ಉಕ್ರೇನ್‌ಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದ್ದ 70 ದಶಲಕ್ಷ ಯುರೋ (ಸುಮಾರು ₹768.50 ಕೋಟಿ) ಮೌಲ್ಯದ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಖರೀದಿ ಒಪ್ಪಂದ ವಿವಾದಕ್ಕೀಡಾದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಎಸ್ಟೋನಿಯಾ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವ ಹನ್ನೊ ಪೆವ್ಕುರ್ ಬುಧವಾರ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಹಿಂದೆ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿದ ಯಾವುದೇ ಅನುಭವವಿಲ್ಲದ ಭಾರತೀಯ ಒಡೆತನದ ಕಂಪನಿಗೆ ಈ ಗುತ್ತಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಎಸ್ಟೋನಿಯಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನಾ ಕಚೇರಿಯ ತೀಕ್ಷ್ಣ ವರದಿಗಳ ಬಳಿಕ ಅವರು ನೈತಿಕ ಹೊಣೆಹೊತ್ತು ಈ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
2024ರಲ್ಲಿ ಎಸ್ಟೋನಿಯಾದ ‘ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಇನ್ವೆಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್’ (RKIK) ಮತ್ತು ಡಾಟಾಸೆಲ್ ಎಸ್‌ಆರ್‌ಎಲ್ (Datasel SRL) ನಡುವೆ ಈ ಒಪ್ಪಂದ ನಡೆದಿತ್ತು. ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ನೋಂದಣಿಯಾಗಿರುವ ಈ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಅದೇ ವರ್ಷ ಭಾರತದ ‘ನೆಕೊ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಮ್ಯುನಿಷನ್ಸ್’ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಉಕ್ರೇನ್ ತೀವ್ರ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಕೊರತೆ ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟದ (EU) ನಿಧಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಎಸ್ಟೋನಿಯಾ ಈ ಕಂಪನಿಗೆ ಕೋಟ್ಯಂತರ ಯುರೋಗಳನ್ನು ಮುಂಗಡವಾಗಿ ಪಾವತಿಸಿತ್ತು.
ಆಗಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2024ರಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿ ಒಟ್ಟು 70 ದಶಲಕ್ಷ ಯುರೋಗಳನ್ನು ಮುಂಗಡವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಕೆಲವೇ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು ಉಕ್ರೇನ್ ತಲುಪಬೇಕಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದಾಗಿ ವಿತರಣೆ ವಿಳಂಬವಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ 2025ರಲ್ಲಿ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಲಾದ ಮದ್ದುಗುಂಡುಗಳು ಕಳಪೆ ಗುಣಮಟ್ಟದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದವು ಮತ್ತು ನಿಗದಿತ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಗಿದ್ದವು ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ವರದಿ ಮಾಡಿವೆ.
ಈ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿರುವ ಡಾಟಾಸೆಲ್ ಕಂಪನಿಯು, ತಾವು ಈಗಾಗಲೇ 59 ದಶಲಕ್ಷ ಯುರೋ ಮೌಲ್ಯದ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದೆ. ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕೊರತೆಯಿಲ್ಲ ಎಂದಿರುವ ಕಂಪನಿ, ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಏಕಾಏಕಿ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದ ಎಸ್ಟೋನಿಯಾ ಸರ್ಕಾರದ ಕ್ರಮವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ಕಾನೂನು ಸಮರಕ್ಕಿಳಿದಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಈ ವಿವಾದವು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ಸ್ಟ್ರಾಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಆರ್ಬಿಟ್ರೇಷನ್ ಕೇಂದ್ರದ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಿದ್ದು, ಎಸ್ಟೋನಿಯಾ ತನ್ನ ಮುಂಗಡ ಹಣವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಈ ಹಗರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಎಸ್ಟೋನಿಯಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನಾ ಕಚೇರಿ ತೀವ್ರ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದು, ರಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆಯ ಹಣಕಾಸು ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಲೋಪಗಳನ್ನು ಬೊಟ್ಟು ಮಾಡಿದೆ. ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟದ ಹಣವನ್ನು ಮರುಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೆ, ಎಸ್ಟೋನಿಯಾ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಬೊಕ್ಕಸದಿಂದಲೇ ಈ ನಷ್ಟವನ್ನು ಭರಿಸಬೇಕಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದೆ. ಅನುಭವವಿಲ್ಲದ ಕಂಪನಿಯೊಂದಿಗೆ ಇಂತಹ ಬೃಹತ್ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಾರದಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ರಕ್ಷಣಾ ಹೂಡಿಕೆ ಕೇಂದ್ರದ ನಿರ್ದೇಶಕ ಎಲ್ಮಾರ್ ವಾಹರ್ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
ಪ್ರಧಾನಿ ಕ್ರಿಸ್ಟನ್ ಮಿಚಲ್ ಅವರು ಈ ಹಗರಣದಲ್ಲಿ ಸಚಿವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ತಪ್ಪಿಲ್ಲ ಎಂದಿದ್ದರೂ, ಪೆವ್ಕುರ್ ಅವರು ಇಲಾಖೆಯ ಒಟ್ಟು ನೈತಿಕ ಹೊಣೆ ಹೊತ್ತು ನಿರ್ಗಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. “ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವನಾಗಿ ನಾನು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಗುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಖುದ್ದಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆ ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ” ಎಂದು ಪೆವ್ಕುರ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ರಷ್ಯಾ-ಉಕ್ರೇನ್ ಯುದ್ಧದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಗಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಎಸ್ಟೋನಿಯಾ, ತನ್ನ ರಕ್ಷಣಾ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ್ದು ಉಕ್ರೇನ್‌ಗೆ ನಿರಂತರ ಬೆಂಬಲ ಮುಂದುವರಿಸಲಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಎಸ್ಟೋನಿಯಾ (Estonia) ಯುರೋಪ್ ಖಂಡದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ (ಬಾಲ್ಟಿಕ್ ಪ್ರದೇಶ) ಒಂದು ಸಣ್ಣ ದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ರಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಲಾಟ್ವಿಯಾ ದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಗಡಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇನ್ನು, ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿರುವ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಪೂರೈಕೆ ಕಂಪನಿ ‘ಡಾಟಾಸೆಲ್ ಎಸ್‌ಆರ್‌ಎಲ್’ (Datasel SRL) ಮೂಲತಃ ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ನೋಂದಣಿಯಾಗಿದ್ದ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, 2024ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಭಾರತದ ‘ನೆಕೊ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಮ್ಯುನಿಷನ್ಸ್’ (Neco Defence Munitions) ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಈ ಹಿಂದೆ ಫಿರಂಗಿ ಮದ್ದುಗುಂಡುಗಳನ್ನು (artillery shells) ತಯಾರಿಸಿದ ಅಥವಾ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದ ಯಾವುದೇ ಪೂರ್ವಾಪರ ಅನುಭವ ಈ ಕಂಪನಿಗೆ ಇರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದೇ ಪ್ರಸ್ತುತ ಈ ಬೃಹತ್ ರಕ್ಷಣಾ ಹಗರಣಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.
