ಸಿಜೆಪಿ (ಕಾಕ್ರೋಚ್ ಜನತಾ ಪಾರ್ಟಿ) ಕರೆ ನೀಡಿದ್ದ ‘ಸಂಸತ್ ಚಲೋ’ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ವೇಳೆ (ಜುಲೈ 20, 2026ರ ಸೋಮವಾರ) ಪೊಲೀಸರು ನಡೆಸಿದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ 80ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಂದಿ ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರ ವಿರುದ್ಧ ಇದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಗುಂಪು ಚದುರಿಸುವ ‘ಪೆಲೆಟ್ ಗನ್’ (Pellet gun) ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯುತ್ ಆಘಾತ ನೀಡುವ ‘ಶಾಕ್ ಬ್ಯಾಟನ್’ (Shock baton) ಬಳಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಆತಂಕಕಾರಿ ವಿಚಾರ ಇದೀಗ ಬಯಲಾಗಿದೆ. ಮಂಗಳವಾರ (ಜುಲೈ 21) ಮಹಿಳೆಯೊಬ್ಬರಿಗೆ ಶಾಕ್ ಬ್ಯಾಟನ್ ಮೂಲಕ ಆಘಾತ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ವಿಡಿಯೋ ಕೂಡ ವೈರಲ್ ಆಗಿದ್ದು, ಭದ್ರತಾ ಪಡೆಗಳ ಕ್ರಮ ತೀವ್ರ ಚರ್ಚೆಗೆ ಗ್ರಾಸವಾಗಿದೆ.
ಪಾಲಿಕಾ ಬಜಾರ್ ಬಳಿ ಭದ್ರತಾ ಪಡೆಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಹಾರಿಸಿದ ಪೆಲೆಟ್ ಗನ್‌ಗೆ ಗುರುಗ್ರಾಮದ ನಿವಾಸಿ ಶೇಖ್ ಇರ್ಶಾದ್ ಮನ್ಸೂರಿ (25) ತೀವ್ರವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಮುಖ, ಕುತ್ತಿಗೆ ಸೇರಿದಂತೆ ದೇಹದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ 30 ರಿಂದ 40ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸೀಸದ ಚೂರುಗಳು (ಪೆಲೆಟ್) ಹೊಕ್ಕಿದ್ದು, ಕಣ್ಣಿನ ಬಳಿಯಿದ್ದ ಚೂರುಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯಲು ಸರ್ಕಾರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಮೂಲತಃ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಜಬಲ್‌ಪುರದವರಾದ ಮನ್ಸೂರಿ, ಗುರುಗ್ರಾಮದ ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದು, ವೀಸಾ ಕೆಲಸದ ನಿಮಿತ್ತ ದೆಹಲಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದಾಗ ಬೆಂಬಲ ಸೂಚಿಸಲು ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದರು. ನಾಲ್ಕು ಪೆಲೆಟ್‌ಗಳು ದೇಹದೊಳಗೆ ಆಳವಾಗಿ ಹೊಕ್ಕಿದ್ದರಿಂದ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತರು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಅಶ್ರುವಾಯು, ಜಲಫಿರಂಗಿ, ಪೆಪ್ಪರ್ ಸ್ಪ್ರೇಗಳಂತೆ ‘ಪೆಲೆಟ್ ಗನ್’ ಕೂಡ ಗುಂಪು ಚದುರಿಸಲು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಪೊಲೀಸ್ ಮತ್ತು ಸೇನಾಪಡೆಗಳು ಬಳಸುವ ‘ಮಾರಕವಲ್ಲದ’ (Non-lethal) ಅಸ್ತ್ರವಾಗಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಇಶಾಪೋರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಆರ್ಡನೆನ್ಸ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಾಗುವ ಇದರ ಒಂದು ಗುಂಡು (ಕಾರ್ಟ್ರಿಡ್ಜ್) ಸಿಡಿದಾಗ, ನೂರಾರು ಸಣ್ಣ ಸೀಸದ ಚೂರುಗಳು ನೂರಾರು ಮೀಟರ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಚದುರುತ್ತವೆ. ನಿಯಮದ ಪ್ರಕಾರ ಸೊಂಟದ ಕೆಳಭಾಗಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಿಟ್ಟು ಹಾರಿಸಬೇಕು. ಆದರೆ, 500 ಗಜಗಳಷ್ಟು ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಮುಖ ಅಥವಾ ಕಣ್ಣಿನಂತಹ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಗುರಿಯಿಟ್ಟು ಹಾರಿಸಿದರೆ ಈ ಚೂರುಗಳು ಮಾಂಸಖಂಡಗಳನ್ನು ಹೊಕ್ಕು ಮಾರಣಾಂತಿಕವಾಗಬಲ್ಲವು.
ದೆಹಲಿ ಪೊಲೀಸರು ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರ ಮೇಲೆ ಈ ಅಸ್ತ್ರಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ, ಜುಲೈ 20ರಂದು ದೆಹಲಿ ಪೊಲೀಸರೊಂದಿಗೆ ಭದ್ರತೆಗೆ ನಿಯೋಜನೆಗೊಂಡಿದ್ದ ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತ ಜಂತರ್ ಮಂತರ್ ಬಳಿ ಬೀಡುಬಿಟ್ಟಿರುವ ಸಿಆರ್‌ಪಿಎಫ್‌ನ ಗಲಭೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಪಡೆಯಾದ ‘ಕ್ಷಿಪ್ರ ಕಾರ್ಯಪಡೆ’ಯ (RAF) ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಅಧಿಕೃತ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಪೆಲೆಟ್ ಗನ್ ಹಾಗೂ ಶಾಕ್ ಬ್ಯಾಟನ್‌ಗಳು ಸೇರಿವೆ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪೆಲೆಟ್ ಗನ್‌ಗಳನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 2010ರಲ್ಲಿ ಜಮ್ಮು-ಕಾಶ್ಮೀರದ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ವೇಳೆ ಅಂದಿನ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಪರಿಚಯಿಸಿತ್ತು. ಬಳಿಕ 2016ರಲ್ಲಿ ಹಿಜ್ಬುಲ್ ಮುಜಾಹಿದ್ದೀನ್ ಕಮಾಂಡರ್ ಬುರ್ಹಾನ್ ವಾನಿ ಹತ್ಯೆಯ ನಂತರ ನಡೆದ ಹಿಂಸಾಚಾರದಲ್ಲಿ ಸಿಆರ್‌ಪಿಎಫ್ ಹಾರಿಸಿದ ಈ ಗನ್‌ನಿಂದ 13 ಮಂದಿ ಮೃತಪಟ್ಟು, 250ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನ ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಹಲವರು ದೃಷ್ಟಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಟೀಕೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿತ್ತು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ 2017ರಲ್ಲಿ ಲೋಹದ ಪೆಲೆಟ್‌ಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಚಂಡೀಗಢದ ಟಿಬಿಆರ್‌ಎಲ್ (TBRL) ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಕಡಿಮೆ ಮಾರಕವಾದ ‘ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಬುಲೆಟ್‌’ಗಳನ್ನು ಕಾಶ್ಮೀರ ಕಣಿವೆಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು.
ಕಾಶ್ಮೀರದ ಬಳಿಕ, 2023ರಲ್ಲಿ ಮಣಿಪುರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಭೀಕರ ಜನಾಂಗೀಯ ಸಂಘರ್ಷದ ವೇಳೆಯೂ ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರ ವಿರುದ್ಧ ಈ ಪೆಲೆಟ್ ಗನ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇದು ವ್ಯಾಪಕ ಜನಾಕ್ರೋಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ತದನಂತರ 2024ರಲ್ಲಿ ಪಂಜಾಬ್-ಹರಿಯಾಣ ಗಡಿಯ ಖನೌರಿ ಮತ್ತು ಶಂಭು ಬ್ಯಾರಿಯರ್ ಬಳಿ ನಡೆದ ರೈತ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಲ್ಲೂ ಇವುಗಳ ಬಳಕೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ರೈತ ಮುಖಂಡರು ಆರೋಪಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ಪೊಲೀಸರು ಪೆಲೆಟ್ ಗನ್ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು.
ಪೆಲೆಟ್ ಗನ್ ಜೊತೆಗೆ ಬಳಕೆಯಾಗಿರುವ ‘ಶಾಕ್ ಬ್ಯಾಟನ್’ ಕೂಡ ಆರ್‌ಎಎಫ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಬಳಸುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಆಘಾತ ನೀಡುವ ಲಾಠಿಯಾಗಿದೆ. ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯವು 2021ರಲ್ಲಿ ಗಡಿ ಭದ್ರತಾ ಪಡೆಯ (BSF) ಮೂಲಕ ಇದಕ್ಕೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು (QRs) ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದೆ. ಇದರ ಪ್ರಕಾರ, 1 ಕೆಜಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ತೂಕ ಮತ್ತು 450-700 ಎಂಎಂ ಉದ್ದವಿರುವ ಇದು, ಮೈನಸ್ 20 ಡಿಗ್ರಿಯಿಂದ ಪ್ಲಸ್ 50 ಡಿಗ್ರಿ ತಾಪಮಾನದಲ್ಲೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಒಮ್ಮೆ ಪೂರ್ಣ ಚಾರ್ಜ್ ಮಾಡಿದರೆ ಸತತವಾಗಿ ಕನಿಷ್ಠ 1,000 ಬಾರಿ ಸಣ್ಣ ವಿದ್ಯುತ್ ಶಾಕ್ (ಕಾಲು ಸೆಕೆಂಡ್ ಅವಧಿಯ) ನೀಡುವ ಸುಧಾರಿತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿದೆ.
