ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ಕೈಗೊಂಡಿರುವ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ವಿಶೇಷ ಸಮಗ್ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯ (Special Intensive Revision – SIR) 3ನೇ ಹಂತವು ಅಂತಿಮ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದು, ಈವರೆಗೆ ಪ್ರಕಟವಾದ ಕರಡು ಪಟ್ಟಿಗಳಿಂದ ಬರೋಬ್ಬರಿ 6 ಕೋಟಿಗೂ ಅಧಿಕ ಮತದಾರರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಗಿದೆ. 16 ರಾಜ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ 3 ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಈ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 36.08 ಕೋಟಿ ಮತದಾರರ ಪೈಕಿ 29.93 ಕೋಟಿ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದ್ದು, 6.15 ಕೋಟಿ (ಶೇ. 17.04 ರಷ್ಟು) ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಅಳಿಸಿಹಾಕಲಾಗಿದೆ.
ದೆಹಲಿ ಹಾಗೂ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಕರಡು ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಸೋಮವಾರ (ಆಗಸ್ಟ್ 31, 2026) ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್ (ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 20) ಹಾಗೂ ತ್ರಿಪುರ (ಅಕ್ಟೋಬರ್ 21) ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಉಳಿದೆಲ್ಲೆಡೆ 3ನೇ ಹಂತದ ಕರಡು ಪಟ್ಟಿಗಳು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿವೆ. ಆದರೆ ಈ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳೇ ಅಂತಿಮವಲ್ಲ; ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ಕರಡು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿನ ಸೇರ್ಪಡೆ, ಅಳಿಸುವಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಆಕ್ಷೇಪಣೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಮತದಾರರ ನೋಂದಣಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿದೆ. ಪರಿಷ್ಕೃತ ಅಂತಿಮ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಗಳು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 6 ರಿಂದ ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಲಿದ್ದು, ಮಿಜೋರಾಂ, ಸಿಕ್ಕಿಂ ಮತ್ತು ಮಣಿಪುರ ರಾಜ್ಯಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಮೊದಲು ಪ್ರಕಟವಾಗಲಿವೆ.
ಕರಡು ಪಟ್ಟಿಯ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ, ಶೇಕಡಾವಾರು ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು, ಅಂದರೆ ಶೇ. 32.78ರಷ್ಟು ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಅಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಒಟ್ಟು 1.45 ಕೋಟಿ ಮತದಾರರಿದ್ದ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ 47.56 ಲಕ್ಷ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಗಿದೆ. ಇನ್ನು ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ನೋಡುವುದಾದರೆ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು, ಅಂದರೆ 2.06 ಕೋಟಿ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಡಿಲೀಟ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ 9.78 ಕೋಟಿ ಇದ್ದ ಮತದಾರರ ಸಂಖ್ಯೆ ಕರಡು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ 7.71 ಕೋಟಿಗೆ ಕುಸಿದಿದೆ (ಶೇ. 21.15ರಷ್ಟು ಕಡಿತ). ದೆಹಲಿಯ ನಂತರ ದಾದ್ರಾ ಮತ್ತು ನಗರ್ ಹವೇಲಿ, ದಮನ್ ಮತ್ತು ದಿಯು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾವಾರು ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಕಡಿತ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.
ಹೆಸರು ಕೈಬಿಡಲಾದ ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ನಂತರ ಕರ್ನಾಟಕ 2ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಬರೋಬ್ಬರಿ 1.07 ಕೋಟಿ ಮತದಾರರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಅಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ 3ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ತೆಲಂಗಾಣದಲ್ಲಿ 73,39,235 ಹೆಸರುಗಳು ನಾಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ. ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ (44,89,512), ಜಾರ್ಖಂಡ್ (43,61,987), ಹರಿಯಾಣ (33.83 ಲಕ್ಷ), ಪಂಜಾಬ್ (20.66 ಲಕ್ಷ) ಹಾಗೂ ಒಡಿಶಾ (20.12 ಲಕ್ಷ) ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲೂ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಮತದಾರರನ್ನು ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಕೈಬಿಡಲಾಗಿದೆ.
ಸಿಕ್ಕಿಂನಲ್ಲಿ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ, ಅಂದರೆ ಕೇವಲ 37,724 ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಅಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಂತರದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ಮಿಜೋರಾಂನಲ್ಲಿ 46,162 ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಹಿಂಸಾಚಾರ ಪೀಡಿತ ಮಣಿಪುರದಲ್ಲಿ 1.58 ಲಕ್ಷ (ಶೇ. 7.5%), ಚಂಡೀಗಢದಲ್ಲಿ 66,181 (ಶೇ. 12.8%), ಮೇಘಾಲಯದಲ್ಲಿ 1.80 ಲಕ್ಷ (ಶೇ. 7.67%), ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ 1.69 ಲಕ್ಷ (ಶೇ. 19.09%) ಹಾಗೂ ಉತ್ತರಾಖಂಡದಲ್ಲಿ 8.26 ಲಕ್ಷ (ಶೇ. 10.39%) ಮತದಾರರನ್ನು ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಕೈಬಿಡಲಾಗಿದೆ.
ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ಈ ಬೃಹತ್ ಕಡಿತವು ರಾಜಕೀಯ ವಲಯದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಕಳವಳ ಮೂಡಿಸಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಡಿ.ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್ ಅವರು ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತ ಜ್ಞಾನೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದಿದ್ದು, “ಎಸ್‌ಐಆರ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಅಸಮರ್ಥನೀಯವಾಗಿ ಮತದಾರರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಗಿದ್ದು, ಆಕ್ಷೇಪಣೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ನೀಡಲಾಗಿರುವ ಕಾಲಾವಕಾಶವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಬೇಕು” ಎಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ತೆಲಂಗಾಣ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಎ. ರೇವಂತ್ ರೆಡ್ಡಿ ಕೂಡ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ಮನವಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.
ಈಗಾಗಲೇ ಬಿಹಾರ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ, ತಮಿಳುನಾಡು, ಕೇರಳ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಎಸ್‌ಐಆರ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿದೆ. ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿ ಎನ್‌ಆರ್‌ಸಿ (NRC) ಕಾನೂನು ತೊಡಕುಗಳಿರುವುದರಿಂದ ಎಸ್‌ಐಆರ್ ಬದಲಿಗೆ ‘ವಿಶೇಷ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ’ ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ. ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ, ಜಮ್ಮು ಕಾಶ್ಮೀರ ಮತ್ತು ಲಡಾಖ್‌ನಲ್ಲಿ ಹವಾಮಾನ ಮತ್ತು ಜನಗಣತಿಯ 2ನೇ ಹಂತದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ನಂತರ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಲಿದೆ. ಈ ಹಿಂದೆ ಈ ಎಸ್‌ಐಆರ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ನಡುವೆ ತೀವ್ರ ವಾಗ್ವಾದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಈ ವರ್ಷದ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್, ಆಯೋಗದ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಿಂಧುತ್ವವನ್ನು ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದ ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿತ್ತು.
