ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (ಆರ್‌ಬಿಐ) ಮುಂದಿನ ವರ್ಷದಿಂದ ದೇಶದಲ್ಲಿ 10 ಮತ್ತು 20 ರೂ. ಮುಖಬೆಲೆಯ ಪಾಲಿಮರ್ (ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್) ಕರೆನ್ಸಿ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಚಲಾವಣೆಗೆ ತರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಈ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷಿ ಯೋಜನೆಯ ಮೊದಲ ಹಂತದ ಜಾರಿಗಾಗಿ ಆರ್‌ಬಿಐ ಬಿರುಸಿನ ಸಿದ್ಧತೆ ಆರಂಭಿಸಿದ್ದು, ನೋಟು ಮುದ್ರಣಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಕಚ್ಚಾವಸ್ತುಗಳ ಪೂರೈಕೆಗಾಗಿ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಟೆಂಡರ್ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದೆ. ಈ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಹಂತದ ಯಶಸ್ಸಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ 2027ರ ವೇಳೆಗೆ ಹೊಸ ನೋಟುಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಳಕೆಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.
ಆರ್‌ಬಿಐನ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ‘ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನೋಟ್ ಮುದ್ರಣ್ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್’ (BRBNMPL) ಪಾಲಿಮರ್ ಹಾಳೆಗಳ ಪೂರೈಕೆಗಾಗಿ ಜಾಗತಿಕ ಆಸಕ್ತಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆ (EOI) ಪತ್ರ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದೆ. 10 ಮತ್ತು 20 ರೂ. ಮುಖಬೆಲೆಯ ನೋಟುಗಳಿಗಾಗಿ ತಲಾ 34,000 ರೀಮ್‌ಗಳಂತೆ ಒಟ್ಟು 68,000 ರೀಮ್‌ಗಳ (ಒಂದು ರೀಮ್‌ಗೆ 500 ಹಾಳೆಗಳು) ಪಾಲಿಮರ್ ಹಾಳೆಗಳಿಗೆ ಬೇಡಿಕೆ ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಕಳ್ಳನೋಟು ಹಾವಳಿ ತಡೆಯಲು ಈ ನೋಟುಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕ ವಿಂಡೋ, ಮೆಟಾಲಿಕ್ ಸಂಖ್ಯೆ, ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟಿಕ್ ಥ್ರೆಡ್ ಹಾಗೂ ಶ್ಯಾಡೋ ಇಮೇಜ್‌ನಂತಹ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಭದ್ರತಾ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಭದ್ರತಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಟೆಂಡರ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬಿಡ್‌ದಾರರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಚೀನಾ ಅಥವಾ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿರಬೇಕು. ಆ ದೇಶಗಳಿಂದ ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಅಲ್ಲಿ ಈ ಹಿಂದೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಯಾವುದೇ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ಭಾರತದ ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ನಿಯೋಜಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಬಿಆರ್‌ಬಿಎನ್‌ಎಂಪಿಎಲ್ ಮತ್ತು ಎಸ್‌ಪಿಎಂಸಿಐಎಲ್ ಮುದ್ರಣಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಣಗೊಳ್ಳಲಿರುವ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಟೆಂಡರ್ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಆಗಸ್ಟ್ 18 ಕೊನೆಯ ದಿನವಾಗಿದೆ.
ಭಾರತದೊಂದಿಗೆ ಗಡಿ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿರುವ ದೇಶಗಳ ಕಂಪನಿಗಳು ‘ಡಿಪಿಐಐಟಿ’ (DPIIT) ನೋಂದಣಿ ಪಡೆಯುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಪೂರೈಕೆ ಮಾಡಿದ ಕನಿಷ್ಠ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಅನುಭವ ಹೊಂದಿರುವವರು ಮಾತ್ರ ಬಿಡ್ ಮಾಡಲು ಅರ್ಹರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಈ ನೋಟುಗಳ ಕಚ್ಚಾವಸ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕೊಬ್ಬು ಮತ್ತು ಡಿಎನ್‌ಎ ಅಂಶಗಳಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮುಕ್ತವಾಗಿರುವ ಕುರಿತು ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ಒದಗಿಸುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ.
ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಹಣಕಾಸು ನೀತಿ ಸಮಿತಿ ಸಭೆಯ ಬಳಿಕ ಆರ್‌ಬಿಐ ಗವರ್ನರ್ ಸಂಜಯ್ ಮಲ್ಹೋತ್ರಾ ಅವರು ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಕುರಿತು ಸುಳಿವು ನೀಡಿದ್ದರು. 1988ರಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾದ ಈ ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳು ಪ್ರಸ್ತುತ 50ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳಿಗಿಂತ ಇವು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಬಾಳಿಕೆ ಬರುತ್ತವೆ, ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಣ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿಯಾಗಿವೆ ಎಂಬುದು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಅನುಕೂಲಗಳಾಗಿವೆ.
