ಭಾರತದಲ್ಲಿ 2022 ಮತ್ತು 2026ರ ನಡುವಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಪಕ್ಷಾಂತರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ನಡೆದಿವೆ. ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 100ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಶಾಸಕರು ಮತ್ತು ಸಂಸದರು ತಮ್ಮ ಮೂಲ ಪಕ್ಷಗಳನ್ನು ತೊರೆದು ಇತರ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ. ಪಕ್ಷಾಂತರ ವಿರೋಧಿ ಕಾಯ್ದೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕಾನೂನು ಲೋಪಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಈ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜಕೀಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿ ನೇತೃತ್ವದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಒಕ್ಕೂಟ (ಎನ್‌ಡಿಎ) ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಫಲಾನುಭವಿಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ ಎಂದು ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್’ಪ್ರೆಸ್ ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸವಿವರವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿದರೆ, ಒಟ್ಟು 26 ಲೋಕಸಭಾ ಸದಸ್ಯರು ಹಾಗೂ 7 ರಾಜ್ಯಸಭಾ ಸದಸ್ಯರು ಚುನಾವಣೆಯ ನಂತರ ತಮ್ಮ ನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ (ಟಿಎಂಸಿ) ಪಕ್ಷದಿಂದ ಗೆದ್ದಿದ್ದ 20 ಲೋಕಸಭಾ ಸಂಸದರು ನ್ಯಾಷನಲಿಸ್ಟ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಾರ್ಟಿಗೆ (ಎನ್‌ಸಿಪಿ) ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, 6 ಶಿವಸೇನೆ (ಯುಬಿಟಿ) ಲೋಕಸಭಾ ಸಂಸದರು ಏಕನಾಥ್ ಶಿಂಧೆ ನೇತೃತ್ವದ ಶಿವಸೇನೆ ಬಣವನ್ನು ಸೇರಿದ್ದರೆ, 7 ಆಮ್ ಆದ್ಮಿ ಪಕ್ಷದ (ಎಎಪಿ) ರಾಜ್ಯಸಭಾ ಸಂಸದರು ನೇರವಾಗಿ ಬಿಜೆಪಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗಿದ್ದು, ಇವೆಲ್ಲವೂ ಬಿಜೆಪಿ ನೇತೃತ್ವದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಒಕ್ಕೂಟ (ಎನ್‌ಡಿಎ) ಬಲವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆ.
ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿದ ಪಕ್ಷಾಂತರದ ಅಲೆ: ಜನಾದೇಶದ ಅಣಕ
ಈ ಪಕ್ಷಾಂತರದ ಹಾವಳಿ ಕೇವಲ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರದೆ ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಹಲವು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲೂ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡಿದೆ. 17 ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 111 ಸಂಸದರು ಮತ್ತು ಶಾಸಕರು ತಮ್ಮ ಪಕ್ಷ ಬದಲಾಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು, ಅಂದರೆ 21 ಶಾಸಕರು ಪಕ್ಷಾಂತರ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ತೆಲಂಗಾಣದಲ್ಲಿ 8 ಶಾಸಕರು ಹಾಗೂ ಪಂಜಾಬ್‌ನಲ್ಲಿ 6 ಸಂಸದರು ಮತ್ತು 2 ಶಾಸಕರು ಪಕ್ಷಾಂತರ ಮಾಡಿದ್ದರೆ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ 6 ಸಂಸದರು ತಮ್ಮ ನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿರುವ ವಿಷಯ ವರದಿಯಾಗಿದೆ.
ದೇಶದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಟ್ಟು ಪಕ್ಷಾಂತರಗೊಂಡವರ ಪೈಕಿ ಶೇ. 51.4ರಷ್ಟು ನಾಯಕರು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಬಿಜೆಪಿ ನೇತೃತ್ವದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಒಕ್ಕೂಟ (ಎನ್‌ಡಿಎ) ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಇನ್ನು ಶೇ. 8.1ರಷ್ಟು ನಾಯಕರು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಹಾಗೂ ಶೇ. 38.7ರಷ್ಟು ನಾಯಕರು ಇತರೆ ಪಕ್ಷಗಳನ್ನು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಪಕ್ಷಗಳ ವಿಲೀನವನ್ನು (ಎನ್‌ಪಿಎಫ್‌ನಿಂದ ಎನ್‌ಡಿಪಿಪಿಗೆ 21 ಶಾಸಕರು) ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಗಮನಿಸಿದಾಗ, ಶಾಸಕರು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪಕ್ಷಾಂತರ ಮಾಡಿದ್ದು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದಿಂದ ಬಿಜೆಪಿಗೆ (11 ಶಾಸಕರು) ಎಂಬುದು ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ.
ಆಡಳಿತಾರೂಢ ಮೈತ್ರಿಕೂಟಕ್ಕೆ ಒಲಿದ ರಾಜಕೀಯ ಲಾಭ
ಈ ಬೃಹತ್ ಪಕ್ಷಾಂತರ ಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿ ನೇತೃತ್ವದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಒಕ್ಕೂಟ (ಎನ್‌ಡಿಎ) ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ರಾಜಕೀಯ ಲಾಭವನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಪಕ್ಷ ಬದಲಾಯಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ 33 ಸಂಸದರು ಬಿಜೆಪಿ ನೇತೃತ್ವದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಒಕ್ಕೂಟ (ಎನ್‌ಡಿಎ) ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಒಟ್ಟು 111 ಪಕ್ಷಾಂತರಿಗಳ ಪೈಕಿ 87 ನಾಯಕರನ್ನು ಒಕ್ಕೂಟ ತನ್ನ ತೆಕ್ಕೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಶಾಸಕರ ವಿಚಾರದಲ್ಲೂ, 78 ಶಾಸಕರ ಪೈಕಿ 24 ಶಾಸಕರು ಎನ್‌ಡಿಎಯೇತರ ಪಕ್ಷಗಳಿಂದ ಎನ್‌ಡಿಎ ಮೈತ್ರಿ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ ವಲಸೆ ಬಂದಿದ್ದು, ಇದು ಆಡಳಿತಾರೂಢ ಮೈತ್ರಿಕೂಟದ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ನೇರ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.
ಕಾಯ್ದೆಯ ಕಣ್ಣಾಮುಚ್ಚಾಲೆ: ನಿಯಮಗಳ ದುರ್ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಸ್ಪೀಕರ್‌ಗಳ ಮೌನ
ಇಷ್ಟೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಪಕ್ಷಾಂತರಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪಕ್ಷಾಂತರ ವಿರೋಧಿ ಕಾಯ್ದೆಯ ನಿಯಮಗಳ ದುರ್ಬಳಕೆಯೇ ಮೂಲ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಸಂವಿಧಾನದ ಹತ್ತನೇ ಶೆಡ್ಯೂಲ್ ಪ್ರಕಾರ, ಪಕ್ಷದ ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು (2/3) ಶಾಸಕರು ಪಕ್ಷಾಂತರ ಮಾಡಿದಾಗ ಸಿಗುವ ವಿನಾಯಿತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಅನರ್ಹತೆಯಿಂದ ಸುಲಭವಾಗಿ ಪಾರಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಕಾಯ್ದೆಯ ಪ್ಯಾರಾಗ್ರಾಫ್ 4ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಮಾನ್ಯವಾದ ವಿಲೀನಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಮೂಲ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷವು ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಈ ನಿಯಮವನ್ನು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಪಾಲಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ.
2022ರಲ್ಲಿ ಗೋವಾ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಬಾಂಬೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್, ಮೂಲ ಪಕ್ಷದ ವಿಲೀನದ ಅಗತ್ಯತೆಯಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ‘ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು’ ನಿಯಮವನ್ನು ಓದುವ ಮೂಲಕ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಿದೆ ಎಂದು ತಜ್ಞರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಸದನದ ಸ್ಪೀಕರ್‌ಗಳು ಶಾಸಕರ ಅನರ್ಹತೆ ಮತ್ತು ವಿಲೀನಗಳ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಅವರು ತೀರ್ಮಾನಗಳನ್ನು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವಿಳಂಬ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಅಧಿಕಾರರೂಢ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಿದ್ದು, ಶಾಸಕರ ಅನರ್ಹತೆಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ನೆರವಾಗುತ್ತಿದೆ.
‘ಮೊದಲು ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿ’: ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಉಳಿವಿಗೆ ಬೇಕಿದೆ ಕಠಿಣ ಕಾನೂನು
ಪಕ್ಷಾಂತರ ವಿರೋಧಿ ಕಾಯ್ದೆಯು ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಾಂತರಗಳನ್ನು ತಡೆಯುವ ಮೂಲ ಆಶಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಅದರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವೇ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿಫಲವಾಗಿದೆ. ಲೋಕಸಭೆಯ ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಪಿ.ಡಿ.ಟಿ. ಆಚಾರಿ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಕಾನೂನಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸರಿಯಾದ ತೀರ್ಮಾನ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ ಈ ಎಲ್ಲಾ ಪಕ್ಷಾಂತರಿಗಳು ಅನರ್ಹರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಹಾಗೂ ಈ ರಾಜಕೀಯ ಹೈಡ್ರಾಮಾವನ್ನು ತಡೆಯಲು, ಪಕ್ಷ ಬದಲಾಯಿಸುವ ಮುನ್ನ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡುವ ‘ಮೊದಲು ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿ’ (resign first) ಎಂಬ ಕಠಿಣ ನಿಯಮವನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲಾಗಿದೆ.
