ಹತ್ತಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಸೋಲರಿಯದ ನಾಯಕಿಯಾಗಿದ್ದ ಅವರು, ತಮ್ಮದೇ ಭದ್ರಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಜನಾದೇಶ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು. ಮೂರು ಬಾರಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದವರು ಶಾಸಕತ್ವವನ್ನೂ ಕಳೆದುಕೊಂಡದ್ದು ಕೇವಲ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸೋಲಲ್ಲ, ಅದು ಒಂದು ಕಾಲದ ಬಲಿಷ್ಠ ನಾಯಕತ್ವದ ಮೇಲಿನ ಜನರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಭ್ರಮನಿರಸನದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸೋಲು ಪಕ್ಷದ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರ ನೈತಿಕ ಸ್ಥೈರ್ಯವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕುಗ್ಗಿಸಿದೆ
ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ರಾಜಕೀಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಇದೊಂದು ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪಲ್ಲಟ. 1998ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿ, ಸತತ ಹೋರಾಟಗಳ ಮೂಲಕ ಬೆಳೆದು, ಮೂರು ಬಾರಿ ರಾಜ್ಯದ ಆಡಳಿತದ ಚುಕ್ಕಾಣಿ ಹಿಡಿದಿದ್ದ 28 ವರ್ಷಗಳ ಹಳೆಯ ‘ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್’ (ಟಿಎಂಸಿ) ಪಕ್ಷವು ಅಕ್ಷರಶಃ ಪತನಗೊಂಡಿದೆ. ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಬಂಗಾಳದ ಪ್ರಶ್ನಾತೀತ ನಾಯಕಿಯಾಗಿ ಮೆರೆದಿದ್ದ, ‘ದೀದಿ’ ಎಂದೇ ಜನಪ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದ ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಅವರು ಇಂದು ಓರ್ವ ಸಾಧಾರಣ ಶಾಸಕಿಯೂ ಅಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪಿರುವುದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಅಚ್ಚರಿಯ ಪುಟಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಈ ಕುಸಿತ ರಾತ್ರೋರಾತ್ರಿ ಆದದ್ದಲ್ಲವಾದರೂ, ಅದರ ಅಂತಿಮ ರೂಪ ಕೇವಲ 13 ದಿನಗಳ ಹೈಡ್ರಾಮಾದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿರುವುದು ರಾಜಕೀಯ ವಲಯದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಸಂಚಲನ ಮೂಡಿಸಿದೆ.
ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಫಲಿತಾಂಶದ ಆಸುಪಾಸಿನ ಆ ‘ಹದಿಮೂರು ದಿನಗಳು’ ಟಿಎಂಸಿ ಪಾಲಿಗೆ ಪ್ರಳಯಕಾಲವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದವು. ಪಕ್ಷದೊಳಗಿನ ಆಂತರಿಕ ಭಿನ್ನಮತ, ಸಾಲುಸಾಲು ನಾಯಕರ ನಿರ್ಗಮನ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಜನರ ಸ್ಪಷ್ಟ ತಿರಸ್ಕಾರ ಒಟ್ಟೊಟ್ಟಿಗೆ ಸ್ಫೋಟಗೊಂಡವು. ಫಲಿತಾಂಶದ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ಸಿಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಪಕ್ಷದ ತಳಮಟ್ಟದ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಮತ್ತು ದ್ವಿತೀಯ ಹಂತದ ನಾಯಕರು ದಿಕ್ಕುತಪ್ಪಿದರು. ನಾಯಕತ್ವದ ಮೇಲಿನ ವಿಶ್ವಾಸ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಕೇವಲ ಎರಡು ವಾರಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಬಂಗಾಳದ ಮೂಲೆಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಿದ್ದ ಪಕ್ಷದ ಬೃಹತ್ ಸಂಘಟನಾತ್ಮಕ ರಚನೆಯು ಕುಸಿದುಬಿದ್ದಿದೆ.
ಮೂರನೇ ಅವಧಿಯ ಆಡಳಿತವು ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಅವರ ಪಾಲಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣವಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಆಡಳಿತ ವಿರೋಧಿ ಅಲೆಯು ಮಿತಿಮೀರಿತ್ತು. ಶಿಕ್ಷಕರ ನೇಮಕಾತಿ ಹಗರಣ, ಪಡಿತರ ವಿತರಣೆ ಅಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಸಂದೇಶಖಾಲಿಯಂತಹ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಘಟನೆಗಳು ಸರ್ಕಾರದ ವರ್ಚಸ್ಸಿಗೆ ಭಾರೀ ಪೆಟ್ಟು ನೀಡಿದ್ದವು. ಈ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಆರೋಪಗಳು ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕುಸಿತವು, ದೀದಿ ಅವರನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಗ್ರಾಮೀಣ, ಬಡ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಮತದಾರರಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಆಕ್ರೋಶವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತ್ತು. ಇದೇ ಆಕ್ರೋಶವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಮತಗಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಟಿಎಂಸಿ ವಿರುದ್ಧದ ಧ್ವನಿಯಾಗಿ ಬದಲಾಯಿತು.
ಪಕ್ಷದ ಆಂತರಿಕ ಕಚ್ಚಾಟಗಳು ಈ ಪತನವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ವೇಗಗೊಳಿಸಿದವು. ಹಿರಿಯ ನಾಯಕರು ಮತ್ತು ಮಮತಾ ಅವರ ಸೋದರಳಿಯ ಅಭಿಷೇಕ್ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಬೆಂಬಲಿತ ಯುವ ನಾಯಕರ ನಡುವಿನ ಶೀತಲ ಸಮರವು ತಾರಕಕ್ಕೇರಿತ್ತು. ಟಿಕೆಟ್ ಹಂಚಿಕೆ, ಪ್ರಚಾರದ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಮತ್ತು ಪಕ್ಷದ ಮೇಲಿನ ಹಿಡಿತದ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿನ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಪಕ್ಷವನ್ನು ಇಬ್ಭಾಗ ಮಾಡಿದ್ದವು. ಸಂಕಷ್ಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಗ್ಗಟ್ಟಾಗಿ ನಿಲ್ಲಬೇಕಿದ್ದ ನಾಯಕರು, ಪರಸ್ಪರ ದೂಷಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವ ಮೂಲಕ ಪಕ್ಷದ ಬಲವನ್ನು ಉಡುಗಿಸಿದರು. ಇದು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸಲು ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.
ಅದಲ್ಲದೆ ಪಕ್ಷದ ಈ ದುಸ್ಥಿತಿಗೆ ನಾಯಕತ್ವದ ನಿರ್ಧಾರಗಳೇ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ ಎಂದು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಉಚ್ಚಾಟನೆಗೊಂಡ ಟಿಎಂಸಿ ನಾಯಕ ರಿತಬ್ರತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಅವರ ಬಂಡಾಯವು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ತಮ್ಮ ಸೋದರಳಿಯ ಅಭಿಜಿತ್‌ಗಾಗಿ ದಶಕಗಳಿಂದ ಪಕ್ಷಕ್ಕಾಗಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ದುಡಿದಿದ್ದ ತಮ್ಮ ಆಪ್ತರನ್ನೇ ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಕಡೆಗಣಿಸಿದರು ಎಂಬ ಅಸಮಾಧಾನ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಇಂದು ರಿತಬ್ರತಾ ನೇತೃತ್ವದ ಬಂಡಾಯ ಬಣವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಶಾಸಕರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ಬಲಗೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ. ಸ್ವತಃ ಮಮತಾ ಅವರು ಸ್ವಕ್ಷೇತ್ರ ಭವಾನಿಪುರದಲ್ಲೇ ಸೋಲೊಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ. ಕೇವಲ ಸೋದರಳಿಯನ ಏಳಿಗೆಗಾಗಿ ಪಕ್ಷದ ನಿಷ್ಠಾವಂತರನ್ನು ಬಲಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇ ತಾನು ಕಟ್ಟಿದ್ದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಅಲುಗಾಡಲು ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ನಾಯಕರು ಪಕ್ಷವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಯಿತು.
ಇದನ್ನು ಓದಿದ್ದೀರಾ? ಬಾಂಬ್, ಬೆದರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಬಗ್ಗದ ಜ್ಞಾನದೀವಿಗೆ: ಬಡವರ ಪಾಲಿನ ಅಕ್ಷರ ಸಂತ ‘ಖಾನ್ ಸರ್’
’ಲಕ್ಷ್ಮೀರ್ ಭಾಂಡಾರ್’ ದಂತಹ ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆಗಳು ಈ ಬಾರಿ ಪಕ್ಷದ ಕೈಹಿಡಿಯಲಿಲ್ಲ. ಮಹಿಳಾ ಮತಬ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ನಿರಂತರ ಬೆಂಬಲದ ಮೇಲೆ ಅತಿಯಾದ ವಿಶ್ವಾಸವಿಟ್ಟಿದ್ದ ಟಿಎಂಸಿ, ತಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ವಾಸ್ತವವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಯಿತು. ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ಈ ಬಾರಿ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಆಡಳಿತರೂಢ ಪಕ್ಷದ ವೈಫಲ್ಯಗಳನ್ನು ಜನರ ಮುಂದಿಟ್ಟವು. ಅದಲ್ಲದೆ ಎಸ್ಐಆರ್ ನಂತಹ ಕುತಂತ್ರವನ್ನು ಅವರು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ವಿರೋಧಿ ನಿಲುವಿನ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಟಿಎಂಸಿಯ ಶೇಕಡವಾರು ಒಂದಷ್ಟು ಮತಗಳು ಚದುರಿಹೋದವು.
ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣಾ ಗೆಲುವಿಗೆ ಬೂತ್ ಮಟ್ಟದ ನಿರ್ವಹಣೆ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಎಂಬುದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಿಳಿದ ವಿಚಾರ. ಆದರೆ, ಈ ಬಾರಿ ಟಿಎಂಸಿಯ ಸ್ಥಳೀಯ ನಾಯಕರು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕರ್ತರೇ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಹಾಗೂ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯ ಆರೋಪಗಳಿಂದಾಗಿ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದರು. ಆ ನಿರ್ಣಾಯಕ 13 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಪಕ್ಷದ ಪರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಬೇಕಿದ್ದ ಅನೇಕ ಮುಖಂಡರು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯರಾದರು ಅಥವಾ ಪಕ್ಷಾಂತರ ಮಾಡಿದರು. ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಅವರ ‘ಏಕಾಂಗಿ ಹೋರಾಟ’ದ ವರ್ಚಸ್ಸು ಈ ಬಾರಿ ತಳಮಟ್ಟದ ಸಂಘಟನೆಯ ಬಿರುಕುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಹಾಕಲು ವಿಫಲವಾಯಿತು.
ಈ ಪತನದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಆಘಾತವೆಂದರೆ ಸ್ವತಃ ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಅವರ ಸೋಲು. ಹತ್ತಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಸೋಲರಿಯದ ನಾಯಕಿಯಾಗಿದ್ದ ಅವರು, ತಮ್ಮದೇ ಭದ್ರಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಜನಾದೇಶ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು. ಮೂರು ಬಾರಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದವರು ಶಾಸಕತ್ವವನ್ನೂ ಕಳೆದುಕೊಂಡದ್ದು ಕೇವಲ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸೋಲಲ್ಲ, ಅದು ಒಂದು ಕಾಲದ ಬಲಿಷ್ಠ ನಾಯಕತ್ವದ ಮೇಲಿನ ಜನರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಭ್ರಮನಿರಸನದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸೋಲು ಪಕ್ಷದ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರ ನೈತಿಕ ಸ್ಥೈರ್ಯವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕುಗ್ಗಿಸಿದೆ. ಟಿಎಂಸಿಗೆ ಈಗಾಗಿರುವ ಹಿನ್ನಡೆಯನ್ನು ಹಿಂದೆ ಸರಿಸಿ ಮತ್ತೆ ಪುಟಿದೇಳಲು ಯಾವ ರೀತಿಯ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಾದು ನೋಡಬೇಕಿದೆ.
