ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ 1,720 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಕಮಲಾ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಲು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ನಿಗಮ (NHPC) ಕೇಂದ್ರ ಪರಿಸರ ಸಚಿವಾಲಯದಿಂದ ಅರಣ್ಯ ಭೂಮಿ ಬಳಕೆಗೆ ಅನುಮತಿ ಕೋರಿದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಯೋಜನೆಯಂತೆ 3,278 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಅರಣ್ಯೇತರ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿ ದೊರೆತರೆ, ಒಟ್ಟು 23.4 ಲಕ್ಷ ಮರಗಳನ್ನು ಕಡಿಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೆಗಳು ತಿಳಿಸಿವೆ.
ಕೇಂದ್ರ ಪರಿಸರ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅರಣ್ಯ ಸಲಹಾ ಸಮಿತಿ (ಎಫ್‌ಎಸಿ) ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 23ರಂದು ಪರಿಶೀಲಿಸಲಿದೆ. ಅನುಮತಿ ದೊರೆಯುವವರೆಗೆ ಅರಣ್ಯ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಯೋಜನೆಗೆ ಬಳಸುವ ಕುರಿತು ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿಲ್ಲ.
ಕಮಲಾ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಾಗಿ ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಕ್ರಾ ದಾಡಿ, ಕುರುಂಗ್ ಕುಮೇ ಮತ್ತು ಕಾಮ್ಲೆ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಬಳಸಲು ಪ್ರಸ್ತಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಒಟ್ಟು 23,40,213 ಮರಗಳನ್ನು ಕಡಿಯುವ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯಿದ್ದು, ಈ ಪೈಕಿ ಸುಮಾರು 15.08 ಲಕ್ಷ ಮರಗಳು ಹಪೋಲಿ ಅರಣ್ಯ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿವೆ. ಉಳಿದ ಸುಮಾರು 8.31 ಲಕ್ಷ ಮರಗಳು ಕ್ರಾ ದಾಡಿ ಅರಣ್ಯ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿವೆ ಎಂದು ದಾಖಲೆಗಳು ತಿಳಿಸಿವೆ. ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ 439 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಅತ್ಯಂತ ದಟ್ಟ ಅರಣ್ಯ ಹಾಗೂ 1,119 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಮಧ್ಯಮ ದಟ್ಟತೆಯ ಅರಣ್ಯವಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಋತುಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಕ್ಷೇತ್ರ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ 69 ಸಸ್ಯ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಒಟ್ಟು 155 ಸಸ್ಯ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಯೋಜನೆಗಾಗಿ ಬಳಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿರುವ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ವಿವಿಧ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ 7,018 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪರಿಹಾರಾತ್ಮಕ ಅರಣ್ಯೀಕರಣ ನಡೆಸಲು ಪ್ರಸ್ತಾವಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅರಣ್ಯ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಅರಣ್ಯೇತರ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಬಳಸಿದಾಗ, ಅದಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಅರಣ್ಯೇತರ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮರಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶ ಇರುವುದರಿಂದ, ಅರಣ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ಪರಿಹಾರಾತ್ಮಕ ಅರಣ್ಯೀಕರಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಅರಣ್ಯಾವರಣ ಹೊಂದಿರುವ ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಸಮಾನ ಪ್ರಮಾಣದ ಅರಣ್ಯೇತರ ಭೂಮಿ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಹಾಳಾಗಿರುವ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ನೀಡಲಾದ ಪ್ರದೇಶದ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಮರಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ನಿಯಮವೂ ಅನ್ವಯಿಸಬಹುದು. ಕಮಲಾ ಯೋಜನೆಯ ಅರಣ್ಯೀಕರಣ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಅಂಶವೂ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ.
ಕೇಂದ್ರ ಪರಿಸರ ಸಚಿವಾಲಯದ ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕಚೇರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ನಡೆಸಿದ ಸ್ಥಳ ಪರಿಶೀಲನೆಯಲ್ಲಿ, ಯೋಜನೆಯ ಸ್ಥಳವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ, ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ, ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶ ಅಥವಾ ಆನೆಗಳ ಸಂಚಾರ ಮಾರ್ಗದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಯೋಜನೆಯಿಂದ ವಿವಿಧ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ ಎಂದು ಪರಿಶೀಲನಾ ವರದಿ ಎಚ್ಚರಿಸಿದೆ. ಜಲಾಶಯದಿಂದ ಮುಳುಗಡೆಯಾಗುವ ಪ್ರದೇಶದ ಅಗಲ ಹೆಚ್ಚುವುದರಿಂದ, ನದಿಯ ಒಂದು ದಡದಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ದಡಕ್ಕೆ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಸಂಚಾರಕ್ಕೂ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಬಹುದು ಎಂದು ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲು ಸೂಕ್ತ ಯೋಜನೆ ಹಾಗೂ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಕಮಲಾ ನದಿಯ ನೀರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಈ ಯೋಜನೆಯು ಸುಬನ್ಸಿರಿ ನದಿಯ ಬಲದಂಡೆಯ ಉಪನದಿಯಾದ ಕಮಲಾ ನದಿಯ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಲಿದೆ. ಸುಮಾರು ₹2,400 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚದ ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹರಿವಿನ ಆಧಾರಿತ ಹಾಗೂ ಜಲಸಂಗ್ರಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಂಯೋಜನೆಯಾಗಿ ರೂಪಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ. ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ 216 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಗುರುತ್ವ ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯಿದೆ. ಪ್ರವಾಹದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನೂ ಇದರಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಣೆಕಟ್ಟು ಮತ್ತು ಜಲಾಶಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಸುಮಾರು 2,960.49 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಅರಣ್ಯ ಭೂಮಿ ಬಳಕೆಯಾಗುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.
ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ಪರಿಸರ ಸಚಿವಾಲಯದ ನದಿ ಕಣಿವೆ ಮತ್ತು ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಳ ತಜ್ಞರ ಸಮಿತಿಯು ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ಅನುಮತಿಗೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಅಂತಿಮ ಪರಿಸರ ಅನುಮತಿ ನೀಡುವ ಮೊದಲು ಅರಣ್ಯ ಭೂಮಿ ಬಳಕೆಗೆ ತಾತ್ವಿಕ ಅನುಮತಿ ಪಡೆಯಬೇಕೆಂಬ ಷರತ್ತನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಬೆಳಗಾವಿ | ಸೋಲಾರ ಪ್ಲಾಂಟ್ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಮರಗಳ ಮಾರಣಹೋಮ
ಯೋಜನೆಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಣಾಮ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕಮಲಾ ನದಿ ಕಣಿವೆಯು ಬಹುತೇಕ ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ದಟ್ಟ ಅರಣ್ಯದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ. ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಒಟ್ಟು 126 ಗ್ರಾಮಗಳ ಸುಮಾರು 5,440 ಕುಟುಂಬಗಳು ಪರಿಣಾಮಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ತಿಳಿಸಿದೆ. ಅಣೆಕಟ್ಟು, ಜಲಾಶಯ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನಜೀವನದ ಮೇಲೆ ಉಂಟಾಗಬಹುದಾದ ಪರಿಣಾಮಗಳೂ ಯೋಜನೆಯ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. ಸುಬನ್ಸಿರಿ ನದಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಯೋಜಿಸಲಾಗಿರುವ ಹಲವು ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಳ ಪೈಕಿ ಕಮಲಾ ಯೋಜನೆಯೂ ಒಂದಾಗಿದೆ.
ಕಮಲಾ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅರಣ್ಯ ಭೂಮಿ ಬಳಕೆಯ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ಅರಣ್ಯ ಸಲಹಾ ಸಮಿತಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕಿದೆ. ಯೋಜನೆಯಿಂದ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಹ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದ್ದರೂ, ಮರಗಳ ಕಡಿತ, ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಸಂಚಾರ, ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಕುಟುಂಬಗಳ ಮೇಲಿನ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಶೀಲನಾ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ.
