ಕೇವಲ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ 2015ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಭೀಕರ ಭೂಕಂಪದ ಆಘಾತದಿಂದ ನೇಪಾಳ ಇನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಅಂದು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದನ್ನು ಇಂದು ಪ್ರಕೃತಿ ಕೊಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಹೋಗಿದೆ. ನೇಪಾಳ-ಚೀನಾ ಗಡಿಯ ಭೋಟೆ ಕೋಶಿ ಮತ್ತು ಇತರ ನದಿಗಳ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ದಿಢೀರ್ ಸಂಭವಿಸಿದ ಭೀಕರ ಪ್ರವಾಹವು ನೂರಾರು ಜನರನ್ನು ಬಲಿಪಡೆದಿದ್ದು, ಹಲವರು ನಾಪತ್ತೆಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ.
ಸೇತುವೆಗಳು, ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸಿರುವ ಈ ಜಲಪ್ರಳಯದ ಜೊತೆಗೆ, ಟಿಬೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಮಣ್ಣುಕುಸಿತವೂ ಸಾವುನೋವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಉಕ್ಕಿ ಹರಿಯುತ್ತಿರುವ ನದಿಗಳು, ಹಾಳಾದ ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಠಿಣವಾದ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದಾಗಿ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ತೀವ್ರ ಅಡಚಣೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿವೆ. ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದವರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್‌ಗಳನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಈ ಘಟನೆಯು ನೇಪಾಳದ ದುರ್ಬಲತೆಯನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಜಗತ್ತಿನೆದುರು ತೆರೆದಿಟ್ಟಿದೆ.
ಈ ಇತ್ತೀಚಿನ ದುರಂತಕ್ಕೆ ಕೇವಲ ಮಳೆಯಷ್ಟೇ ಕಾರಣವಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಬೃಹತ್ ಹಿಮನದಿ (ಗ್ಲೇಸಿಯರ್) ಕುಸಿತವೇ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 8:37ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಭೂಮಿ ನಡುಗಿದಾಗ, ಅಮೆರಿಕದ ಜಿಯೋಲಾಜಿಕಲ್ ಸರ್ವೆ ಅದನ್ನು 5.2 ತೀವ್ರತೆಯ ಭೂಕಂಪ ಎಂದು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಊಹಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಕೂಲಂಕಷವಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದಾಗ ಅಸಲಿ ಕಾರಣ ಬೇರೆಯೇ ಇತ್ತು. ಪರ್ವತದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಿಂದ ಸುಮಾರು 2,000 ಅಡಿ ಅಗಲದ ಬೃಹತ್ ಹಿಮನದಿಯ ತುಂಡೊಂದು ಕಡಿದುಕೊಂಡು ಬರೋಬ್ಬರಿ 7,000 ಅಡಿಗಳಷ್ಟು ಕೆಳಗಿರುವ ಲೆಂಡೆ ಖೋಲಾ ನದಿಗೆ (ಭೋಟೆ ಕೋಶಿ ಉಪನದಿ) ಅಪ್ಪಳಿಸಿದ್ದೇ ಈ ಮಹಾದುರಂತಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿತು ಎಂದು ಕ್ಯಾಲ್ಗರಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿ ಡೇನಿಯಲ್ ಶುಗರ್ ದೃಢಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಹಿಮನದಿ ಮತ್ತು ಬಂಡೆಗಳು ಅಷ್ಟು ಎತ್ತರದಿಂದ ಒಮ್ಮೆಲೆ ನದಿಗೆ ಅಪ್ಪಳಿಸಿದ ರಭಸಕ್ಕೆ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆ ಕರಗಿ, ನೀರಿನೊಟ್ಟಿಗೆ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಲ್ಲು, ಮಣ್ಣು ಸೇರಿಕೊಂಡು ಪ್ರಳಯದ ಸ್ವರೂಪ ಪಡೆಯಿತು. ಪ್ಲಾನೆಟರಿ ಸೈನ್ಸ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ನ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಜೆಫ್ರಿ ಕಾರ್ಗೆಲ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ವಿನಾಶಕಾರಿ ಪ್ರವಾಹವು ಗಂಟೆಗೆ ಸರಾಸರಿ 193 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (120 ಮೈಲಿ) ವೇಗದಲ್ಲಿ ನುಗ್ಗಿಬಂದಿದೆ. ಅಂದರೆ, ಕೇವಲ 6 ನಿಮಿಷ 50 ಸೆಕೆಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 22 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (14 ಮೈಲಿ) ದೂರವನ್ನು ಕ್ರಮಿಸಿ, ತನ್ನ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನಿರ್ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯವಾಗಿ ಕೊಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಹೋಗಿದೆ. ರೇಡಿಂಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಲಿಜ್ ಸ್ಟೀಫನ್ಸ್ ಹೇಳುವಂತೆ, ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಹಗಳು ಕೇವಲ ಮಳೆಯಿಂದಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಇಂತಹ ಸಂಕೀರ್ಣ ಸರಣಿ ಅವಘಡಗಳಿಂದ (ಭೂಕುಸಿತ ಮತ್ತು ಹಿಮಕುಸಿತ) ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತವೆ.
ನೇಪಾಳ ಪದೇಪದೇ ಇಂತಹ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಕೋಪಗಳಿಗೆ ತುತ್ತಾಗಲು ಅದರ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸ್ಥಾನವೇ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ. ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು ಯುರೇಷಿಯನ್ ಎಂಬ ಎರಡು ಬೃಹತ್ ಟೆಕ್ಟೋನಿಕ್ ಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳ (ಭೂಫಲಕಗಳು) ನಡುವೆ ನೇಪಾಳ ನೆಲೆಸಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಭೂಫಲಕವು ವರ್ಷಕ್ಕೆ 5 ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಯುರೇಷಿಯನ್ ಫಲಕದ ಕೆಳಗೆ ತಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದು, ಇದು ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ಒತ್ತಡವೇ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಭೂಕಂಪಗಳಾಗಿ ಸ್ಫೋಟಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ದಕ್ಷಿಣದ ತೇರಾಯ್ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶಗಳು ನದಿ ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾದರೆ, ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಭೂಕುಸಿತದ ಭೀತಿ ಎದುರಿಸುತ್ತಿವೆ. ರಸ್ತೆಗಳು, ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಗಳು ಸದಾ ಈ ಅಪಾಯದ ನೆರಳಿನಲ್ಲೇ ಇರುತ್ತವೆ.
ಈ ಭೌಗೋಳಿಕ ದುರ್ಬಲತೆಯ ಕರಾಳ ಮುಖ 2015ರಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಪರಿಚಯವಾಗಿತ್ತು. ಅಂದು ಅಪ್ಪಳಿಸಿದ 7.8 ತೀವ್ರತೆಯ ಭೂಕಂಪ ಮತ್ತು ಆ ನಂತರದ 7.3 ತೀವ್ರತೆಯ ಕಂಪನಗಳು ಸುಮಾರು 9,000 ಜನರನ್ನು ಬಲಿಪಡೆದು, ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರನ್ನು ಬೀದಿಪಾಲು ಮಾಡಿದ್ದವು. ಕಠ್ಮಂಡು ಕಣಿವೆಯ ಕೆಳಗಿರುವ ಜೇಡಿಮಣ್ಣಿನ ಪದರವು ಪ್ರಬಲ ಭೂಕಂಪನದ ವೇಳೆ ದ್ರವರೂಪಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಕುಸಿಯಲು ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಆ ಭೂಕಂಪ ಕೇವಲ ನೆಲವನ್ನು ನಡುಗಿಸಲಿಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ಪರ್ವತಗಳ ಇಳಿಜಾರುಗಳನ್ನು ಅಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ, ಸರಣಿ ಭೂಕುಸಿತಗಳು ಹಾಗೂ ಹಿಮಕುಸಿತಗಳಿಗೆ ದಾರಿಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತ್ತು. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ ಭೂಕಂಪಗಳು ಕೇವಲ ಒಂಟಿ ಘಟನೆಗಳಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಮುಂದಿನ ವಿಕೋಪಗಳಿಗೆ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕುತ್ತವೆ.
ಹಿಮಾಲಯದ ಕಡಿದಾದ ಇಳಿಜಾರು ಮತ್ತು ಕಿರಿದಾದ ಕಣಿವೆಗಳಿರುವ ಕಾರಣ, ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ವಿಕೋಪಗಳು ‘ಸರಣಿ ಅಪಾಯ’ಗಳನ್ನು (Cascading hazards) ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ. ಪರ್ವತದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುವ ಒಂದು ಹಿಮಕುಸಿತವು ನದಿಯ ಹರಿವನ್ನು ತಡೆದು, ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಕೆಳಗಿರುವ ಜನವಸತಿ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರವಾಹವಾಗಿ ಅಪ್ಪಳಿಸುತ್ತದೆ. ಕಳೆದ ವರ್ಷವಷ್ಟೇ ಇದೇ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಟಿಬೆಟ್‌ನ ಗ್ಲೇಸಿಯಲ್ ಸರೋವರವೊಂದು ಒಡೆದು ಕನಿಷ್ಠ 9 ಜನರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಸೇತುವೆಗಳು ನಾಶವಾಗಿದ್ದವು. ಇಲ್ಲಿ ನೀರು ಮತ್ತು ಕಲ್ಲುಮಣ್ಣುಗಳು ಊಹಿಸಲಾಗದ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ನುಗ್ಗಿ ಬರುವುದರಿಂದ, ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿದ ಜನರಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಲು ಕನಿಷ್ಠ ಸಮಯಾವಕಾಶವೂ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಈ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಅಪಾಯಗಳಿಗೆ ಈಗ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯೂ ತೀವ್ರ ಸ್ವರೂಪ ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ಲಂಡನ್‌ನ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ವೌಟರ್ ಬುಯ್ಟೆರ್ಟ್ ಹೇಳುವಂತೆ, ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನವು ಹಿಮನದಿಗಳನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸಿ, ಅವು ಸುಲಭವಾಗಿ ಒಡೆಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. 2000ನೇ ಇಸವಿಯ ನಂತರ ಹಿಂದೂ ಕುಶ್ ಹಿಮಾಲಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಿಮ ಕರಗುವ ಪ್ರಮಾಣ ದ್ವಿಗುಣಗೊಂಡಿದೆ. ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದಾಗಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತಿರುವ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ವಿಪರೀತ ಮಳೆಯು ಇಂತಹ ದಿಢೀರ್ ಪ್ರವಾಹಗಳಿಗೆ ಆಹ್ವಾನ ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಕೃಷಿ, ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುವ ಈ ದೇಶಕ್ಕೆ, ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಹವಾಮಾನವು ಅಕ್ಷರಶಃ ಉಳಿಪಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ ವಿದೇಶಿ ದೇಣಿಗೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಸೂದೆ 2026 | ಮಲಗಿದ ಗುಮ್ಮ ಮತ್ತೇಳಬಹುದೇ?
ನೇಪಾಳದ ಈ ದುರಂತಗಳಿಗೆ ಕೇವಲ ಪ್ರಕೃತಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಅಲ್ಲಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ದುರ್ಬಲತೆಯೂ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ದೇಶದ ಶೇ.80ರಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಕೋಪಗಳ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲೇ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದೆ. ಬಡ ರೈತರು, ಅಸ್ಥಿರ ಇಳಿಜಾರುಗಳಲ್ಲಿರುವ ವಸತಿಗಳು, ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸಾದವರು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ತೊಂದರೆಗೊಳಗಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ವಿಪತ್ತುಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದಾಗ ರಸ್ತೆಗಳು ಕಡಿತಗೊಂಡು ಇಡೀ ಸಮುದಾಯಗಳು ಸಂಪರ್ಕ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ; ಆರೋಗ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಪೂರೈಕೆ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವಿದ್ದರೂ, ಕೇವಲ ತುರ್ತು ಸ್ಪಂದನೆಗಿಂತಲೂ, ಅಪಾಯವನ್ನು ಮೊದಲೇ ತಡೆಯುವ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕಾ ಕ್ರಮಗಳು ಹಾಗೂ ಸುಸ್ಥಿರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ಮಾಣ ನೇಪಾಳಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಜರೂರಾಗಿದೆ.
