ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಕೇವಲ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸೌಲಭ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇದೇ ಡಿಜಿಟಲ್ ಜಗತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಲೈಂಗಿಕ ಶೋಷಣೆ, ಅಶ್ಲೀಲ ದುರುಪಯೋಗ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯ ಕಳವು ಮತ್ತು ಸೈಬರ್ ಅಪರಾಧಗಳಿಗೂ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಅಪಾಯಗಳಿಂದ ಕಾಪಾಡುವುದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮುಂದಿರುವ ಮಹತ್ವದ ಸವಾಲಾಗಿದೆ.
ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಇಂದು ಕೇವಲ ಮಾಹಿತಿ ವಿನಿಮಯದ ಸಾಧನವಲ್ಲ. ಶಿಕ್ಷಣ, ಉದ್ಯೋಗ, ವ್ಯಾಪಾರ, ಸರ್ಕಾರಿ ಸೇವೆಗಳು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಂಪರ್ಕವಿಲ್ಲದೆ ಅನೇಕ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಕೇವಲ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸೌಲಭ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಇದೇ ಡಿಜಿಟಲ್ ಜಗತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಲೈಂಗಿಕ ಶೋಷಣೆ, ಅಶ್ಲೀಲ ದುರುಪಯೋಗ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯ ಕಳವು ಮತ್ತು ಸೈಬರ್ ಅಪರಾಧಗಳಿಗೂ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಅಪಾಯಗಳಿಂದ ಕಾಪಾಡುವುದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮುಂದಿರುವ ಮಹತ್ವದ ಸವಾಲಾಗಿದೆ.
ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, 2026ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 15ರಂದು Just Rights for Children Alliance & Anr. v. S. Harish & Ors. ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನೀಡಿದ ಆದೇಶವು ಡಿಜಿಟಲ್ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಸ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ಬಳಕೆಯು ಸಂವಿಧಾನದ 21ನೇ ವಿಧಿಯಡಿ ಜೀವಿಸುವ ಹಕ್ಕು ಹಾಗೂ 19(1)(a)ನೇ ವಿಧಿಯಡಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಗುರುತಿಸಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಮಕ್ಕಳ ಲೈಂಗಿಕ ಶೋಷಣೆ ಮತ್ತು ದುರುಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆಗಳು ಹಾಗೂ ಸರ್ಕಾರ ಅನುಸರಿಸಬೇಕಾದ ಕ್ರಮಗಳ ಮೇಲೂ ಗಮನ ಹರಿಸಿದೆ.
ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಪ್ರವೇಶ: ಸೌಲಭ್ಯದಿಂದ ಹಕ್ಕಿನವರೆಗೆ
ಸಂವಿಧಾನದ 21ನೇ ವಿಧಿ ಜೀವಿಸುವ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಹಕ್ಕನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. 19(1)(a)ನೇ ವಿಧಿ ಮಾತು ಮತ್ತು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಖಾತರಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂದಿನ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಈ ಹಕ್ಕುಗಳ ಬಳಕೆ ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ಗೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯೊಬ್ಬನಿಗೆ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಪಾಠ ಪಡೆಯಲು, ಉದ್ಯೋಗಾಕಾಂಕ್ಷಿಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು, ಪತ್ರಕರ್ತನಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಗರಿಕನಿಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸಂಪರ್ಕ ಕಡಿತಗೊಂಡಾಗ ಅಥವಾ ಅದರ ಬಳಕೆಗೆ ಅತಿಯಾದ ನಿರ್ಬಂಧ ವಿಧಿಸಿದಾಗ, ಪರಿಣಾಮ ಕೇವಲ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಶಿಕ್ಷಣ, ಉದ್ಯೋಗ, ವ್ಯಾಪಾರ, ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆಯುವ ಅವಕಾಶ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೂ ಧಕ್ಕೆಯಾಗಬಹುದು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಪ್ರವೇಶದ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಗಳ ವಿಶಾಲ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸುವುದು ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ.
ಆದರೆ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಬಳಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿರ್ಬಂಧರಹಿತ ಹಕ್ಕಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಬಾರದು. ಸಂವಿಧಾನವು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಖಾತರಿಪಡಿಸುವಂತೆಯೇ, ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಮತ್ತು ಸಮಂಜಸವಾದ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿಗೂ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು ಕಾನೂನಿನ ಆಧಾರ ಹೊಂದಿರಬೇಕು; ಅವುಗಳ ಉದ್ದೇಶ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತವಾಗಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಕ್ರಮಗಳು ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರಬೇಕು. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಮಕ್ಕಳ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅನಗತ್ಯವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕ ನಿರ್ಬಂಧ ವಿಧಿಸುವುದು ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಪಾಯವನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದು ಒಂದೇ ಅಲ್ಲ.
ಮಕ್ಕಳ ಸುರಕ್ಷತೆ: ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲಾಗದ ಅಪಾಯ
ಮಕ್ಕಳ ಲೈಂಗಿಕ ಶೋಷಣೆ ಮತ್ತು ದುರುಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಚಿತ್ರಗಳು, ವೀಡಿಯೊಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ಡಿಜಿಟಲ್ ವಿಷಯಗಳ ಪ್ರಸಾರವು ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರವಾದ ಅಪರಾಧವಾಗಿದೆ. ಇಂತಹ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಹಂಚಿದ ಬಳಿಕ, ಅವುಗಳನ್ನು ಮರುಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುವುದು, ವಿವಿಧ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಿಕೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ರೂಪ ಬದಲಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಸಂತ್ರಸ್ತ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮರುಮರು ಹಾನಿಯಾಗುವ ಅಪಾಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
ಇಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಪೋಷಕರು ಅಥವಾ ಶಾಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಹೊರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಕಂಪನಿಗಳು, ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸೇವಾ ಪೂರೈಕೆದಾರರು, ಕಾನೂನು ಜಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರವೂ ತಮ್ಮ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ವಹಿಸಬೇಕು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಮಕ್ಕಳ ಶೋಷಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು, ಅವುಗಳ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಮತ್ತು ದೂರುಗಳನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಅಗತ್ಯ.
ಆದರೆ ಮಕ್ಕಳ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೂ ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ನಿಗಾವಹಿಸುವುದು ಪರಿಹಾರವಲ್ಲ. ಅಪರಾಧ ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕರ ಗೌಪ್ಯತೆ, ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹಾಗೂ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಬಳಕೆಯ ಹಕ್ಕುಗಳ ನಡುವೆ ಸಮತೋಲನ ಇರಬೇಕು. ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಆದೇಶದ ಮಹತ್ವವೂ ಈ ಎರಡು ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಪರಿಗಣಿಸುವುದರಲ್ಲಿದೆ.
ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ
ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ನಿರ್ದೇಶನಗಳಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಲೈಂಗಿಕ ಶೋಷಣೆ ಮತ್ತು ದುರುಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು, ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವರದಿ ಮಾಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಈಗಾಗಲೇ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇಂತಹ ಅಕ್ರಮ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ತಕ್ಷಣ ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಹೊಸದಾಗಿ ಪತ್ತೆಯಾಗುವ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿಗದಿತ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವರದಿ ಮಾಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಮುಂದಿಟ್ಟಿದೆ.
ನಿರ್ದೇಶನಗಳ ಭಾಗವಾಗಿ, ಇಂತಹ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹ್ಯಾಶ್ ಮತ್ತು ಯುಆರ್‌ಎಲ್‌ಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದತ್ತಸಂಚಯವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ವಿಚಾರವೂ ಪ್ರಸ್ತಾಪವಾಗಿದೆ. ಹ್ಯಾಶ್ ಎಂದರೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಡತವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ನೆರವಾಗುವ ತಾಂತ್ರಿಕ ಗುರುತು. ಈ ಗುರುತುಗಳ ನೆರವಿನಿಂದ ಈಗಾಗಲೇ ಗುರುತಿಸಲಾದ ಅಕ್ರಮ ವಿಷಯಗಳ ಮರುಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವೊಂದೇ ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಸಾಧನವಾಗಬಾರದು. ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಡಿಜಿಟಲ್ ಗುರುತು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸದೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿಷಯವನ್ನೂ ಅಪರಾಧವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದು ತಪ್ಪು ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.
ಹೀಗಾಗಿ, ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಮಾನವ ಪರಿಶೀಲಕರ ಮೂಲಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೂ ಆದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಕನಿಷ್ಠ ಮೂವರು ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಮಾನವ ವಿಶ್ಲೇಷಕರ ಪರಿಶೀಲನೆಯ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ ತಪ್ಪು ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ, ಸಂದರ್ಭದ ತಪ್ಪು ಅರ್ಥೈಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ವಿಷಯಗಳ ಅನಗತ್ಯ ನಿರ್ಬಂಧದ ಅಪಾಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದು.
ಅದೇ ರೀತಿ, ಬಳಕೆದಾರರು ಅಕ್ರಮ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ದೂರು ಸಲ್ಲಿಸಲು ಸುಲಭವಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರಬೇಕು. ದೂರು ನೀಡಲು ಅನೇಕ ಹಂತಗಳನ್ನು ದಾಟಬೇಕಾದರೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳ ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ವಿಳಂಬವಾಗಬಹುದು. ಎರಡು ಹಂತಗಳೊಳಗೆ ವರದಿ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವ ನಿರ್ದೇಶನವು ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸರಳಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದೆ.
ಆದಾಗ್ಯೂ, ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದೇ ಎಲ್ಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿವೆ ಎಂದರ್ಥವಲ್ಲ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದತ್ತಸಂಚಯ, ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ರೂಪಿಸಿ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸುವುದು ಮುಂದಿನ ಹಂತದ ಪ್ರಮುಖ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ.
ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಕಾನೂನಿನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಅಗತ್ಯ
ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕಾಯ್ದೆಯ 79ನೇ ವಿಧಿಯು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಷರತ್ತುಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟು ಮಧ್ಯವರ್ತಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆಗಳಿಗೆ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ವಿನಾಯಿತಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಿವಾದ ಅಥವಾ ಎಲ್ಲ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲೂ ಅನ್ವಯಿಸುವ ವಿನಾಯಿತಿಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗದು. ಕಾನೂನಿನಡಿ ವಿಧಿಸಲಾದ ಷರತ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ.
ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆಗಳು ತಮ್ಮ ಬಳಕೆದಾರರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಯಂತ್ರಣ ಹೊಂದಿಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳಿ ಎಲ್ಲ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬಳಕೆದಾರರ ತಪ್ಪಿಗೂ ವೇದಿಕೆಯೇ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಹೊಣೆಗಾರ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದೂ ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ. ವೇದಿಕೆಯ ಪಾತ್ರ, ಅದರ ಅರಿವು, ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಕರ್ತವ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೈಗೊಂಡ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕು.
ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಶಿಫಾರಸು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್‌ಗಳು ಯಾವ ವಿಷಯಗಳು ಬಳಕೆದಾರರ ಮುಂದೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ವೇದಿಕೆಗಳು ಅಕ್ರಮ ವಿಷಯಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ತಮ್ಮ ದೂರು ನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ಧಾರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯನ್ನೂ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
ಗೌಪ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೂ ರಕ್ಷಣೆ ಬೇಕು
ಮಕ್ಕಳ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕರ ಗೌಪ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಲಾಗದು. ವಯಸ್ಸು ಪರಿಶೀಲನೆ ಅಥವಾ ವಿಷಯ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರೆ, ಆ ಮಾಹಿತಿಯ ದುರುಪಯೋಗದ ಅಪಾಯವೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಇಂತಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಅಗತ್ಯದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು, ಅದನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅನಧಿಕೃತ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ತಡೆಯುವುದು ಮುಖ್ಯ.
ತಪ್ಪಾಗಿ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲಾದ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ವಿಷಯವನ್ನು ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ಇರಬೇಕು. ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅಧ್ಯಯನ, ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸಂದರ್ಭವಿಲ್ಲದೆ ತೆಗೆದುಹಾಕಿದರೆ, ಅದರ ಪರಿಣಾಮ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಮೇಲೂ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಅಕ್ರಮ ವಿಷಯಗಳ ವಿರುದ್ಧ ತ್ವರಿತ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಜೊತೆಗೆ, ತಪ್ಪು ನಿರ್ಧಾರಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಮತ್ತು ಮರುಪರಿಶೀಲನೆಯ ಅವಕಾಶವೂ ಅಗತ್ಯ.
ಈ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಹಿಂದಿನ ತೀರ್ಪುಗಳೂ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕವಾಗಿವೆ. ಶ್ರೇಯಾ ಸಿಂಘಾಲ್ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕಾಯ್ದೆಯ 66Aನೇ ವಿಧಿಯನ್ನು ಅಸಂವಿಧಾನಿಕವೆಂದು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು. ಕೆ.ಎಸ್. ಪುಟ್ಟಸ್ವಾಮಿ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಗೌಪ್ಯತೆಯ ಹಕ್ಕನ್ನು ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕು ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು. ಅನುರಾಧಾ ಭಾಸಿನ್ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಮೂಲಭೂತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ತೀರ್ಪುಗಳ ಒಟ್ಟಾರೆ ಸಂದೇಶವೆಂದರೆ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ನಿಯಂತ್ರಣವೂ ಸಂವಿಧಾನದ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕಾನೂನಿನ ಮಿತಿಗಳ ಒಳಗೇ ನಡೆಯಬೇಕು.
ಸರ್ಕಾರದ ಮುಂದಿರುವ ಅನುಷ್ಠಾನದ ಸವಾಲು
ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಆದೇಶದ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವು ಸರ್ಕಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಮುಂದಿನ ಕ್ರಮಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಸಂಬಂಧಿತ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು, ಪ್ರಮಾಣಿತ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳ ಕುರಿತು ಕ್ರಮ ರೂಪಿಸಿ, ಪ್ರಗತಿ ವರದಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಪ್ರಕರಣದ ಮುಂದಿನ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು 2026ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 10ರಂದು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಇಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಕೇವಲ ತಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಬಾರದು. ಕಾನೂನು ಜಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ತರಬೇತಿ, ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಪೋಷಕರಿಗೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಅರಿವು, ಸಂತ್ರಸ್ತರಿಗೆ ನೆರವು, ದೂರುಗಳ ತ್ವರಿತ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ವೇದಿಕೆಗಳ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಬೇಕು. ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಅಪಾಯದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಎಂದರೆ ಅಪರಾಧದ ವಿಷಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ; ಸಂತ್ರಸ್ತರ ಘನತೆ, ಗೌಪ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನೂ ಕಾಪಾಡುವುದಾಗಿದೆ.
ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ದೇಶದ ಎಲ್ಲ ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಅರಿವು ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಪ್ರವೇಶ ಸಮಾನವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾಗಬೇಕು. ನಗರ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ಡಿಜಿಟಲ್ ಅಂತರ, ಆರ್ಥಿಕ ಅಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬಳಕೆಯ ಅರಿವಿನ ಕೊರತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿ ಸಮಗ್ರ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆ ಪರಸ್ಪರ ವಿರೋಧಿಗಳಲ್ಲ
ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಈ ಆದೇಶವನ್ನು ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಬಳಕೆಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನೀಡುವ ತೀರ್ಪು ಎಂದಾಗಲಿ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಜಗತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಅನಿಯಮಿತ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ಎಂದಾಗಲಿ ಅರ್ಥೈಸುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಇದರ ಮೂಲ ಸಂದೇಶವು ಹಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಅಪರಾಧ ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಚೌಕಟ್ಟಿನೊಳಗೆ ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿದೆ.
ಮಕ್ಕಳ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲಿ ವಿಳಂಬಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ. ಅದೇ ರೀತಿ, ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರ ಗೌಪ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸುವುದೂ ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹವಲ್ಲ. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಅಪರಾಧವನ್ನು ತಡೆಯಲು ನೆರವಾಗಬೇಕು; ಆದರೆ ಅದು ನಾಗರಿಕರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಅನಗತ್ಯವಾಗಿ ಕುಗ್ಗಿಸುವ ಸಾಧನವಾಗಬಾರದು.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ ಸ್ಟಿಂಗ್ ಆಪರೇಷನ್ ಸುಳಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಾಯಕಿ ಕೃಪಾ ಆಳ್ವ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಏನು?
ಡಿಜಿಟಲ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯದ ನಿಜವಾದ ಪರೀಕ್ಷೆ, ಎಷ್ಟು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದಲ್ಲ; ಅಪರಾಧವನ್ನು ಎಷ್ಟು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ತಡೆಯಲಾಗಿದೆ, ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಎಷ್ಟು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಎಷ್ಟು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಿಂದ ಉಳಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿದೆ. ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಸುರಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಎರಡನ್ನೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಖಚಿತಪಡಿಸುವುದೇ ಸಂವಿಧಾನಬದ್ಧ ಆಡಳಿತದ ಕರ್ತವ್ಯ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಮಾಜದ ಮುಂದಿರುವ ನಿಜವಾದ ಸವಾಲು.
ಅಬ್ದುಲ್ ಹಲೀಂ ಮನ್ಸೂರ್
ಉರ್ದು ಪತ್ರಕರ್ತ ಹಾಗೂ ರಾಜಕೀಯ ವಿಶ್ಲೇಷಕ.
