ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದ ಆರ್ಥಿಕ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಬ್ರಿಟನ್, ಕೆನಡಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿಶ್ವದ ಹಲವಾರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ಹಾಗೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಪಾಲಿಮರ್ ಕರೆನ್ಸಿಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಹಿಂದೆ ಕೆಲವು ಆಯ್ದ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ನೋಟುಗಳ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಬಳಕೆಯ ಕುರಿತು ಗಂಭೀರ ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆದಿದ್ದವು
ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (ಆರ್‌ಬಿಐ) ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ ಹಾಗೂ ವಿಲೇವಾರಿಯ ಬೃಹತ್ ಸವಾಲನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಅಥವಾ ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳ ಶಕೆ ಆರಂಭವಾಗುವ ಸ್ಪಷ್ಟ ಮುನ್ಸೂಚನೆಗಳು ಗೋಚರಿಸುತ್ತಿವೆ. ದಿನನಿತ್ಯದ ಆರ್ಥಿಕ ವಹಿವಾಟಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಕೈಬದಲಾಯಿಸುವ ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳು ಬಹುಬೇಗನೆ ಸವೆದು, ಹರಿದುಹೋಗುತ್ತಿವೆ. ಈ ಜಟಿಲ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಶಾಶ್ವತ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಹಾಗೂ ಸರ್ಕಾರ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಗಂಭೀರ ಚಿಂತನೆ ನಡೆಸಿದ್ದು, ಕರೆನ್ಸಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಬದಲಾವಣೆಯ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.
ದಿನೇ ದಿನೇ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ರೂಪಾಯಿ ನೋಟುಗಳ ಮುದ್ರಣ ಮತ್ತು ಅದರ ನಿರ್ವಹಣೆಯು ದೇಶದ ಬೊಕ್ಕಸಕ್ಕೆ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಆರ್ಥಿಕ ಹೊರೆಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತಿದೆ. ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳ ಮುದ್ರಣ ವೆಚ್ಚ ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಏರಿಕೆಯಾಗುತ್ತಲೇ ಇರುವುದು ಆತಂಕದ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ. ಲಭ್ಯವಿರುವ ಅಧಿಕೃತ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಕೇವಲ 2024ನೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿಯೇ ಹಳೆಯ ನೋಟುಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಹೊಸ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಅಚ್ಚು ಮಾಡಲು ಬರೋಬ್ಬರಿ 6,300 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳಷ್ಟು ಬೃಹತ್ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಆರ್‌ಬಿಐ ವ್ಯಯಿಸಿದೆ. ಇದು ನಮ್ಮ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲಿರುವ ಅಗೋಚರ ಹೊರೆಯ ಸ್ಪಷ್ಟ ನಿದರ್ಶನವಾಗಿದೆ.
ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಮುದ್ರಣ ವೆಚ್ಚವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಹಾಳಾದ ಹಳೆಯ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಚಲಾವಣೆಯಿಂದ ಹಿಂಪಡೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೂ ಅಷ್ಟೇ ಶ್ರಮದಾಯಕ ಹಾಗೂ ಕ್ಲಿಷ್ಟಕರವಾಗಿದೆ. 2024ನೇ ವರ್ಷವೊಂದರಲ್ಲೇ ವಿಪರೀತ ಸವೆದು, ಹರಿದು, ದೈನಂದಿನ ವಹಿವಾಟಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಯೋಗ್ಯವಾದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಬರೋಬ್ಬರಿ 2380 ಕೋಟಿ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಆರ್‌ಬಿಐ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಚಲಾವಣೆಯಿಂದ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ವಾಪಸು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಇಷ್ಟು ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ನಾಶಪಡಿಸಿ, ಮತ್ತೆ ಅವುಗಳ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಹೊಸ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವುದು ಒಂದು ನಿರಂತರ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ವೆಚ್ಚದಾಯಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ.
ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ದೈನಂದಿನ ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿದರೆ, ದೊಡ್ಡ ಮುಖಬೆಲೆಯ ನೋಟುಗಳಿಗಿಂತ ಸಣ್ಣ ಮುಖಬೆಲೆಯ ನೋಟುಗಳ ಬಳಕೆಯೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಎಂಬುದು ವೇದ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಹತ್ತು, ಇಪ್ಪತ್ತು ಹಾಗೂ ಐವತ್ತು ರೂಪಾಯಿ ಮುಖಬೆಲೆಯ ನೋಟುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ತರಕಾರಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಬಸ್ ಪ್ರಯಾಣದವರೆಗೂ ಪ್ರತಿದಿನ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಬಾರಿ ಕೈಬದಲಾಯಿಸುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಈ ಸಣ್ಣ ಮೌಲ್ಯದ ನೋಟುಗಳಿಗೆ ಕೊಳೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವ, ಮಡಿಕೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಹರಿಯುವ ಹಾಗೂ ಬಹುಬೇಗನೆ ಹಾಳಾಗುವ ಪ್ರಮಾಣವು ಐನೂರು ರೂಪಾಯಿಗಳಂತಹ ದೊಡ್ಡ ನೋಟುಗಳಿಗಿಂತ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು.
ಇದನ್ನು ಓದಿದ್ದೀರಾ? BREAKING NEWS | ಈ ಬಾರಿಯೂ ‘ಕಪ್ ನಮ್ದೇ’ ಎಂದ ಆರ್‌ಸಿಬಿ: ಗುಜರಾತ್ ಮಣಿಸಿ ಸತತ 2ನೇ ಬಾರಿ IPL ಕಿರೀಟ
ಈ ನಿರಂತರ ಆರ್ಥಿಕ ನಷ್ಟ ಹಾಗೂ ನಿರ್ವಹಣಾ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಶಾಶ್ವತ ತಡೆಹಾಕುವ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ, ಸಣ್ಣ ಮೌಲ್ಯದ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಾಗದದ ಬದಲಾಗಿ ವಿಶೇಷವಾದ ತೆಳು ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್ (ಪಾಲಿಮರ್) ನಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚು ಮಾಡುವ ಕುರಿತು ಇದೀಗ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗಂಭೀರ ಚಿಂತನೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಕಾಗದದ ಬದಲಾಗಿ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಪಾಲಿಮರ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸಿ ಈ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಿದರೆ, ಅವುಗಳ ಬಾಳಿಕೆ ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳಿಗಿಂತ ಕನಿಷ್ಠ ಐದಾರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಲಿದೆ ಎನ್ನುವುದು ಆರ್ಥಿಕ ತಜ್ಞರ ದೃಢವಾದ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿದೆ.
ಪಾಲಿಮರ್ ಅಥವಾ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ನೋಟುಗಳ ಬಳಕೆಯಿಂದ ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಅನುಕೂಲಗಳಿವೆ. ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ, ಈ ನೋಟುಗಳು ನೀರಿನಿಂದ ಒದ್ದೆಯಾದರೂ ಹಾಳಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಎಳೆದರೂ ಸುಲಭವಾಗಿ ಹರಿಯುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇವುಗಳಿಗೆ ಕೊಳೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಬಹಳ ವಿರಳ. ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲಾಗಿ, ಈ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ನೋಟುಗಳಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಬಹುದಾದ ಅತ್ಯಂತ ಸುಧಾರಿತ ಹಾಗೂ ಸಂಕೀರ್ಣ ಭದ್ರತಾ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳಿಂದಾಗಿ, ದೇಶದಲ್ಲಿ ನಕಲಿ ನೋಟುಗಳ ಹಾವಳಿಯನ್ನು ಬಹುತೇಕ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದ ಆರ್ಥಿಕ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಬ್ರಿಟನ್, ಕೆನಡಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿಶ್ವದ ಹಲವಾರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ಹಾಗೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಪಾಲಿಮರ್ ಕರೆನ್ಸಿಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಹಿಂದೆ ಕೆಲವು ಆಯ್ದ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ನೋಟುಗಳ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಬಳಕೆಯ ಕುರಿತು ಗಂಭೀರ ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆದಿದ್ದವು. ಇದೀಗ 2024ರ 6,300 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಬೃಹತ್ ಮುದ್ರಣ ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಹಿಂಪಡೆದ 240 ಕೋಟಿ ನೋಟುಗಳ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು ಈ ತಾಂತ್ರಿಕ ಬದಲಾವಣೆಯ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಯನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಬಲವಾಗಿ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ತಂದಿವೆ.
ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಲು ಬೇಕಾಗುವ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳು ಹಾಗೂ ಕಚ್ಚಾವಸ್ತುವಿನ ವೆಚ್ಚವು ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳಿಗಿಂತ ತುಸು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದರೂ, ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಲಾಭದಾಯಕ ಯೋಜನೆಯಾಗಲಿದೆ. ಈ ಹೊಸ ತಲೆಮಾರಿನ ನೋಟುಗಳು ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಬಾಳಿಕೆ ಬರುವುದರಿಂದ, ಆರ್‌ಬಿಐ ಪದೇ ಪದೇ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಅಚ್ಚು ಮಾಡುವ ಹಾಗೂ ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡುವ ವೆಚ್ಚ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ತಗ್ಗಲಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಭಾರತೀಯ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ನೋಟುಗಳ ಪ್ರವೇಶವು ಕೇವಲ ಕಾಲದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿದ್ದು, ಮುಂಬರುವ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯರ ಜೇಬಿನಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಹಾಗೂ ಸುಭದ್ರವಾದ ತೆಳು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ನೋಟುಗಳು ರಾರಾಜಿಸುವ ಕಾಲ ಖಂಡಿತಾ ದೂರವಿಲ್ಲ.
ಅನಾನುಕೂಲಗಳೂ ಇವೆ
ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಕೂಲಗಳ ಜೊತೆ ಅನಾನುಕೂಲಗಳು ಇವರ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಣ ವೆಚ್ಚ ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳಿಗಿಂತ ಶೇ. 30 ರಿಂದ 50 ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಯಂತ್ರಗಳು, ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳು ದುಬಾರಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಬಿಸಿಲು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಉಷ್ಣತೆಗೆ ಒಡ್ಡಿದರೆ ನೋಟುಗಳು ಕರಗುವ ಅಥವಾ ಬೆಂದುಹೋಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ದೀರ್ಘಕಾಲ ಮಡಿಕೆ(ಮಡಿಚಿದರೆ) ಹಾಕಿದರೆ ಗುರುತು ಉಳಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಾಗದದಂತೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ನೇರವಾಗಿ ಮಡಿಕೆ ಹಾಕಲು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಆಧಾರಿತವಾದ್ದರಿಂದ ಹಾಳಾದ ನೋಟುಗಳ ಮರುಬಳಕೆ ಅಥವಾ ನಾಶಪಡಿಸುವುದು ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚು ಸವಾಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಎಟಿಎಂ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಸಲು ದೊಡ್ಡ ಖರ್ಚು ಮತ್ತು ಸಮಯ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
