ಭಾರತದ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ಸುಧಾರಣೆ, ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಅಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರದಾಯಿತ್ವ ಹಾಗೂ ಕೇಂದ್ರ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಂತ್ರಿ ಧರ್ಮೇಂದ್ರ ಪ್ರಧಾನ್ ರಾಜೀನಾಮೆಗೆ ಆಗ್ರಯಿಸಿ ಪರಿಸರ ಕಾರ್ಯಕರ್ತ ಸೋನಮ್ ವಾಂಗ್ಚುಕ್ ಅವರು 19 ದಿನಗಳಿಂದ ಉಪವಾಸ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಆರೋಗ್ಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬಿಗಡಾಯಿಸಿದ್ದು, ಅವರು ಸಾಯಲು ಬಿಡಬಾರದು, ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರವು ಪ್ರತಿಭಟನಾ ನಿರತರೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಬೇಕೆಂದು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಆಗ್ರಹಗಳು ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ, ಪ್ರಧಾನಿ ಮೋದಿಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಇಡೀ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ನಿರ್ಲಜ್ಜ ಮೌನ ತಾಳಿದೆ. ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ವಾಂಗ್ಚುಕ್ ಅವರ ತಂದೆ ಈ ಹಿಂದೆ ನಡೆಸಿದ್ದ ಉಪವಾಸ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಅವರ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಸರ್ಕಾರದ ಸ್ಪಂದನೆ ಕುರಿತು ಭಾರೀ ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.
ಅಂದಹಾಗೆ, ಭಾರತದ ಗಡಿಭಾಗವಾದ ಲಡಾಖ್‌ನ ಅಸ್ಮಿತೆ ಮತ್ತು ದೇಶದ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಶಾಂತಿಯುತ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಸುವುದು ಸೋನಮ್ ವಾಂಗ್ಚುಕ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ರಕ್ತಗತವಾಗಿ ಬಂದಿದೆ. ಸೋನಮ್ ವಾಂಗ್ಚುಕ್ ರಂತೆಯೇ ಅವರ ತಂದೆ ಸೋನಮ್ ವಾಂಗ್ಯಾಲ್ ಅವರು ಕೂಡ ಲಡಾಖ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರೂ ಕೂಡ ಉಪವಾಸ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ನಡೆಸಿದ್ದರು.
1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಲಡಾಖ್‌ನ ಹಿಂದುಳಿದಿರುವಿಕೆಯನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು, ಅಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ರಕ್ಷಣೆ ಒದಗಿಸಲು ಲಡಾಖ್ ಜನರಿಗೆ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡ (ST) ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಹೋರಾಟಗಳು ನಡೆದಿದ್ದವು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಸೋನಮ್ ವಾಂಗ್ಚುಕ್ ಅವರ ತಂದೆ ಸೋನಮ್ ವಾಂಗ್ಯಾಲ್ ಅವರು 1984ರಲ್ಲಿ ಲೇಹ್‌ನಲ್ಲಿ ಐದು ದಿನಗಳ ಸುದೀರ್ಘ ಉಪವಾಸ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದರು.
ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಆಳುವವರಲ್ಲಿಟ ರಾಜಕೀಯ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಧ್ವನಿಗೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಕಿವಿಕೊಡುವ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಜಾಣ್ಮೆ ಇತ್ತು. ಅಂದಿನ ಪ್ರಧಾನಿ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಅವರು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಗಂಭೀರತೆಯನ್ನು ಮನಗಂಡು, ಲೇಹ್‌ಗೆ ತೆರಳಿದ ಇಂದಿರಾ, ಉಪವಾಸ ನಿರತರಾಗಿದ್ದ ಸೋನಮ್ ವಾಂಗ್ಯಾಲ್ ಅವರನ್ನು ಖುದ್ದಾಗಿ ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಲಡಾಖ್‌ನ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಮತ್ತು ಅವರ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಈಡೇರಿಸುವುದಾಗಿ ಭರವಸೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಇಂದಿರಾ ಅವರೇ ಸ್ವತಃ ಜ್ಯೂಸ್ (ಶರಬತ್ತು) ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ವಾಂಗ್ಯಾಲ್ ಅವರ ಉಪವಾಸ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹವನ್ನು ಗೌರವಯುತವಾಗಿ ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಿದ್ದರು.
ಇದರ ಫಲವಾಗಿ, 1989ರಲ್ಲಿ ಲಡಾಖ್ ಜನರಿಗೆ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡದ ಅಧಿಕೃತ ಸ್ಥಾನಮಾನ ದೊರೆಯಿತು. ಈ ಇಡೀ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುವವರು ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರನ್ನು ಶತ್ರುಗಳಂತೆ ನೋಡದೆ, ಅವರ ಅಹವಾಲುಗಳಿಗೆ ಮಾನವೀಯ ನೆಲೆಗಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ತಕ್ಷಣ ಸ್ಪಂದಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.
ಆದರೆ, ಈಗ ಏನಾಗಿದೆ? ಸಂಸತ್ತಿನ ಕೂಗಳತೆಯ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ದೆಹಲಿಯ ಜಂತರ್ ಮಂತರ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಂಗ್ಚುಗ್ ಅಮರಣಾಂತ ಉಪವಾಸ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಆರೋಗ್ಯ ಸ್ಥಿತಿ ಗಂಭೀರವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ, ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರದ ಸ್ಪಂದನೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ದೇಶವೇ ಗೌರವಿಸುವ ಪರಿಸರ ಹೋರಾಟಗಾರ ಜೀವ ಪಣಕ್ಕಿಟ್ಟು ದೆಹಲಿಯ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದರೂ, ಆಡಳಿತ ಪಕ್ಷದಿಂದಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಪ್ರಧಾನಿಯವರಿಂದಾಗಲಿ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿಲ್ಲ. ಸರ್ಕಾರದ ಈ ನಿರಾಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮೌನವು ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುವ ಮೋದಿ ಮತ್ತವರ ಪಟಾಲಂನ ಕ್ರೌರ್ಯವನ್ನು ಜಗತ್ತಿನೆದುರು ತೆರೆದಿಟ್ಟಿದೆ. ದೆಹಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ ನಿಗಾ ಇಡುವಂತೆ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಆದೇಶ ನೀಡಿದರೂ, ಸರ್ಕಾರ ಇನ್ನೂ ವಾಂಗ್ಚುಕ್ ಅವರಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸಿಲ್ಲ.
ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಹೋರಾಟ ನಡೆಯುತ್ತಿರಲಿ, ದೇಶದ ಜನರ ಹಿತದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಮೌನವನ್ನು ಮುರಿದು ಮಾತುಕತೆಗೆ ಮುಂದಾಗುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ.
