'ಸಂಬಳಿಗೋಲು' ಕೇವಲ ಭೂತಕಾಲದ ನೆನಪಾಗದೆ, ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಕನಸಿನ ಸಮಸಮಾಜ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಲಿ. ಗುರುರಾಜ ದೇಸಾಯಿಯವರ ಈ ಕೃತಿ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಶೋಷಿತರ ಪರವಾದ ಒಂದು ಗಟ್ಟಿಯಾದ ದಸ್ತಾವೇಜುವೇ ಸರಿ.
ಸಾಹಿತ್ಯ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಕಲ್ಪನೆಯ ವಿಲಾಸವಲ್ಲ; ಅದು ಸಮಾಜದ ಕಟು ವಾಸ್ತವಕ್ಕೆ ಹಿಡಿದ ಕನ್ನಡಿ. 1990ರ ದಶಕದ ಕೊಪ್ಪಳ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಬದುಕಿನ ಒಳಸುಳಿಗಳನ್ನು, ಅಲ್ಲಿನ ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕ್ರೂರತೆಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ವಿಕಾರವಾಗಿ ತೆರೆದಿಡುವ ಕೃತಿ ಗುರುರಾಜ ದೇಸಾಯಿ ಅವರ ‘ಸಂಬಳಿಗೋಲು’. ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಶತಶತಮಾನಗಳಿಂದ ತುಳಿತಕ್ಕೊಳಗಾದವರ ಪರವಾಗಿ ಮೊಳಗಿದ ಒಂದು ದಾರುಣ ಧ್ವನಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ ದಸ್ತಾವೇಜು.
ಅನುಭವದ ಕುಲುಮೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಂದ ಕಥಾವಸ್ತು
ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ಜೀವಾಳ ಇರುವುದು ಲೇಖಕರ ಸ್ವಂತ ಅನುಭವದಲ್ಲಿ. ಗುರುರಾಜ ದೇಸಾಯಿಯವರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರೂ, ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕಣ್ಣೆದುರೇ ನಡೆದ ಜಾತಿ ದೌರ್ಜನ್ಯಗಳು ಅವರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ತಲ್ಲಣಗೊಳಿಸಿದ್ದವು. ಸ್ವತಃ ಕುಟುಂಬದ ಹಿರಿಯರೇ ಶೋಷಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದನ್ನು ಕಂಡ ಬಾಲಕನೊಬ್ಬನ ಎದೆಯ ತುಡಿತ ಇಂದು ಗುರುರಾಜ ದೇಸಾಯಿಯವರ ‘ಸಂಬಳಿಗೋಲು’ ಆಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡಿದೆ.
ಲೇಖಕರು ಇಲ್ಲಿ ಬದುಕಿನ ಕಹಿ ಸತ್ಯಕ್ಕೆ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಸ್ಪರ್ಶ ನೀಡಿ, ಓದುಗರು ಬೆಚ್ಚಿಬೀಳುವಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪಾತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಅನಾವರಣಗೊಳ್ಳುವ ಕ್ರೌರ್ಯ ಕಾದಂಬರಿಯ ಕೇಂದ್ರ ಬಿಂದುಗಳಾದ ಮಾದರ ಕೆಂಚ ಮತ್ತು ಕುರುಬರ ಬಸ್ಯಾ ಈ ಇಬ್ಬರೂ ಕೇವಲ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲ, ಇಂದಿಗೂ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಅಸಹಾಯಕ ಶ್ರಮಿಕ ವರ್ಗದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು.
ಕೇವಲ ಸಣ್ಣ ಕಳ್ಳತನದ ಆರೋಪ ಹೊರಿಸಿ, ಅವರನ್ನು ಪಂಚಾಯಿತಿ ಕಟ್ಟೆಗೆ ಕಟ್ಟಿ ಬಡಿಯುವುದು, ಉಪವಾಸ ಕೆಡವುವುದು ಮತ್ತು ಹತ್ತು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರ ಬುಲೆಟ್ ಬೈಕ್ ಹಿಂದೆ ಕಟ್ಟಿ ಎಳೆದೊಯ್ಯುವ ದೃಶ್ಯಗಳು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಭೀಕರ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಊರ ಗೌಡ, ಶಾನುಭೋಗ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಒಂದಾಗಿ ಶೋಷಿತರನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕುವ ರೀತಿ, ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಜಾತಿ ಹೇಗೆ ಕೈಜೋಡಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.
’ಸಂಬಳಿಗೋಲು’ ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯೇ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ದುರಂತದ ಸಂಕೇತ. ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರು ಊರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವಾಗ ನೆಲಕ್ಕೆ ಕುಟ್ಟುತ್ತ ಬರಬೇಕಿದ್ದ ಆ ಉದ್ದನೆಯ ಕೋಲು, ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಮನುಷ್ಯನನ್ನಾಗಿ ನೋಡದ ಅಮಾನವೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕುರುಹು. ಹೆಜ್ಜೆ ಗುರುತನ್ನು ಅಳಿಸಲು ಪೊರಕೆ ಕಟ್ಟುವ ಪದ್ಧತಿಯಂತೆಯೇ, ಈ ಕೋಲು ಕೂಡ ಒಂದು ವರ್ಗದ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನೇ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಶೋಷಣೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.
ಪ್ರತಿರೋಧ ಮತ್ತು ರಾಜಣ್ಣನ ಪಾತ್ರ
ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಶೋಷಣೆಯಷ್ಟೇ ಇಲ್ಲ, ಅದರ ವಿರುದ್ಧದ ಧ್ವನಿಯೂ ಇದೆ. ಪತ್ರಕರ್ತ ರಾಜಣ್ಣನ ಪಾತ್ರವೂ ಸಮಾಜದ ಸಂವೇದನಾಶೀಲತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಶೋಷಿತರ ಕಣ್ಣೀರು ಒರೆಸಲು ಹೋರಾಡುವ ರಾಜಣ್ಣ ಮತ್ತು ಆತನ ತಂಡದ ದುರಂತ ಅಂತ್ಯವು, ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತುವವರು ಎದುರಿಸಬೇಕಾದ ಭೀಕರ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಲೇಖಕರು ಚಿತ್ರಿಸಿರುವ ‘ತಪಗಲ್ಲಪೂರ’ ಕೇವಲ 90ರ ದಶಕದ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲ; ಅದು ಇಂದಿಗೂ ಅನೇಕ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಾಗಿರುವ ಸತ್ಯ. ಜಾತಿ ತಾರತಮ್ಯ ರೂಪ ಬದಲಿಸಿಕೊಂಡಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಅದರ ಬೇರುಗಳು ಇನ್ನೂ ಕಿತ್ತುಬಂದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಕೃತಿ ನಮಗೆ ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿದ್ದೀರಾ? ಮಲೆನಾಡಿನ ಅಡಕೆ ಇಳುವರಿ ಕುಂಠಿತ: ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಬೆಳೆಗಾರರ ಕೈ ಹಿಡಿಯುವುದೇ ಸರ್ಕಾರ?
ʼಇಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಮುಖ್ಯರಲ್ಲ, ಯಾರೂ ಅಮುಖ್ಯರಲ್ಲʼ ಎಂಬ ಕುವೆಂಪು ಅವರ ಆಶಯದಂತೆ, ಮನುಷ್ಯತ್ವವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗಬೇಕು. ‘ಸಂಬಳಿಗೋಲು’ ಕೇವಲ ಭೂತಕಾಲದ ನೆನಪಾಗದೆ, ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಕನಸಿನ ಸಮಸಮಾಜ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಲಿ. ಗುರುರಾಜ ದೇಸಾಯಿಯವರ ಈ ಕೃತಿ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಶೋಷಿತರ ಪರವಾದ ಒಂದು ಗಟ್ಟಿಯಾದ ದಸ್ತಾವೇಜುವೇ ಸರಿ.
ಬರಹ: ಆನಂದ್ ಮುಳಬಾಗಿಲು
