ನಿಮ್ಮ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗೆ ಅಪರಿಚಿತ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಆಕಸ್ಮಿಕ ವಾಗಿ ಹಣ ಜಮೆಯಾಗಿದೆಯೆ? ಹಾಗಾದರೆ ಎಚ್ಚರವಹಿಸಿ. ‘ಹಣ ಜಮೆ ಮಾಡುವ ವಂಚನೆ’ (Jumped Deposit Scam) ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿರುವ ಆನ್‌ಲೈನ್ ವಂಚನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಎಸ್‌ಬಿಐ) ತನ್ನ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದೆ. ಖಾತೆಗೆ ಬರುವ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಹಣವನ್ನು ನಂಬಬೇಡಿ ಮತ್ತು ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದ ಪಾವತಿ ವಿನಂತಿಗಳ (payment requests) ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಇರಿ ಎಂದು ಎಸ್‌ಬಿಐ ಗ್ರಾಹಕರಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ.
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೈಬರ್ ಭದ್ರತಾ ವಿಶೇಷ ಅಭಿಯಾನ 6.0 ರ ಭಾಗವಾಗಿ, ದೇಶದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಗಿರುವ ಎಸ್‌ಬಿಐ, ವಂಚಕರು ಸಣ್ಣ ಮೊತ್ತದ ಹಣವನ್ನು ಖಾತೆಗೆ ಜಮೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಗ್ರಾಹಕರ ವಿಶ್ವಾಸ ಗಳಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ಯುಪಿಐ (UPI) ಪಾವತಿ ವಿನಂತಿಗಳ ಮೂಲಕ ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಕದಿಯಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದೆ. “ಜಂಪ್ಡ್ ಡೆಪಾಸಿಟ್ ವಂಚನೆ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರವಿರಲಿ! ಈ ವಂಚನೆಯಲ್ಲಿ, ವಂಚಕರು ನಿಮ್ಮ ವಿಶ್ವಾಸ ಗಳಿಸಲು ‘ಅಕಸ್ಮಾತ್ತಾಗಿ’ ಸಣ್ಣ ಮೊತ್ತವನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಖಾತೆಗೆ ಜಮೆ ಮಾಡಿದ್ದಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ನೀವು ಅದನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದಾಗ, ಅವರು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಯಾಮಾರಿಸಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೊತ್ತದ (high-value) ಪಾವತಿ ವಿನಂತಿಯನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸುವಂತೆ (approve) ಮಾಡುತ್ತಾರೆ” ಎಂದು ಎಸ್‌ಬಿಐ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣ ‘ಎಕ್ಸ್’ ನಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಂಡ ಪೋಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದೆ.
ಏನಿದು ‘ಹಣ ಜಮೆ ಮಾಡುವ ವಂಚನೆ’? ಇದು ಹೇಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ?
ಎಸ್‌ಬಿಐ ಪ್ರಕಾರ, ವಂಚಕರು ಗ್ರಾಹಕರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗೆ “ಅಕಸ್ಮಾತ್ತಾಗಿ” ಸಣ್ಣ ಮೊತ್ತದ ಹಣವನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಈ ವಂಚನೆ ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ವಂಚಕ ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಹಣವನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸುವಂತೆ ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ, ಸಾಧಾರಣ ವರ್ಗಾವಣೆ (simple transfer) ಕೇಳುವ ಬದಲು, ವಂಚಕನು ‘ಪೇಮೆಂಟ್ ಕಲೆಕ್ಟ್ ರಿಕ್ವೆಸ್ಟ್’ ಅಥವಾ ಬೇರೆ ವಹಿವಾಟು ವಿನಂತಿಯನ್ನು ಕಳುಹಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ಯಾಮಾರಿಸಿ, ಅವರು ಮೊದಲಿನ ಸಣ್ಣ ಜಮೆಗಿಂತ ಬಹಳ ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತವನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸುವಂತೆ (authorise) ಮಾಡಲು ರೂಪಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಗ್ರಾಹಕರು ಒಮ್ಮೆ ಪಾವತಿ ವಿನಂತಿಯನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿದರೆ (approve), ಖಾತೆಯಿಂದ ಹಣ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದ ಆರ್ಥಿಕ ನಷ್ಟ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ಬೇಗನೆ ವಹಿವಾಟು ಅನುಮೋದಿಸುವಂತೆ ಒತ್ತಡ ಹೇರಲು ವಂಚಕರು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಬ್ಲಾಕ್‌ಮೇಲ್ (emotional manipulation), ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಅಥವಾ ಎಮರ್ಜೆನ್ಸಿ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಹೇಳಿದೆ. ಮೊದಲು ಸಣ್ಣ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಜಮೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ, ವಂಚಕರು ತಮ್ಮ ಕಥೆ ನಂಬಲರ್ಹವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಲು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕರ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ತಪ್ಪಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. “ನಿಮ್ಮ ಖಾತೆಗೆ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಹಣ ಜಮೆಯಾಗಿದೆಯೇ? ಇದೊಂದು ಬಲೆ (trap) ಆಗಿರಬಹುದು!” ಎಂದು ಎಸ್‌ಬಿಐ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣದ ಪೋಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದು, ಸರಿಯಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸದೆ ಇಂತಹ ವಿನಂತಿಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸಬೇಡಿ ಎಂದು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಸಿದೆ.
ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಎಸ್‌ಬಿಐ ನೀಡಿದ ಸಲಹೆಗಳು
ಗ್ರಾಹಕರು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಮೂರು ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಿದೆ:
- ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿ ಮತ್ತು ವರದಿ ಮಾಡಿ (Block and report): ಕೂಡಲೇ ಆ ನಂಬರ್ ಅನ್ನು ಬ್ಲಾಕ್ ಮಾಡಿ ಮತ್ತು ಘಟನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗೆ ಆದ್ಯತೆಯ ಮೇರೆಗೆ ವರದಿ ಮಾಡಿ.
- ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಮಣಿಯಬೇಡಿ (Resist pressure): ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಬ್ಲಾಕ್‌ಮೇಲ್ ಅಥವಾ ಎಮರ್ಜೆನ್ಸಿ ಯುಪಿಐ ವಿನಂತಿಗಳಿಗೆ, ಮೊದಲು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳದೆ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಬೇಡಿ.
- ಕರೆ ಮಾಡಿದವರನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ (Check the caller): ಯಾವಾಗಲೂ 1600 ಪ್ರಿಫಿಕ್ಸ್‌ನಿಂದ (prefix) ಶುರುವಾಗುವ ಕರೆಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಉತ್ತರಿಸಿ. ಇವು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನಿಂದ ಬರುವ ನೈಜ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತ ಕರೆಗಳಾಗಿವೆ ಎಂದು ಎಸ್‌ಬಿಐ ಹೇಳಿದೆ.
ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ನೀವು ಆರಂಭಿಸದ ಯಾವುದೇ ಪಾವತಿ ವಿನಂತಿಯನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಅನುಮೋದಿಸಬೇಡಿ (approve ಮಾಡಬೇಡಿ) ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ನಿಮ್ಮ ಖಾತೆಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗದ ಹಣ ಜಮೆಯಾಗಿದ್ದರೆ, ನೀವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಹಣವನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸಬೇಡಿ. ನಿಮ್ಮ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನು ಅದರ ಅಧಿಕೃತ ನಂಬರ್ ಅಥವಾ ಶಾಖೆಯ ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ಮತ್ತು ಆ ರಿವರ್ಸಲ್ (reversal) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕ್ ನಡೆಸಲು ಬಿಡಿ.
