ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ನವರಾತ್ರಿ ಹಾಗೂ ದುರ್ಗಾಪೂಜೆಯೆಂದರೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಬ್ಬವಲ್ಲ, ಅದೊಂದು ಆಳವಾದ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಚರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಮಹೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಗುವ ತಾಯಿ ದುರ್ಗೆಯ ಬೃಹತ್ ಹಾಗೂ ಕಲಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸುಂದರವಾದ ಮೂರ್ತಿಗಳು ದೇಶ-ವಿದೇಶಗಳ ಭಕ್ತರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ದುರ್ಗಾಮಾತೆಯ ಈ ದೈವಿಕ ಮೂರ್ತಿಯ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ನಯವಾದ ಕಪ್ಪು ಕೇಶರಾಶಿಯನ್ನು (ಕೂದಲು) ತಮ್ಮ ಕೈಯಾರೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವವರು ಮುಸ್ಲಿಂ ಕರಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು ಎಂಬುದು ಬಹುತೇಕರಿಗೆ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಇದು ಬಂಗಾಳದ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಿರುವ ಕೋಮು ಸೌಹಾರ್ದಕ್ಕೊಂದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿದರ್ಶನವಾಗಿದೆ.
ಹೌರಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುವ ಪರ್ಬತಿಪುರ ಎಂಬ ಪುಟ್ಟ ಗ್ರಾಮವು ದಶಕಗಳಿಂದ ಈ ಅಪರೂಪದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸೌಹಾರ್ದತೆಗೆ ಮತ್ತು ಸಹಬಾಳ್ವೆಗೆ ಜೀವಂತ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಮುಸ್ಲಿಂ ಕುಟುಂಬಗಳು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೆಣಬನ್ನು (jute) ಬಳಸಿ ದುರ್ಗೆಯ ಕೇಶವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರದ್ಧಾಭಕ್ತಿಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ, ಮುಸ್ಲಿಂ ಕರಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು ಕೇಶವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವ ಕಠಿಣ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರೆ, ಹಿಂದೂ ಮಹಿಳೆಯರು ಒಗ್ಗೂಡಿ ಆ ಕೇಶವನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ದೈನಂದಿನ ಒಡನಾಟವು ಎರಡು ಭಿನ್ನ ಸಮುದಾಯಗಳ ಕುಟುಂಬಗಳ ನಡುವಿನ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸಿದೆ.
ಕೃತಕ ಕೇಶ ತಯಾರಿಕೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಸರಳವಾಗಿ ಕಂಡರೂ, ಇದು ಬಹಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಹಾಗೂ ಶ್ರಮದಾಯಕವಾದ ಕಸುಬಾಗಿದೆ. ಈ ಕರಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು ಮೊದಲು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಿಂದ ಉನ್ನತ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕಚ್ಚಾ ಸೆಣಬನ್ನು ತಂದು, ಅದನ್ನು ಎಳೆಎಳೆಯಾಗಿ ಶುಚಿಗೊಳಿಸಿ ಹದಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಬಳಿಕ ಆ ಸೆಣಬಿನ ಎಳೆಗಳಿಗೆ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಲೇಪಿಸಿ, ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ಒಣಗಿಸಿ ಅಪ್ಪಟ ಕೇಶದ ರೂಪವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಎಳೆಯನ್ನೂ ನೈಜ ಕೂದಲಿನಂತೆಯೇ ಹೊಳೆಯುವಂತೆ ಹಾಗೂ ಮೃದುವಾಗಿ ಕಾಣುವಂತೆ ರೂಪಿಸುವುದು ಅವರ ಅಪಾರ ಕಲಾತ್ಮಕತೆಗೆ ಹಾಗೂ ವೃತ್ತಿನಿಷ್ಠೆಗೆ ಹಿಡಿದ ಕನ್ನಡಿಯಾಗಿದೆ.
ಪರ್ಬತಿಪುರ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಶಿಷ್ಟ ವೃತ್ತಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯಾಪಾರವಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವ ಒಂದು ಸುಂದರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ನೂರಾರು ಮುಸ್ಲಿಂ ಕುಟುಂಬಗಳು ದಶಕಗಳಿಂದ ಬೇರೆ ವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಅರಸದೆ ಇದೇ ಕಸುಬನ್ನು ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ ದಿನನಿತ್ಯ ತಯಾರಾಗುವ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕೇಶರಾಶಿಯು ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮೂರ್ತಿ ತಯಾರಿಕಾ ಕೇಂದ್ರವಾದ ‘ಕುಮಾರ್ಟುಲಿ’ಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಪೂರೈಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿನ ನುರಿತ ವಿಗ್ರಹ ಕಲಾವಿದರು ಈ ಕೇಶವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ಬಳಸಿ ದೇವಿಯ ಮೂರ್ತಿಗಳಿಗೆ ಅಂತಿಮ ಸ್ಪರ್ಶ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.
ಮುಸ್ಲಿಂ ಕುಟುಂಬಗಳು ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಈ ಕೇಶ ತಯಾರಿಕೆಯು ಆ ಹಳ್ಳಿಯ ನೂರಾರು ಜನರಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಜೀವನೋಪಾಯದ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿವರ್ಷ ದುರ್ಗಾಪೂಜೆ ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಕೃತಕ ಕೇಶಗಳಿಗೆ ಎಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಬೇಡಿಕೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಹಗಲಿರುಳು ಎನ್ನದೆ ದುಡಿಯುವ ಈ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ, ಮುಂಗಾರು ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಸೆಣಬನ್ನು ಒಣಗಿಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ. ವಾತಾವರಣದ ವೈಪರೀತ್ಯ ಹಾಗೂ ಮಳೆಯಿಂದಾಗಿ ಉತ್ಪಾದನೆ ವಿಳಂಬವಾದರೂ, ಪೂಜೆಯ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಕೇಶವನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಅವರು ಹರಸಾಹಸ ಪಡುತ್ತಾರೆ.
ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇತ್ತೀಚಿನ ಬದಲಾದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಶ್ರಮಜೀವಿ ಕರಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ಹೊಸ ಆರ್ಥಿಕ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಕಚ್ಚಾ ಸೆಣಬಿನ ಬೆಲೆ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಏರಿಕೆಯಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಅವರ ಲಾಭದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ತಗ್ಗಿಸಿ, ಬದುಕನ್ನು ದುಸ್ತರಗೊಳಿಸಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಯಂತ್ರಾಧಾರಿತ ಉತ್ಪಾದನೆಯಿಂದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಲಗ್ಗೆಯಿಡುತ್ತಿರುವ ಕೃತಕ ಕೂದಲುಗಳು ಈ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗುಡಿಕೈಗಾರಿಕೆಗೆ ತೀವ್ರ ಪೈಪೋಟಿ ನೀಡುತ್ತಿವೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅನೇಕ ಪಾರಂಪರಿಕ ಕಲಾವಿದರು ಇಂದು ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟ ಎದುರಿಸುವಂತಾಗಿದೆ.
ಇಂತಹ ಹತ್ತು ಹಲವು ಆರ್ಥಿಕ ಸವಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪೈಪೋಟಿಯ ನಡುವೆಯೂ, ಬಂಗಾಳದ ಈ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪರಂಪರೆ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಮೀರಿದ ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುತ್ತಿದೆ. “ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮವು ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿಚಾರವಾಗಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಹಬ್ಬಗಳು ಸರ್ವರಿಗೂ ಸೇರಿವೆ” ಎಂಬ ಜನಪ್ರಿಯ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಮಾತನ್ನು ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಸತ್ಯವಾಗಿಸಿದೆ. ದುರ್ಗಾಪೂಜೆಯಂತಹ ಬೃಹತ್ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಕೇಶ ತಯಾರಕರು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರ್ತಿ ಕಲಾವಿದರು ಹಾಗೂ ಇತರ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಸಮುದಾಯಗಳ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸೌಹಾರ್ದದ ನಿಜವಾದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸಾರುತ್ತದೆ.
ಯಾವುದೇ ಕೋಮು ಭೇದ ಅಥವಾ ಪೂರ್ವಗ್ರಹಗಳಿಲ್ಲದೆ, ಹಿಂದೂ ದೇವತೆಯ ಆರಾಧನೆಗೆ ಮುಸ್ಲಿಂ ಭ್ರಾತೃಗಳು ತೋರುವ ಶ್ರದ್ಧೆ ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ಭಕ್ತಿ ಸಮಸ್ತ ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಶ್ಲಾಘನೀಯವಾಗಿದೆ. ತಾಯಿ ದುರ್ಗೆಯ ವಿಗ್ರಹದ ದೈವಿಕ ಹಾಗೂ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಸೌಂದರ್ಯವು ಈ ಮುಸ್ಲಿಂ ಕರಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳ ಬೆವರಿನ ಹನಿಯಿಲ್ಲದೆ ಎಂದಿಗೂ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಧರ್ಮ, ಜಾತಿಗಳ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನ ಕಂದಕ ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಇಂದಿನ ಕಲುಷಿತ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ, ಹೌರಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪರ್ಬತಿಪುರದ ಈ ಅನ್ಯೋನ್ಯ ಹಿಂದೂ-ಮುಸ್ಲಿಂ ಬಾಂಧವ್ಯವು ಭಾವೈಕ್ಯತೆಯ ಬೆರಗು ಮೂಡಿಸುವ ಆಶಾಕಿರಣವಾಗಿ ಬೆಳಗುತ್ತಿದೆ.
