ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರದ್ದುಪಡಿಸುವ ಬದಲು, ಅವುಗಳಿಗಂಟಿದ್ದ ಜಾತಿ, ಹಣ ಮತ್ತು ತೋಳ್ಬಲದ ಪಿಡುಗುಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಲಿಂಗ್ಡೋ ಸಮಿತಿ ವರದಿಯು ಸ್ಪಷ್ಟ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ನಾಯಕತ್ವದ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಶಿಸ್ತು- ಇವೆರಡರ ನಡುವೆ ಸಮತೋಲನ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಈ ವರದಿಯ ಮೂಲ ಆಶಯ.
ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಜೀವನವೆಂದರೆ ಕೇವಲ ಪಠ್ಯ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಓದಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಲ್ಲ; ಅದು ಭವಿಷ್ಯದ ನಾಯಕರನ್ನು ರೂಪಿಸುವ, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಬಿತ್ತರಿಸುವ ಅಚ್ಚು. ಕಾಲೇಜು ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಂಘಗಳ ಚುನಾವಣೆಗಳು ಈ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮೊದಲ ಪಾಠಶಾಲೆಗಳಿದ್ದಂತೆ. ಆದರೆ, ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಿ ಈ ಚುನಾವಣೆಗಳು ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ, ಹಣದ ಹೊಳೆ, ಜಾತಿ ರಾಜಕಾರಣ ಮತ್ತು ತೋಳ್ಬಲದ ಪ್ರದರ್ಶನದ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿ ಬದಲಾದವು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನ ಪವಿತ್ರ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವಾತಾವರಣ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹದಗೆಡತೊಡಗಿತು. ಇಂತಹ ಅರಾಜಕತೆಗೆ ಕಡಿವಾಣ ಹಾಕಿ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ಶಿಸ್ತುಬದ್ಧ ಹಾಗೂ ಪಾರದರ್ಶಕಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಹೆಜ್ಜೆಯೇ ‘ಜೆ.ಎಂ. ಲಿಂಗ್ಡೋ ನೇತೃತ್ವದ ಸಮಿತಿಯ ವರದಿ’.
ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವರದಿಯ ಹಿಂದಿನ ರೂವಾರಿ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾನೂನು ಹೋರಾಟ. ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ನಾಯಕನೊಬ್ಬನಿಗೆ ಹಾಜರಾತಿ ಕೊರತೆಯ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷೆ ಬರೆಯಲು ಕಾಲೇಜು ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ ಅವಕಾಶ ನಿರಾಕರಿಸಿತ್ತು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯು ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ಕೇರಳ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಿದ್ದ. ಕಾಲೇಜು ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲರ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದ ಹೈಕೋರ್ಟ್, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ರಾಜಕಾರಣದ ಸ್ವರೂಪದ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು. ತದನಂತರ ಈ ಪ್ರಕರಣವು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಿತು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಚುನಾವಣೆಗಳ ನೆಪದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಹಿಂಸಾಚಾರ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತತೆಯನ್ನು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಕೂಡ ಅಷ್ಟೇ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಸಮಗ್ರ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಮುಂದಾಯಿತು.
ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ನಿರ್ದೇಶನದ ಮೇರೆಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯವು (ಎಚ್‌ಆರ್‌ಡಿ) 2005ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 12ರಂದು ಒಂದು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿತು. 2004ರಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತರಾಗಿದ್ದ ಕೇಂದ್ರದ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತ ಜೆ.ಎಂ. ಲಿಂಗ್ಡೋ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ರಚನೆಯಾದ ಈ ಸಮಿತಿಯು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ಗಳ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಮಿತಿಯು 2006ರ ಮೇ 23ರಂದು ತನ್ನ ವರದಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿತು. ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಈ ವರದಿಯ ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಎಲ್ಲಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ತರುವಂತೆ ಮಹತ್ವದ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಿತು.
ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಕುರಿತು ಸಮಿತಿಯು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ನೇರ ಮತ್ತು ಪರೋಕ್ಷ (ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ) ಎಂಬ ಎರಡು ರೀತಿಯ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದೆ. ಜೆಎನ್‌ಯು ಮತ್ತು ಹೈದರಾಬಾದ್ ವಿವಿಯಂತಹ ಸಂಯೋಜಿತ ಕಾಲೇಜುಗಳಿಲ್ಲದ, ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಆಧಾರಿತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಆರಿಸುವ ನೇರ ಚುನಾವಣಾ ಮಾದರಿ ಸೂಕ್ತವೆಂದು ಸಮಿತಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ. ಇನ್ನುಳಿದಂತೆ ಬೃಹತ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಹಾಗೂ ಸಂಯೋಜಿತ ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ತರಗತಿವಾರು ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿ, ಅವರಿಂದ ಇಡೀ ಕಾಲೇಜಿನ ಪದಾಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಆರಿಸುವ ಪರೋಕ್ಷ ಚುನಾವಣೆ ನಡೆಸಲು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ತೊಂದರೆಯಾಗದಂತೆ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವರ್ಷ ಆರಂಭಗೊಂಡ ಆರರಿಂದ ಎಂಟು ವಾರಗಳ ಒಳಗೆ ಚುನಾವಣೆ ನಡೆಯಬೇಕು ಹಾಗೂ ಒಟ್ಟಾರೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಕೇವಲ ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಒಳಗೆ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಇದನ್ನು ಓದಿದ್ದೀರಾ? ದೀದಿ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಕಮಲ ಅರಳುವುದೇ? ನಿರ್ಣಾಯಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ 59 ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಅಸಲಿ ಆಟ
ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ಅರ್ಹತೆಯ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ್ಡೋ ಸಮಿತಿಯು ಅತ್ಯಂತ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸಿನ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದೆ. ಚುನಾವಣೆಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವ ಪದವಿ (UG) ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ 17 ರಿಂದ 22 ವರ್ಷ ವಯೋಮಿತಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ (PG) ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ 24 ರಿಂದ 25 ವರ್ಷ ಹಾಗೂ ಸಂಶೋಧನಾ (Ph.D) ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಗರಿಷ್ಠ 28 ವರ್ಷ ವಯೋಮಿತಿ ಇರಬೇಕು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಶೇಕಡಾ 75ರಷ್ಟು ತರಗತಿ ಹಾಜರಾತಿ ಹೊಂದಿರಲೇಬೇಕು. ಜೊತೆಗೆ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅನುತ್ತೀರ್ಣರಾಗಿರಬಾರದು, ಅಂದರೆ ಯಾವುದೇ ‘ಬ್ಯಾಕ್ ಲಾಗ್’ ವಿಷಯಗಳು ಬಾಕಿ ಉಳಿದಿರಬಾರದು ಎಂಬುದನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅರ್ಹತೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಮಿತಿಯ ಮೇಲೂ ಸಮಿತಿ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಿದೆ. ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪ್ರಕರಣಗಳು ದಾಖಲಾಗಿರಬಾರದು ಅಥವಾ ಕಾಲೇಜು ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯಿಂದ ಯಾವುದೇ ಶಿಸ್ತುಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿರಬಾರದು. ಅಧಿಕಾರದ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು, ಒಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯು ಪದಾಧಿಕಾರಿ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಬಾರಿ ಮಾತ್ರ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ, ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಒಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಗರಿಷ್ಠ ಎರಡು ಬಾರಿ ಮಾತ್ರ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.
ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಣದ ಹೊಳೆ ಹರಿಯುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಸಮಿತಿಯು ಕಠಿಣ ಆರ್ಥಿಕ ಶಿಸ್ತನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದೆ. ಚುನಾವಣಾ ವೆಚ್ಚಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಮಿತಿ ಹೇರಲಾಗಿದ್ದು, ಒಬ್ಬ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯು ಗರಿಷ್ಠ ಐದು ಸಾವಿರ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು (5,000 ರೂ) ಮಾತ್ರ ಖರ್ಚು ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ನಿಯಮವನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಪಾಲಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ, ಚುನಾವಣೆ ಮುಗಿದು ಫಲಿತಾಂಶ ಪ್ರಕಟವಾದ ಕೇವಲ ಎರಡು ವಾರದೊಳಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯೂ ತಮ್ಮ ವೆಚ್ಚದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರವನ್ನು ಕಾಲೇಜು ಅಥವಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಚಾರದ ಅಬ್ಬರ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪಕ್ಕೂ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರೇಕ್ ಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಂಘದ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳ ನೇರ ಅಥವಾ ಪರೋಕ್ಷ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಇರುವಂತಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳ ಚಿಹ್ನೆ ಅಥವಾ ಬಾವುಟವನ್ನು ಬಳಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಮುದ್ರಿತ ಪೋಸ್ಟರ್‌ಗಳು, ಕರಪತ್ರಗಳನ್ನು ಹಂಚುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಕೇವಲ ಕೈಬರಹದ ಪೋಸ್ಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ಪ್ರಚಾರದ ವೇಳೆ ಧ್ವನಿವರ್ಧಕಗಳ ಬಳಕೆ, ವಾಹನಗಳ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಚುನಾವಣೆಗಳ ಅಗತ್ಯತೆಯ ಕುರಿತು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಪರ ಮತ್ತು ವಿರೋಧದ ಚರ್ಚೆಗಳಿರುತ್ತವೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ನಾಯಕತ್ವ ಬೆಳೆಸಲು, ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಅರಿಯಲು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಕಳಿ ಮೂಡಿಸಲು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಾಗಿ ಧ್ವನಿಯಾಗಲು ಚುನಾವಣೆಗಳು ಬೇಕು ಎಂಬುದು ಒಪ್ಪತಕ್ಕ ವಿಚಾರ. ಆದರೆ, ಇದರಿಂದ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಜಾತಿಯತೆ, ಗುಂಪುಗಾರಿಕೆ, ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಮತ್ತು ಹಿಂಸಾಚಾರ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಆತಂಕವೂ ಅಷ್ಟೇ ಪ್ರಬಲವಾಗಿದೆ. ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ತಮ್ಮ ಅಜೆಂಡಾಗಳನ್ನು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಮೂಲಕ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುವುದರಿಂದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವಾತಾವರಣ ಹಾಳಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ವಿರೋಧಿಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಕಳವಳವಾಗಿದೆ.
ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರದ್ದುಪಡಿಸುವ ಬದಲು, ಅವುಗಳಿಗಂಟಿದ್ದ ಜಾತಿ, ಹಣ ಮತ್ತು ತೋಳ್ಬಲದ ಪಿಡುಗುಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಲಿಂಗ್ಡೋ ಸಮಿತಿ ವರದಿಯು ಸ್ಪಷ್ಟ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ನಾಯಕತ್ವದ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಶಿಸ್ತು- ಇವೆರಡರ ನಡುವೆ ಸಮತೋಲನ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಈ ವರದಿಯ ಮೂಲ ಆಶಯ. ಕಾಲೇಜು ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ಗಳನ್ನು ಕಲುಷಿತ ರಾಜಕಾರಣದಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿ, ನೈಜ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ನಾಯಕರನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಲು ರೂಪಿಸಲಾದ ಈ ನಿಯಮಗಳು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಆರೋಗ್ಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇಂದಿಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿವೆ.
