ಅಬ್ದುಲ್ ನಜೀರ್ ಸಾಬ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜಕೀಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ಮಾಜಿ ಸಚಿವರ ಹೆಸರಲ್ಲ. ಅದು ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನರ ಬದುಕಿನೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ಜನಪರ ಪರಂಪರೆ. ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ವಿಧಾನಸೌಧದ ಗೋಡೆಗಳೊಳಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸದೆ, ಅದರ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹಳ್ಳಿಯ ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ತಲುಪಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಚಿಂತನೆಯೊಂದಿಗೆ ಬದುಕಿದ ಅಪರೂಪದ ರಾಜಕಾರಣಿ ಅವರು.
ಹಳೇ ಮೈಸೂರು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ‘ನೀರ್ ಸಾಬ್’, ‘ನೀರಿನ ಸಾಹೇಬರು’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಬರಗಾಲದಿಂದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಕರ್ನಾಟಕ ತತ್ತರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಶಾಶ್ವತ ಪರಿಹಾರ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಕೊಳವೆ ಬಾವಿ, ಕೈಪಂಪ್ ಸೇರಿದಂತೆ ನೀರಿನ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಅವರು ನೀಡಿದ ಒತ್ತು ಈ ಜನಪ್ರಿಯ ಹೆಸರಿನ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ.
ಆದರೆ, ನಜೀರ್ ಸಾಬ್ ಅವರ ಪರಂಪರೆ ಕೇವಲ ನೀರಿನ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಧಿಕಾರ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣ, ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್, ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಜನರ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ-ಈ ನಾಲ್ಕು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಅವರು ತಮ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ಚಿಂತನೆಯ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವನ್ನಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.
ಕೃಷಿಕನಿಂದ ಜನನಾಯಕನಾದ ಪಯಣ
ಅಬ್ದುಲ್ ನಜೀರ್ ಸಾಬ್ ಮೂಲತಃ ಕೃಷಿಕರು. ಮಣ್ಣಿನೊಂದಿಗೆ ಬದುಕಿದ ಕಾರಣ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನರ ಬದುಕಿನ ವಾಸ್ತವತೆ ಅವರಿಗೆ ಕಚೇರಿ ಕಡತಗಳಿಂದ ಪರಿಚಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಹೊಲದ ಬದುಗಳಿಂದಲೇ ಪರಿಚಯವಾಗಿತ್ತು. ರೈತ, ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಮಿಕ, ಬಡವರು, ಹಿಂದುಳಿದವರು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಅವರು ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಕಂಡಿದ್ದರು.
ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಅವರು ಗುಂಡ್ಲುಪೇಟೆ ಪುರಸಭೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ನಂತರ ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲಾ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಮಿತಿಯ ಸಂಘಟನಾ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆ, ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸಂಘಟನೆ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ಪರ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದು ಅವರ ಆರಂಭಿಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್‌ನ ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೆಯೂ ಅವರನ್ನು ಕೃಷಿಕರೆಂದು ಹಾಗೂ ಗುಂಡ್ಲುಪೇಟೆ ಪುರಸಭೆಯ ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರೆಂದು ದಾಖಲಿಸಿದೆ. ಗುಂಡ್ಲುಪೇಟೆ ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಬದುಕಿನ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ರಾಜಕಾರಣಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಜನರ ಬದುಕಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಅರಿತ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಇದೇ ಅನುಭವ ಮುಂದೆ ಅವರ ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕೆ ಬಲ ನೀಡಿತು.
ದೇವರಾಜ ಅರಸು ಅವರ ಚಿಂತನೆಯಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತ ನಾಯಕ
ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಾಮಾಜಿಕ-ರಾಜಕೀಯ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಧ್ಯಾಯವಾದ ದೇವರಾಜ ಅರಸು ಅವರ ಚಿಂತನೆಗಳು ನಜೀರ್ ಸಾಬ್ ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಬದುಕಿನ ಮೇಲೆ ಆಳವಾದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದವು. ಸಮಾಜದ ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗೂ ಅಧಿಕಾರ, ಗೌರವ ಮತ್ತು ಅವಕಾಶ ದೊರೆಯಬೇಕು ಎಂಬ ಅರಸು ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ತತ್ವವನ್ನು ನಜೀರ್ ಸಾಬ್ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಭೂ ಸುಧಾರಣೆ, ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ಸಬಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ಪರ ಅರಸು ಕೈಗೊಂಡ ಕ್ರಮಗಳು ನಜೀರ್ ಸಾಬ್ ಅವರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿದ್ದವು.
ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ರಾಜಕಾರಣದಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಉಂಟಾದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೇವರಾಜ ಅರಸು ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಂತ ನಜೀರ್ ಸಾಬ್, ನಂತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಕ್ರಾಂತಿ ರಂಗದೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅರಸು ಅವರ ನಿಧನದ ಬಳಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ ರಂಗದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯೂ ಅವರ ಹೆಗಲಿಗೆ ಬಂತು. ನಂತರ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದ ರಾಜಕೀಯ ಧಾರೆಯೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಕೈಜೋಡಿಸಿದರು. 1983ರಲ್ಲಿ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಹೆಗಡೆ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ ಸರ್ಕಾರ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ, ನಜೀರ್ ಸಾಬ್ ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಬದುಕಿನ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಅಧ್ಯಾಯ ಆರಂಭವಾಯಿತು.
ಹೆಗಡೆ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ‘ಪವರ್ ಟು ದಿ ಪೀಪಲ್’
1983ರ ಜನತಾ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜಕೀಯ ಘೋಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದದ್ದು ‘Power to the People’-ಅಧಿಕಾರ ಜನರಿಗೆ ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆ. ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಹೆಗಡೆ ಅವರ ನಾಯಕತ್ವ ಮತ್ತು ಅಬ್ದುಲ್ ನಜೀರ್ ಸಾಬ್ ಅವರ ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಒಂದಾದಾಗ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣದ ಹೊಸ ಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೆ ಚಾಲನೆ ದೊರೆಯಿತು.
ನಜೀರ್ ಸಾಬ್ ಅವರು 1983ರಿಂದ 1985ರವರೆಗೆ ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಸಚಿವರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್‌ನ ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಅವರು 11 ಜನವರಿ 1983ರಂದು ಈ ಸಚಿವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು; ನಂತರ ವಕ್ಫ್ ಖಾತೆಯನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ಕೇವಲ ಸರ್ಕಾರದ ಸಣ್ಣ ಕಚೇರಿಯಾಗಿರಬಾರದು. ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ತಮ್ಮ ಊರಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಕುರಿತು ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮೊದಲ ಶಾಲೆಯಾಗಬೇಕು ಎಂಬುದು ಅವರ ಆಶಯವಾಗಿತ್ತು.
ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್: ನಜೀರ್ ಸಾಬ್ ಅವರ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಕೊಡುಗೆ
ಅಬ್ದುಲ್ ನಜೀರ್ ಸಾಬ್ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತಗೊಳಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆ ಎಂದರೆ ಅಧಿಕಾರ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬಲಪಡಿಸುವಿಕೆ. ಅಶೋಕ್ ಮೆಹ್ತಾ ಸಮಿತಿಯ ಶಿಫಾರಸುಗಳ ಪ್ರಭಾವದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕವು ಹೊಸ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಕಾನೂನಿನತ್ತ ಸಾಗಿತು. ನಜೀರ್ ಸಾಬ್ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜಕೀಯ ಶಿಲ್ಪಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು. 1983ರಲ್ಲಿ ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮಸೂದೆ ಮಂಡನೆಯಾಗಿದ್ದು, ನಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯ ಅನುಮೋದನೆಯೊಂದಿಗೆ ಕಾನೂನು ರೂಪ ಪಡೆದಿತು. ಈ ಕಾಯ್ದೆಯು ಜಿಲ್ಲಾ ಪರಿಷತ್, ತಾಲೂಕು ಪಂಚಾಯತ್ ಸಮಿತಿ ಮತ್ತು ಮಂಡಲ ಪಂಚಾಯತ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾತ್ರ ನೀಡುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿತ್ತು.
ಕರ್ನಾಟಕದ ಈ ಪ್ರಯೋಗವು ದೇಶದ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಯಿತು. ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಮೇಲಿನಿಂದ ಕೆಳಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳ ರೂಪಿಸುವಿಕೆ, ಅನುಷ್ಠಾನ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಇದರ ಮೂಲ ಆಶಯವಾಗಿತ್ತು. ಅಶೋಕ್ ಮೆಹ್ತಾ ಸಮಿತಿ 1978ರಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ವರದಿ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ಚೈತನ್ಯ ನೀಡುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣದ ಪ್ರಮುಖ ಘಟಕವನ್ನಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಮಂಡಲ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ಆಡಳಿತ ಘಟಕವಾಗಿ ರೂಪಿಸುವುದು ಅದರ ಪ್ರಮುಖ ಶಿಫಾರಸುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿತ್ತು. ಈ ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕದ ನೆಲದ ವಾಸ್ತವಿಕತೆಗೆ ಹೊಂದಿಸಿ ಜಾರಿಗೆ ತರುವಲ್ಲಿ ನಜೀರ್ ಸಾಬ್ ಅವರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಇತಿಹಾಸ ಗುರುತಿಸಿದೆ.
‘ನೀರ್ ಸಾಬ್’ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಹೇಗೆ ಬಂತು?
1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಅನೇಕ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಬರಗಾಲದ ಪರಿಣಾಮ ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿಗಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಮೈಲುಗಟ್ಟಲೆ ನಡೆದು ಹೋಗಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯೂ ಇತ್ತು. ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಜೀರ್ ಸಾಬ್ ಗ್ರಾಮೀಣ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಆದ್ಯತೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದರು. ರಾಜ್ಯದ ವಿವಿಧ ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಳವೆ ಬಾವಿ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಒತ್ತು ನೀಡಿದರು. ಅವರ ಈ ಕೆಲಸದಿಂದಾಗಿ ‘ನೀರನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟ ಸಚಿವ’ ಎಂಬ ಜನರ ಭಾವನೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿತು. ಅಲ್ಲಿಂದಲೇ ‘ನೀರ್ ಸಾಬ್’ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು.
ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯರು ಹೇಳುವ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ, ಕೊಳವೆ ಬಾವಿಗಳ ಅತಿಯಾದ ಸಾಂದ್ರತೆ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಜಲದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವುದನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಬೋರ್‌ವೆಲ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಕನಿಷ್ಠ ಅಂತರ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವ ಕ್ರಮಕ್ಕೂ ಅವರು ಒತ್ತು ನೀಡಿದ್ದರು. 2017ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸ್ಮರಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ವರದಿಯಲ್ಲಿಯೂ ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಬೋರ್‌ವೆಲ್‌ಗಳನ್ನು ಕೊರೆಸುವಲ್ಲಿ ಅವರ ಪಾತ್ರ ಮತ್ತು ಎರಡು ಬೋರ್‌ವೆಲ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಕನಿಷ್ಠ 500 ಮೀಟರ್ ಅಂತರದ ನಿಯಮವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ‘ನೀರ್ ಸಾಬ್’ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ರಾಜಕೀಯ ಬಿರುದು ಅಲ್ಲ; ನೀರಿಗಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನರ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಹೆಸರು.
ನೀರು ಮತ್ತು ಪಂಚಾಯತ್-ಎರಡರ ಹಿಂದೆಯೂ ಒಂದೇ ತತ್ವ
ನಜೀರ್ ಸಾಬ್ ಅವರ ನೀರಿನ ಕೆಲಸ ಮತ್ತು ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನೋಡುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಅವುಗಳ ಹಿಂದಿದ್ದ ಮೂಲ ತತ್ವವನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ. ಅದು ಜನರ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಸರ್ಕಾರದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವನ್ನಾಗಿಸುವುದು.
ಒಂದು ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಬೇಕಾದರೆ ನಿರ್ಧಾರ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಆ ಗ್ರಾಮದ ಜನರ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಅರಿತು ಸ್ಥಳೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪರಿಹರಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರಬೇಕು. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ನೀರಿನ ಯೋಜನೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಅಧಿಕಾರ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣಕ್ಕೂ ಅವರು ಮಹತ್ವ ನೀಡಿದರು. ಅವರ ಚಿಂತನೆಯಲ್ಲಿನ ಗ್ರಾಮ ಸ್ವರಾಜ್ಯದ ಆಶಯ ಇಲ್ಲಿಯೇ ಕಾಣುತ್ತದೆ-ಜನರಿಗೆ ಸರ್ಕಾರ ಬೇಕಲ್ಲ; ಜನರೇ ಸರ್ಕಾರದ ಭಾಗವಾಗಬೇಕು.
ಕುಟುಂಬ ರಾಜಕಾರಣದಿಂದ ದೂರ ಉಳಿದ ಸರಳ ನಾಯಕ
ಇಂದಿನ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ ತರುವ ಚರ್ಚೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಜೀರ್ ಸಾಬ್ ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬದುಕು ಗಮನಾರ್ಹ. ಅವರ ಪತ್ನಿ ಅಶ್ರಫ್ ಜಹಾನ್ ಬೇಗಂ. ಅವರಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ನಾಲ್ವರು ಪುತ್ರಿಯರು. ಲಭ್ಯವಿರುವ ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದೇ ಮಾಹಿತಿ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ರಾಜಕೀಯ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರವನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಅವರು ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಕುಟುಂಬದ ಆಸ್ತಿಯಂತೆ ನೋಡದೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯಾಗಿ ನೋಡಿದ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳ ಪೈಕಿ ಅವರು ಒಬ್ಬರು.
ಇದು ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹ ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು
ಸರಳತೆ, ಸಜ್ಜನಿಕೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೌರವ. ನಜೀರ್ ಸಾಬ್ ಅವರು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮುದಾಯದ ನಾಯಕನಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದರೂ, ವಿವಿಧ ಸಮುದಾಯಗಳ ಜನರಲ್ಲಿ ಗೌರವ ಗಳಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರ ಸಮಕಾಲೀನರು ಹಾಗೂ ನಂತರದ ಸ್ಮರಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದ ನಾಯಕರು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮಾಜಿ ಸಚಿವ ಪಿ.ಜಿ.ಆರ್. ಸಿಂಧ್ಯಾ ಅವರು ಅವರನ್ನು ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಜಾತ್ಯತೀತ ಹಾಗೂ ಅಪರೂಪದ ರಾಜಕಾರಣಿ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಿದ್ದರು. ಅವರ ರಾಜಕೀಯದ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ ಅಥವಾ ಜಾತಿಗಿಂತ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನರ ಬದುಕು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಇತ್ತು.
ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಸಚಿವ ಸ್ಥಾನ, ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಪರಿಣಾಮ
ನಜೀರ್ ಸಾಬ್ ಅವರ ಸಚಿವ ಜೀವನ ದೀರ್ಘವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಬೀರಿದ ಪರಿಣಾಮ ದಶಕಗಳನ್ನು ದಾಟಿದೆ. 1983-85ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಂಡ ಕ್ರಮಗಳು ಕರ್ನಾಟಕದ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದವು. ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನಂತರ ಹಲವು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಕಂಡಿದ್ದರೂ, ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ಮೂಲ ಚಿಂತನೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜಕೀಯ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಿತು. ನಜೀರ್ ಸಾಬ್ ಅವರ ಚಿಂತನೆಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮ ಕೇವಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಫಲಾನುಭವಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಗ್ರಾಮವೇ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ನಿರ್ಧಾರಕ ಘಟಕವಾಗಬೇಕಿತ್ತು.
ಇಂದು ಅವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಆದರೆ ಅವರ ಚಿಂತನೆ ಎಷ್ಟು ಜೀವಂತ?
ನಜೀರ್ ಸಾಬ್ ಅವರ ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ರಾಜ್ಯ ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ತರಬೇತಿ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಅವರ ಹೆಸರು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಅಬ್ದುಲ್ ನಜೀರ್ ಸಾಬ್ ರಾಜ್ಯ ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಸಂಸ್ಥೆ ಅವರ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.
ಅವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಧಾರವಾಡದ Centre for Multi-disciplinary Development Research (CMDR)ನಲ್ಲಿ ಅಬ್ದುಲ್ ನಜೀರ್ ಸಾಬ್ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಪೀಠವೂ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಪೀಠದ ಉದ್ದೇಶ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕುರಿತು ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸುವುದು, ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವರ್ಧನೆಗೆ ನೆರವಾಗುವುದು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳ ಕುರಿತು ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸುವುದಾಗಿದೆ. ಇದು ನಜೀರ್ ಸಾಬ್ ಅವರ ಪರಂಪರೆ ಕೇವಲ ಸ್ಮಾರಕ ಅಥವಾ ಪ್ರತಿಮೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲ; ಅವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿಯೂ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ.
1988ರಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಂಗತವಾದ ದೇಹ; ಆದರೆ ಮುಗಿಯದ ಚಿಂತನೆ
ನಜೀರ್ ಸಾಬ್ ಅವರು 1988ರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಕೇವಲ ಐವತ್ತಕ್ಕೂ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡರೂ, ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಚಿಂತನೆ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಂಡಿಲ್ಲ. ಅವರು ಬಿಟ್ಟುಹೋದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿದೆ.
- ಅಧಿಕಾರ ಯಾರಿಗಾಗಿ? ಅದರ ಉತ್ತರ ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು-ಜನರಿಗಾಗಿ.
- ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯಾರಿಗಾಗಿ? ಅವರ ಉತ್ತರ-ಗ್ರಾಮದ ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಾಗಿ.
- ನೀರಿನ ಯೋಜನೆ ಯಾರಿಗಾಗಿ? ಅವರ ಉತ್ತರ-ನಗರದಷ್ಟೇ ಹಳ್ಳಿಯ ಬಡ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೂ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಸಿಗಬೇಕು.
- ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಏಕೆ? ಅವರ ಉತ್ತರ-ಜನರು ತಮ್ಮದೇ ಬದುಕಿನ ನಿರ್ಧಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲುದಾರರಾಗಬೇಕು.
ಇಂದಿನ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ‘ನೀರ್ ಸಾಬ್’ ಏಕೆ ಅಗತ್ಯ?
ಇಂದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹೊಸ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿವೆ. ಅಂತರ್ಜಲ ಕುಸಿತ, ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಸಮಸ್ಯೆ, ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ, ಬರಗಾಲ, ಕೃಷಿ ಸಂಕಷ್ಟ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಉದ್ಯೋಗದ ಕೊರತೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಸಬಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಪಂಚಾಯತ್‌ಗಳ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆ-ಇವೆಲ್ಲವೂ ಮತ್ತೆ ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ರಾಜಕೀಯದ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ತರಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಿವೆ.
ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಜೀರ್ ಸಾಬ್ ಅವರನ್ನು ಕೇವಲ ಜಯಂತಿ ಅಥವಾ ಪುಣ್ಯತಿಥಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇನ್ನಷ್ಟು ಬಲಿಷ್ಠವಾಗಬೇಕು. ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಚಿಂತನೆ ಕುರಿತು ಶಾಲೆ-ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆಯಬೇಕು. ಪಂಚಾಯತ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಿಗೆ ಅವರ ಆಡಳಿತ ಮಾದರಿ ಪರಿಚಯವಾಗಬೇಕು. ಗ್ರಾಮೀಣ ನೀರು ನಿರ್ವಹಣೆ, ಅಂತರ್ಜಲ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣದ ಕುರಿತು ಅವರ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಇಂದಿನ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿ ಹೊಸ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಬೇಕು.
ಗುಂಡ್ಲುಪೇಟೆಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಾದ ಕಾಲ
ಹಳೇ ಮೈಸೂರು ಭಾಗದ ಗುಂಡ್ಲುಪೇಟೆ ನಜೀರ್ ಸಾಬ್ ಅವರ ಕರ್ಮಭೂಮಿ. ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಬದುಕಿನ ಆರಂಭದಿಂದ ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಚಿಂತನೆಯವರೆಗೆ ಈ ನೆಲದ ಅನುಭವಗಳು ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ರೂಪಿಸಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಗುಂಡ್ಲುಪೇಟೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಮಗ್ರ ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ, ನೀರು ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಕುರಿತು ಸರ್ಕಾರ ಯೋಚಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಅದು ಕೇವಲ ಪ್ರತಿಮೆ ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಗೌರವವಾಗಬಹುದು.
ಅವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ‘ನೀರ್ ಸಾಬ್ ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’ ನೀಡಬಹುದು. ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳು, ನೀರು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಮಾದರಿ ಗ್ರಾಮಗಳು, ಜನಪರ ಪಂಚಾಯತ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಹಾಗೂ ಗ್ರಾಮೀಣ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದವರನ್ನು ಗೌರವಿಸಬಹುದು. ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದರೆ ನಜೀರ್ ಸಾಬ್ ಅವರ ನೆನಪು ಕೇವಲ ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟದಲ್ಲಿರದೆ, ಇಂದಿನ ಗ್ರಾಮೀಣ ಆಡಳಿತದ ಜೀವಂತ ಮಾದರಿಯಾಗಬಹುದು.
ನೀರಿನಿಂದ ಜನತಂತ್ರದವರೆಗೆ-ನಜೀರ್ ಸಾಬ್ ಅವರ ನಿಜವಾದ ಪರಂಪರೆ
ಅಬ್ದುಲ್ ನಜೀರ್ ಸಾಬ್ ಅವರನ್ನು ಕೇವಲ ‘ನೀರ್ ಸಾಬ್’ ಎಂದು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅವರ ಸಾಧನೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರು ನೀರಿಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದವರು. ಅವರು ರೈತರ ಬದುಕನ್ನು ಅರಿತವರು. ಅವರು ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನರ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ರಾಜಕೀಯದ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ತಂದವರು. ಅವರು ಅಧಿಕಾರ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣದ ಪರ ಹೋರಾಡಿದವರು.
ಅವರು ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ರಾಜಕೀಯ ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿದವರು ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಅವರು ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಕುಟುಂಬದ ಸ್ವತ್ತಾಗಿ ನೋಡದೆ, ಜನರ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿ ನೋಡಿದವರು.
ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಹೆಗಡೆ ಅವರ ದೂರದೃಷ್ಟಿಯ ನಾಯಕತ್ವ ಮತ್ತು ನಜೀರ್ ಸಾಬ್ ಅವರ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಟ್ಟದ ಅನುಭವ ಒಂದಾದಾಗ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಪ್ರಯೋಗ ದೇಶದ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ಆ ಕಾಲದ ರಾಜಕೀಯವನ್ನು ಇಂದಿನ ಮಾನದಂಡಗಳಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಳೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಜನರ ಬಳಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಬೇಕು ಎಂಬ ಆ ಕಾಲದ ಮೂಲ ಆಶಯ ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಹಳೇ ಮೈಸೂರಿನ ‘ನೀರ್ ಸಾಬ್’ರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವುದು ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ಮಾಜಿ ಸಚಿವರನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಲ್ಲ.
ಒಂದು ಕಾಲದ ಜನಪರ ರಾಜಕಾರಣವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಗ್ರಾಮದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ನೀರಿನ ಮಹತ್ವವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರದ ಅಂತಿಮ ಮಾಲೀಕರು ಜನರೇ ಎಂಬ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮೂಲ ತತ್ವವನ್ನು ಮತ್ತೆ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು.
ಈ ವಿಶೇಷ ಸುದ್ದಿ ಓದಿದ್ದೀರಾ? ಶುಂಠಿ ಬೆಳೆ: ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಜೀವವಿದೆ. ಆ ಜೀವ ಉಳಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಕೃಷಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ
ನಜೀರ್ ಸಾಬ್ ಅವರ ದೇಹ 1988ರಲ್ಲೇ ಮಣ್ಣಾಯಿತು. ಆದರೆ, ಅವರು ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿಸಿದ ನೀರು, ಪಂಚಾಯತ್‌ಗಳಿಗೆ ನೀಡಿದ ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನರೊಳಗೆ ಮೂಡಿಸಿದ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ-ಇವುಗಳ ನೆನಪು ಇನ್ನೂ ಜೀವಂತವಾಗಿದೆ. ಆ ಕಾರಣಕ್ಕೇ ಗುಂಡ್ಲುಪೇಟೆಯ ಈ ‘ನೀರ್ ಸಾಬ್’ ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜಕೀಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚಳಿಯದ ಹೆಸರು.
