ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ವಿಶೇಷ ಸಮಗ್ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ (SIR) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ, ಹಿಂದಿನ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಕರಡು ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಕೈಬಿಡಲಾದ ಮತದಾರರನ್ನು, ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಮತದಾನ ಮಾಡುವವರು ಭರ್ತಿ ಮಾಡಬೇಕಾದ ‘ಫಾರ್ಮ್ 6’ ಸಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಏಕೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಕೇಂದ್ರ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವನ್ನು (ECI) ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಬುಧವಾರ ತೀವ್ರ ತರಾಟೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು.
ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಎಸ್ಐಆರ್ (SIR) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ವೇಳೆ ಚುನಾವಣಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತದಾರರಿಗೆ ನೀಡಿರುವ ನೋಟಿಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಅರ್ಜಿಯ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ (CJI) ಸೂರ್ಯ ಕಾಂತ್ ಹಾಗೂ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಜಾಯ್‌ಮಾಲ್ಯ ಬಾಗ್ಚಿ ಮತ್ತು ವಿ.ಮೋಹನಾ ಅವರಿದ್ದ ಪೀಠ ನಡೆಸಿತು.
ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸೂರ್ಯ ಕಾಂತ್ ಅವರು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾ, “ಫಾರ್ಮ್ 6 ಅನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಮತದಾರರಾಗಿ ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವರು ಮಾತ್ರ ಬಳಸಬೇಕು. ವಿಳಾಸ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವವರು ಫಾರ್ಮ್ 8 ಬಳಸಬೇಕು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ವಸಂತ್ ಕುಂಜ್‌ನಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿತರಾದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸರಿತಾ ವಿಹಾರ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡರೆ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಹಳೆಯ ವಿವರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಹೊಸ ವಿಳಾಸವನ್ನು ನೀಡಿ ವಿಳಾಸ ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಹೀಗಿರುವಾಗ ಅವರು ಫಾರ್ಮ್ 6 ಅನ್ನು ಏಕೆ ಭರ್ತಿ ಮಾಡಬೇಕು?” ಎಂದು ಕೇಳಿದರು.
ಹಳೆಯ ಮತದಾರರಿಗೆ ಫಾರ್ಮ್ 6 ನೀಡುವುದು ದೋಷಪೂರಿತ ಕ್ರಮ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಬಾಗ್ಚಿ ಅವರೂ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. “ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾದ ಹಕ್ಕು, ಅದನ್ನು ಲಘುವಾಗಿ ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳುವಂತಿಲ್ಲ. ನಿಮ್ಮ (ECI) ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಹೆಚ್ಚು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತವಾಗಿರಬೇಕು. ಕೇವಲ ಫಾರ್ಮ್ ಸಲ್ಲಿಸಲಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಒಂದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಅವರ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆಯೇ? ಈಗಾಗಲೇ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅವರು ಫಾರ್ಮ್ 6 ಅನ್ನು ಹೇಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ? ಇದು ರಚನಾತ್ಮಕ ಅಸಮಾನತೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ,” ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.
ಕೈಬಿಡಲಾದ ಮತದಾರರನ್ನು ಕೇವಲ ‘ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡವರು’ ಅಥವಾ ‘ಗೈರುಹಾಜರಾದವರು’ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಇತರೆ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ವಿಫಲರಾದವರಿಗೂ ಅವಕಾಶ ನೀಡಬೇಕು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸಲಹೆ ನೀಡಿತು.
ಅರ್ಜಿದಾರರ ಪರ ವಕೀಲ ಪ್ರಶಾಂತ್ ಭೂಷಣ್ ವಾದ ಮಂಡಿಸಿ, “ಸ್ಥಳಾಂತರ ಅಥವಾ ಗೈರುಹಾಜರಿಯ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 43 ಲಕ್ಷ ಜನರನ್ನು ಕರಡು ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಕೈಬಿಡಲಾಗಿದೆ. ಹಳೆಯ ವಿಳಾಸಗಳಿಗೆ ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದರಿಂದ ಅನೇಕರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ತಲುಪಿಲ್ಲ. ಈಗ ಅವರನ್ನು ಪರಿಷ್ಕೃತ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳಿಸಲು ಫಾರ್ಮ್ 6 ಸಲ್ಲಿಸಲು ಕೇಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅಂದರೆ, ಅವರು ‘ತಾವು ಈವರೆಗೆ ಮತದಾನ ಮಾಡಿಯೇ ಇಲ್ಲ’ ಎಂದು ಸುಳ್ಳು ಘೋಷಣೆ ಮಾಡುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ” ಎಂದರು. “ಇದಕ್ಕೆ ಸರಳ ಪರಿಹಾರವೆಂದರೆ, ಫಾರ್ಮ್ 8 ಅನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದು. ಫಾರ್ಮ್ 6 ಕೇವಲ ಹೊಸ ಮತದಾರರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಮೀಸಲು” ಎಂದು ಅವರು ವಾದಿಸಿದರು.
ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಪರ ವಕೀಲ ದಾಮ ಶೇಷಾದ್ರಿ ನಾಯ್ಡು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿ, “ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಸುಧಾರಣಾ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಅರ್ಹ ಮತದಾರರನ್ನು ಅಂತಿಮ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಕೈಬಿಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಭರವಸೆ ನೀಡಿದರು. “ನಾವು 2003ರ ನಂತರ ಇದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಇಂತಹ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ, ಬಿಹಾರದಲ್ಲಿನ ನಮ್ಮ ಅನುಭವದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಾವು ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ,” ಎಂದು ಅವರು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡರು.
ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್, “ಗಡುವಿನೊಳಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸದವರಿಗೆ ಫಾರ್ಮ್ 6 ಸಲ್ಲಿಸಲು ಒತ್ತಾಯಿಸುವ ಬದಲು, ಅಂತಿಮ ಪಟ್ಟಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುವವರೆಗೂ ತಡವಾಗಿಯಾದರೂ ಫಾರ್ಮ್ 8 ಅನ್ನು ಏಕೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಬಾರದು?” ಎಂದು ಕೇಳಿತು. ಜೊತೆಗೆ, ಕೈಬಿಡಲಾದ ಮತದಾರರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಅವರು ಸೂಕ್ತ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸರಳ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವಂತೆ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ಸೂಚಿಸಿತು.
ಮುಂದಿನ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಎರಡು ವಾರಗಳ ಬಳಿಕ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಫಾರ್ಮ್ 6 ಸಲ್ಲಿಸಲು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 30 ಕೊನೆಯ ದಿನಾಂಕವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಗಡುವು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರಶಾಂತ್ ಭೂಷಣ್ ಗಮನ ಸೆಳೆದರು. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ವಕೀಲರು, “ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ಗಡುವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತೇವೆ” ಎಂದು ಭರವಸೆ ನೀಡಿದರು.
