ಮಾತೃತ್ವವು ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಅವಮಾನ ಅಥವಾ ವೃತ್ತಿಜೀವನಕ್ಕೆ ಹಿನ್ನಡೆಯಾಗಲು ಕಾರಣವಾಗಬಾರದು ಎಂದು ದೆಹಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ. ಮಾತೃತ್ವ ರಜೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯೋಗಿಗೆ ದೊರೆಯುವ ಕಾನೂನು ರಕ್ಷಣೆ ಕೇವಲ ಉದ್ಯೋಗ ಮುಂದುವರಿಕೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಆಕೆಯ ವೃತ್ತಿಪರ ಸ್ಥಾನಮಾನ, ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹಾಗೂ ಬಡ್ತಿ ಅವಕಾಶಗಳಿಗೂ ಈ ರಕ್ಷಣೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.
ಮಾತೃತ್ವ ರಜೆ ಮುಗಿಸಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಮರಳಿದ ಮಹಿಳಾ ಚಾರ್ಟರ್ಡ್‌ ಅಕೌಂಟೆಂಟ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿನ ಮ್ಯಾನೇಜರ್‌ ಹುದ್ದೆಯ ಬದಲು ಕ್ಲೆರಿಕಲ್‌ ಸ್ವರೂಪದ ಕೆಲಸ ನೀಡಿದ್ದ ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ, ಆಕೆಗೆ ₹10 ಲಕ್ಷ ಪರಿಹಾರ ಹಾಗೂ ₹1.5 ಲಕ್ಷ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ವೆಚ್ಚ ಪಾವತಿಸುವಂತೆ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸಚಿನ್‌ ದತ್ತ ಅವರ ಪೀಠ ಆದೇಶಿಸಿದೆ.
ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಮಹಿಳೆ ಮಾತೃತ್ವ ರಜೆ ಪಡೆಯುವ ಮುನ್ನ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅಕೌಂಟಿಂಗ್‌ ಮ್ಯಾನೇಜರ್‌ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ರಜೆ ಮುಗಿಸಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಮರಳಿದ ಬಳಿಕ ಅವರನ್ನು ಟ್ರೆಷರಿ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಕ್ಲೆರಿಕಲ್‌ ಸ್ವರೂಪದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು.
ತಮ್ಮ ಹಿಂದಿನ ಹುದ್ದೆ, ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹಾಗೂ ವೃತ್ತಿಪರ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿ ದೆಹಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮೊರೆ ಹೋಗಿದ್ದರು. ಮಾತೃತ್ವ ರಜೆಯಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗುವ ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯೋಗಿಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವರು ರಜೆ ಪಡೆಯುವ ಮುನ್ನ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅದೇ ಹುದ್ದೆಗೆ ಮರುನೇಮಕ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ಕೋರ್ಟ್ ಹೇಳಿದೆ.
ಆ ಹುದ್ದೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಸಮಾನವಾದ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ನೀಡಬೇಕು. ವೇತನ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಗ್ರೇಡ್‌, ಸ್ಥಾನಮಾನ, ಕೆಲಸದ ಸ್ವರೂಪ, ಜವಾಬ್ದಾರಿ, ನಿರ್ವಹಣಾ ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಬಡ್ತಿ ಅವಕಾಶಗಳಲ್ಲೂ ಸಮಾನತೆ ಇರಬೇಕು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.
ಸಂವಿಧಾನ ನೀಡಿರುವ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ರೂಪಿಸಲಾದ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಈಡೇರಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಥೈಸಬೇಕು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸಚಿನ್‌ ದತ್ತ ಹೇಳಿದರು. ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿರುವ ‘ಸೇವಾ ಷರತ್ತುಗಳು’ ಎಂಬ ಪದವು ಕೇವಲ ಉದ್ಯೋಗ ಉಳಿಯುವುದನ್ನಷ್ಟೇ ಸೂಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಮಹಿಳೆಗೆ ನೀಡುವ ಕೆಲಸದ ಸ್ವರೂಪ, ಆಕೆಯ ಗ್ರೇಡ್‌, ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ಸ್ಥಾನಮಾನ, ಯಾರಿಗೆ ವರದಿ ಮಾಡಬೇಕು, ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮತ್ತು ಬಡ್ತಿಗೆ ಪರಿಗಣಿಸುವ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕೋರ್ಟ್ ಹೇಳಿದೆ. ಮಾತೃತ್ವ ರಜೆ ಮುಗಿಸಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತೆ ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ಸೇರುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಮಾತೃತ್ವ ಪ್ರಯೋಜನ ಕಾಯ್ದೆ ಅಥವಾ 2020ರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತಾ ಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ ಸಮಗ್ರ ಚೌಕಟ್ಟು ಇಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಗಮನಿಸಿದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಆರು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ ಅಗತ್ಯ ನಿಯಮಗಳು ಅಥವಾ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೆಲಸದ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು, ಹುದ್ದೆಯ ರಕ್ಷಣೆ, ಮಾತೃತ್ವ ರಜೆಯ ಬಳಿಕ ಸಮಾನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮರುನೇಮಕ, ಹಾಲುಣಿಸುವ ತಾಯಂದಿರಿಗೆ ಅಗತ್ಯ ಸೌಲಭ್ಯ, ದೂರುಗಳ ತ್ವರಿತ ಪರಿಹಾರ, ಪರಿಶೀಲನಾ ಮಾನದಂಡಗಳು ಹಾಗೂ ಪರೋಕ್ಷ ಕಿರುಕುಳ ಅಥವಾ ಪ್ರತೀಕಾರದಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಕೋರ್ಟ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದೆ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ನಾಲ್ಕನೇ ಮಗುವಿಗೆ ಮಾತೃತ್ವ ರಜೆ ನೀಡಲು ಅಲಹಾಬಾದ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ನಕಾರ
ಮಾತೃತ್ವದ ಬಳಿಕ ಮಹಿಳೆಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಕೆಲಸದ ಸಮಯ, ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳ, ಕರ್ತವ್ಯದ ಸ್ವರೂಪ ಅಥವಾ ಪರ್ಯಾಯ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಕೋರಲು ಅವಕಾಶವಿರಬೇಕು. ಅಂತಹ ಮನವಿಗಳನ್ನು ಉದ್ಯೋಗದಾತರು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು ಎಂದೂ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿದೆ.
ಈ ತೀರ್ಪು ‘ಉದ್ಯೋಗ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಸಾಕು’ ಎಂಬ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕಿಂತ ಮುಂದೆ ಹೋಗಿ, ಮಾತೃತ್ವದ ಬಳಿಕವೂ ಮಹಿಳೆಯ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಸಮಾನತೆ ಕಾಪಾಡಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳಿದೆ. ಅಂದರೆ, ಮಹಿಳೆ ಮಾತೃತ್ವ ರಜೆ ಪಡೆದಿದ್ದಾಳೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಆಕೆಯ ಹುದ್ದೆ, ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಅಥವಾ ಬಡ್ತಿ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು ಪರೋಕ್ಷ ವೃತ್ತಿಪರ ದಂಡನೆಯಾಗಬಹುದು. ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿಜವಾದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ಪರ್ಯಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಮಹಿಳೆಯ ವೃತ್ತಿಪರ ಸ್ಥಾನಮಾನಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆ ತರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಾರದು ಎಂಬ ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಂದೇಶವನ್ನು ದೆಹಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ರವಾನಿಸಿದೆ.
