ಯಾವುದೇ ಸರ್ಕಾರ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿರಲಿ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಬೇಕಾದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆ ಉಳಿಯಬೇಕು. ಅವು ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿರಬೇಕು. ಪ್ರಜಾಸತ್ತೆಯ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿಯನ್ನು ಕುರಿತಂತೆ ಮುಕ್ತ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರಬೇಕು. ಇದು ಸಕ್ರಿಯ, ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಪ್ರಜಾಸತ್ತೆಯ ಕನಿಷ್ಠ ಅವಶ್ಯಕತೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಕಾಯ್ದೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹೋರಾಡುತ್ತಿರುವ ಅಂಜಲಿ ಭಾರದ್ವಾಜ್ ಎತ್ತಿರುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಸದ್ಯ ದೇಶ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಾಗೂ ದೇಶದ ಜನತೆಯನ್ನು ಜಾಗೃತರನ್ನಾಗಿಸಲು ಅತ್ಯಗತ್ಯ.
- Advertisement -
ಅವರ ವಿಡಿಯೋ ಸಂದರ್ಶನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ…
- SIR ಕುರಿತ RTI ಪ್ರಶ್ನೆ ಮತ್ತು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಅಚ್ಚರಿಯ ಉತ್ತರ
• ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು (ECI) ಬಿಹಾರದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ‘ವಿಶೇಷ ತೀವ್ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ’ (Special Intensive Revision – SIR) ಕುರಿತು ಅಂಜಲಿ ಭಾರದ್ವಾಜ್ ಅವರು ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು (RTI) ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದರು.
* ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು “ಸ್ವತಂತ್ರ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನದ (independent appraisal) ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ SIR ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ” ಎಂದು ಅಫಿಡವಿಟ್ ಸಲ್ಲಿಸಿತ್ತು. ಆ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ವರದಿಯ ಪ್ರತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವಂತೆ ಅಂಜಲಿಯವರು ಆಯೋಗವನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ ಆಯೋಗವು “ಅಂತಹ ಯಾವುದೇ ದಾಖಲೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲ” (no material exists) ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿತು.
* SIR ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಆಯೋಗದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಂಡ ಕಡತಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಗದಪತ್ರಗಳ ಪ್ರತಿಯನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ, “ಭೌತಿಕ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಮಾಹಿತಿ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಆಯೋಗದಿಂದ ಬಂದಿದೆ.
* ಅಂಜಲಿ ಭಾರದ್ವಾಜ್ ಅವರು ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಮೊದಲ ಮೇಲ್ಮನವಿಗೆ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಟಿ.ಸಿ. ಕೋಮ್ (TC Kom) ಅವರು ಲಿಖಿತ ಉತ್ತರ ನೀಡಿ, “ದೇಶಾದ್ಯಂತ SIR ನಡೆಸುವ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದರು. - ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು
* ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ 324ನೇ ವಿಧಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವ ಮತ್ತು ಪರಿಷ್ಕರಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಕೇವಲ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಇದೆ.
* ಸ್ವತಃ ಆಯೋಗವೇ “ನಾವು ಈ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಂಡಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಲಿಖಿತವಾಗಿ ಹೇಳಿರುವಾಗ, ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಪ್ರಧಾನಿ ಕಾರ್ಯಾಲಯ (PMO) ಅಥವಾ ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯ (MHA) ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತೇ ಎಂಬ ಗಂಭೀರ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಪ್ರಶ್ನೆ ಏಳುತ್ತದೆ.
* 100 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಮತದಾರರ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಇಂತಹ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಅಥವಾ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳ ಸಮಾಲೋಚನೆಯಾಗಲಿ ನಡೆದಿಲ್ಲ.
* ಈ ಆರ್‌ಟಿಐ ಉತ್ತರವನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದು, SIRಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ಮೂಲ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿವೆ.
ಇದನ್ನು ಓದಿದ್ದೀರಾ?: ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಭ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳು - ಫಾರ್ಮ್ 6 (Form 6)ರ ಏಕಪಕ್ಷೀಯ ಬದಲಾವಣೆ
* ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಮರುಸೇರ್ಪಡೆಗೆ ಬಳಸುವ ‘ಫಾರ್ಮ್ 6’ ಅನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಸಮಾಲೋಚನೆ ಇಲ್ಲದೆ ಮತ್ತು ಸಂಸತ್ತಿನ ಮುಂದೆ ಮಂಡಿಸದೆ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ಏಕಪಕ್ಷೀಯವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿ ಒಂದು ಹೊಸ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು (declaration) ಸೇರಿಸಿದೆ.
* ಇಬ್ಬರು ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರು ಈ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಆಕ್ಷೇಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರೂ, ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರು ಅದನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಪತ್ರಿಕಾ ವರದಿಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ಅಂಜಲಿ ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. - ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು (RTI) ಕಾಯ್ದೆಯ ಇಂದಿನ ದುಸ್ಥಿತಿ
* 2005ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ RTI ಕಾಯ್ದೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ರೇಷನ್, ಪಿಂಚಣಿಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಆದರ್ಶ್ ಹಗರಣ, ವ್ಯಾಪಂ ಹಗರಣ ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟೋರಲ್ ಬಾಂಡ್‌ಗಳಂತಹ ದೊಡ್ಡ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರಗಳನ್ನು ಬಯಲಿಗೆಳೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿತ್ತು.
* ಆದರೆ ಕಳೆದ 8-10 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳ ಮೂಲಕ ಮಾಹಿತಿ ಆಯುಕ್ತರ ವೇತನ, ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ ಮತ್ತು ಸೇವಾ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ತನ್ನ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಆಯೋಗದ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸಿದೆ.
* ಡಿಜಿಟಲ್ ಡೇಟಾ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಕಾಯ್ದೆ ಮತ್ತು ಸೆಕ್ಷನ್ 8(1)(j) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ‘ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿ’ ಎಂಬ ಸಬೂಬು ನೀಡಿ, ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾಮಗಾರಿಗಳ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಬಿಹಾರದಲ್ಲಿ ಪದೇ ಪದೇ ಕುಸಿದ ಸೇತುವೆಗಳ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರ ವಿವರಗಳು).
* ಎಲೆಕ್ಟೋರಲ್ ಬಾಂಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು PM CARESನಂತಹ ನಿಧಿಗಳನ್ನು ಆರ್‌ಟಿಐ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಿಂದ ಹೊರಗಿಡಲಾಗಿದೆ. - ಸರ್ಕಾರದ ಇಬ್ಬಗೆಯ ನೀತಿ: ಖಾಸಗಿತನ (Privacy) vs ಕಣ್ಗಾವಲು (Surveillance)
* ನಾಗರಿಕರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಆಸ್ತಿ-ಪಾಸ್ತಿ ಅಥವಾ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರ ಪ್ರವಾಸ ವೆಚ್ಚಗಳ ವಿವರ ಕೇಳಿದರೆ, ಸರ್ಕಾರವು “ಖಾಸಗಿತನಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಮಾಹಿತಿ ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತದೆ.
* ಆದರೆ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಸುವ ಪ್ರಜೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಮುಖ ಗುರುತಿಸುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ (facial recognition), ಫೋನ್ ಟ್ಯಾಪಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಗ್ಲಾಸ್‌ಗಳಂತಹ ತೀವ್ರ ಕಣ್ಗಾವಲು ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಅವರ ಖಾಸಗಿತನವನ್ನು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಉಲ್ಲಂಘಿಸುತ್ತದೆ.
* ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಜಂತರ್ ಮಂತರ್‌ನಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಜಾಗಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನಗರದ ಹೊರವಲಯದ ಬುರಾರಿ ಅಥವಾ ಸಿಬಿಡಿ ಮೈದಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಸಬೇಕೆಂದು ಆದೇಶಿಸುವ ಮೂಲಕ ಜನರ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಹಕ್ಕನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಲಾಗುತ್ತಿದೆ. - ಲೋಕಪಾಲ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯತೆ
* 2011-2014ರ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ವಿರೋಧಿ ಜನಾಂದೋಲನದ ಫಲವಾಗಿ ಲೋಕಪಾಲ ಕಾಯ್ದೆ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತ್ತು.
* ಆದರೆ ಬಿಜೆಪಿ ಸರ್ಕಾರ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಂತರ ಮೊದಲ 5 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಲೋಕಪಾಲರನ್ನೇ ನೇಮಕ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ.
* 2019ರಲ್ಲಿ ನೇಮಕವಾದಾಗಲೂ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರಿಲ್ಲದ ಸಮಿತಿಯ ಮೂಲಕ ಸರ್ಕಾರದ ಆಪ್ತರನ್ನೇ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು.
* ರಫೇಲ್ ಹಗರಣ ಅಥವಾ ಎಲೆಕ್ಟೋರಲ್ ಬಾಂಡ್‌ಗಳಂತಹ ದೊಡ್ಡ ಆರೋಪಗಳ ತನಿಖೆ ನಡೆಸದೆ, ಕೇವಲ ಕೆಲ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳ ನಾಯಕರನ್ನು ಮಾತ್ರ ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಲೋಕಪಾಲ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹಲ್ಲು ಕಿತ್ತ ಹಾವಿನಂತಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅಂಜಲಿ ಭಾರದ್ವಾಜ್ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಂವಿಧಾನಬದ್ಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸ್ವಾಯತ್ತವಾಗಿ, ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕು. ಇಲ್ಲದೇ ಹೋದರೆ ಅದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
https://www.youtube.com/watch?v=1fP0ef3SDoI
