ಇದೀಗ ಪ್ರಸ್ತುತ ರಾಜಕೀಯ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಡಿಎಂಕೆ ಪಕ್ಷವು ಇತಿಹಾಸದ ಹಳೆಯ ತಪ್ಪುಗಳಿಂದ ಪಾಠ ಕಲಿತು, ಹೊಸ ತೃತೀಯ ರಂಗವನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಸಾಹಸಕ್ಕೆ ಕೈಹಾಕಿದೆ. ಹಿಂದಿನ ರಂಗಗಳು ಅಧಿಕಾರ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾದರೂ, ಅವು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಆಶೋತ್ತರಗಳಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮನ್ನಣೆ ತಂದುಕೊಟ್ಟಿದ್ದವು ಎಂಬುದನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆಯುವಂತಿಲ್ಲ. ತಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬಲಿಷ್ಠವಾಗಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಕ್ಷಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿ, ಭಿನ್ನ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪಕ್ಷಗಳನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸಿ ಸುಭದ್ರ ಹಾಗೂ ಸ್ವತಂತ್ರ ತೃತೀಯ ರಂಗವನ್ನು ಕಟ್ಟುವುದು ಡಿಎಂಕೆಗೆ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿದೆ.
ರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜಕಾರಣದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಮಹತ್ವದ ಬದಲಾವಣೆಯ ಗಾಳಿ ಬೀಸುತ್ತಿದ್ದು, ಪ್ರಭಾವಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪಕ್ಷ ಡಿಎಂಕೆಯು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಹಾಗೂ ಬಿಜೆಪಿ ಎರಡೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಕ್ಷಗಳ ಹಂಗಿಲ್ಲದ ‘ತೃತೀಯ ರಂಗ’ ಕಟ್ಟುವ ಮಹತ್ವದ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಿದೆ. ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪಕ್ಷಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣೆಯ ಏಕೈಕ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಈ ಹೊಸ ರಾಜಕೀಯ ಸಮೀಕರಣಕ್ಕೆ ಡಿಎಂಕೆ ಮುಂದಾಗಿದ್ದು, ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಸಂಚಲನ ಮೂಡಿಸಿದೆ. ಸಮಾನ ಮನಸ್ಕ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ನಾಯಕರನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ, ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಬಲ ಶಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಬಲಿಷ್ಠ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಇದರ ಹಿಂದಿದೆ.
ದಶಕಗಳಿಂದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೈತ್ರಿಕೂಟಗಳ (ಯುಪಿಎ ಅಥವಾ ಎನ್‌ಡಿಎ) ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿದ್ದ ಡಿಎಂಕೆ, ಇದೀಗ ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಸ್ತಿತ್ವದತ್ತ ದಿಟ್ಟ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಟ್ಟಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪಕ್ಷಗಳ ಧ್ವನಿ ದಿನೇ ದಿನೇ ದುರ್ಬಲಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದು ಹಾಗೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಕ್ಷಗಳ ಪ್ರಾಬಲ್ಯದಿಂದಾಗಿ ರಾಜ್ಯಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಗೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ತೀವ್ರ ಆತಂಕ ಈ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ ಸೇರಿದಂತೆ ದೇಶದ ವಿವಿಧೆಡೆ ಇರುವ ಪ್ರಭಾವಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು ಹಾಗೂ ನಾಯಕರೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸುವ ಮೂಲಕ ಈ ಹೊಸ ರಂಗಕ್ಕೆ ಜೀವ ತುಂಬುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಗರಿಗೆದರಿವೆ.
ರಾಜಕೀಯ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಕೆದಕಿದರೆ, ತೃತೀಯ ರಂಗದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕಾರಣಕ್ಕೆ ಹೊಸದೇನಲ್ಲ. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾ ನಂತರದಿಂದಲೂ ಏಕಪಕ್ಷದ ಪ್ರಾಬಲ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ಒಗ್ಗೂಡುವ ಯತ್ನಗಳು ಹಲವು ಬಾರಿ ನಡೆದಿವೆ. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮತ್ತು ಬಿಜೆಪಿ ಎರಡನ್ನೂ ಹೊರಗಿಟ್ಟು, ಕೇವಲ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ, ಸಮಾಜವಾದಿ ಹಾಗೂ ಎಡಪಕ್ಷಗಳ ಸಮ್ಮಿಶ್ರಣದೊಂದಿಗೆ ತೃತೀಯ ರಂಗ ರಚಿಸಿ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರ ಹಿಡಿದ ಇತಿಹಾಸ ನಮ್ಮಲ್ಲಿದೆ. ಒಟ್ಟು ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ರಂಗಗಳು ಅಧಿಕಾರದ ಚುಕ್ಕಾಣಿ ಹಿಡಿದಿದ್ದವು. ಆದರೆ ಈ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಸದಾ ಅಸ್ಥಿರತೆಯಿಂದಲೇ ಕೂಡಿತ್ತು ಎಂಬುದು ವಾಸ್ತವ.
1989ರಲ್ಲಿ ವಿ.ಪಿ. ಸಿಂಗ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ರಚನೆಯಾದ ‘ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫ್ರಂಟ್’ (ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಂಗ) ತೃತೀಯ ರಂಗದ ಮೊದಲ ಗಂಭೀರ ಪ್ರಯತ್ನ. ಜನತಾದಳದ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪಕ್ಷಗಳು ಸೇರಿ ರಚಿಸಿದ ಈ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಬಿಜೆಪಿ ಮತ್ತು ಎಡಪಕ್ಷಗಳು ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದ್ದವು. ಆದರೆ, ಅಯೋಧ್ಯಾ ರಥಯಾತ್ರೆಯ ವಿವಾದದಿಂದ ಬಿಜೆಪಿ ಬೆಂಬಲ ವಾಪಸ್ ಪಡೆದಾಗ ವಿ.ಪಿ. ಸಿಂಗ್ ಸರ್ಕಾರ ಪತನಗೊಂಡಿತು. ಬಳಿಕ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಬಾಹ್ಯ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಅವರು ಪ್ರಧಾನಿಯಾದರಾದರೂ, ಕೇವಲ ಕೆಲವೇ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ (1990-91) ಆ ಸರ್ಕಾರವೂ ಪತನಗೊಂಡು, ತೃತೀಯ ರಂಗದ ಮೊದಲ ಯತ್ನ ವಿಫಲವಾಯಿತು.
ಇದನ್ನು ಓದಿದ್ದೀರಾ? ನಾಯಕತ್ವ ಕೈತಪ್ಪಿದರೂ ಕ್ರೀಡಾಸ್ಫೂರ್ತಿ ಮೆರೆದ ಸೂರ್ಯಕುಮಾರ್ ಯಾದವ್‌
ತೃತೀಯ ರಂಗದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಿ ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟ ಪ್ರಯೋಗ ನಡೆದದ್ದು 1996ರ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯ ಬಳಿಕ. ಯಾವುದೇ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಬಹುಮತ ಬಾರದ ಆ ತ್ರಿಶಂಕು ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಹಲವಾರು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪಕ್ಷಗಳು ಒಗ್ಗೂಡಿ ‘ಯುನೈಟೆಡ್ ಫ್ರಂಟ್’ (ಸಂಯುಕ್ತ ರಂಗ) ರಚಿಸಿದವು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಬಾಹ್ಯ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಎಚ್.ಡಿ. ದೇವೇಗೌಡರು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಅಪ್ಪಟ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ನಾಯಕರೊಬ್ಬರು ದೇಶದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಹುದ್ದೆಗೇರಿದ ಈ ಅವಧಿಯು, ರಾಜ್ಯಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಮನ್ನಣೆ ನೀಡಿದ ಹಾಗೂ ಸಹಕಾರ ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಆದರೆ, ದೇವೇಗೌಡರ ನೇತೃತ್ವದ ಈ ಸರ್ಕಾರವೂ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದ ಸೀತಾರಾಮ್ ಕೇಸರಿ ಅವರು ಬೆಂಬಲ ಹಿಂಪಡೆದ ಕಾರಣದಿಂದ ಕೇವಲ ಹತ್ತೂವರೆ ತಿಂಗಳಿಗೆ ದೇವೇಗೌಡರು ಪ್ರಧಾನಿ ಹುದ್ದೆ ತ್ಯಜಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ತರುವಾಯ 1997ರಲ್ಲಿ ಐ.ಕೆ. ಗುಜ್ರಾಲ್ ಅವರು ಅದೇ ಸಂಯುಕ್ತ ರಂಗದ ನಾಯಕರಾಗಿ, ಮರಳಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಧಾನಿಯಾದರು. ಆದರೆ, ಜೈನ್ ಆಯೋಗದ ವರದಿಯ ವಿವಾದ ಭುಗಿಲೆದ್ದಾಗ ಗುಜ್ರಾಲ್ ಸರ್ಕಾರವೂ ಪತನಗೊಂಡು, ಸಂಯುಕ್ತ ರಂಗದ ಅಧ್ಯಾಯ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿತು.
ಈ ಹಿಂದಿನ ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ಕೂಲಂಕಷವಾಗಿ ಅವಲೋಕಿಸಿದರೆ, ತೃತೀಯ ರಂಗದ ಪ್ರಯೋಗಗಳ ವೈಫಲ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ ‘ಬಾಹ್ಯ ಬೆಂಬಲ’ದ ಮೇಲಿನ ಅತಿಯಾದ ಅವಲಂಬನೆ. ವಿ.ಪಿ. ಸಿಂಗ್, ಚಂದ್ರಶೇಖರ್, ದೇವೇಗೌಡ ಹಾಗೂ ಗುಜ್ರಾಲ್ – ಈ ನಾಲ್ವರೂ ಪ್ರಧಾನಿಗಳು ಅಧಿಕಾರ ಕಳೆದುಕೊಂಡದ್ದು ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದ್ದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ವಾಪಸ್ ಪಡೆದಾಗಲೇ. ಮೈತ್ರಿಕೂಟದ ಒಳಗಿನ ನಾಯಕರ ಅತಿಯಾದ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆ, ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕನಿಷ್ಠ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಕೊರತೆಗಳು ಈ ತೃತೀಯ ರಂಗಗಳ ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿವೆ.
ಇದೀಗ ಪ್ರಸ್ತುತ ರಾಜಕೀಯ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಡಿಎಂಕೆ ಪಕ್ಷವು ಇತಿಹಾಸದ ಹಳೆಯ ತಪ್ಪುಗಳಿಂದ ಪಾಠ ಕಲಿತು, ಹೊಸ ತೃತೀಯ ರಂಗವನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಸಾಹಸಕ್ಕೆ ಕೈಹಾಕಿದೆ. ಹಿಂದಿನ ರಂಗಗಳು ಅಧಿಕಾರ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾದರೂ, ಅವು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಆಶೋತ್ತರಗಳಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮನ್ನಣೆ ತಂದುಕೊಟ್ಟಿದ್ದವು ಎಂಬುದನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆಯುವಂತಿಲ್ಲ. ತಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬಲಿಷ್ಠವಾಗಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಕ್ಷಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿ, ಭಿನ್ನ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪಕ್ಷಗಳನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸಿ ಸುಭದ್ರ ಹಾಗೂ ಸ್ವತಂತ್ರ ತೃತೀಯ ರಂಗವನ್ನು ಕಟ್ಟುವುದು ಡಿಎಂಕೆಗೆ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿದೆ. ಈ ಹೊಸ ಒಕ್ಕೂಟವು ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕಾರಣದಲ್ಲಿ ಸುಭದ್ರ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಯಶಸ್ಸು ಕಾಣುವುದೇ ಅಥವಾ ಹಿಂದಿನಂತೆ ಇತಿಹಾಸದ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯಾಗುವುದೇ ಎಲ್ಲವೂ ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ತಿಳಿಯಲಿದೆ.
