ದೇಶದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾದ ಐಐಟಿಗಳು (IIT) ಕೇವಲ ತಾಂತ್ರಿಕ ಜ್ಞಾನದ ದೇಗುಲಗಳಾಗಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ಮೀಸಲಾತಿ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆಯುವ ದಲಿತ, ಆದಿವಾಸಿ ಹಾಗೂ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಕೊಲ್ಲುವ ‘ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಯಾತನಾ ಶಿಬಿರ’ಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುತ್ತಿವೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಐಐಟಿ ಮುಂಬಯಿಯಲ್ಲಿ (IIT Bombay) ದಲಿತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಾಹಿಲ್ ವಾಕೋಡೆ ಅವರ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ, ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಬೌದ್ಧಿಕ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯ ಮುಖವಾಡವನ್ನು ಕಳಚಿ, ಒಳಗಿರುವ ಜಾತಿ ತಾರತಮ್ಯದ ಕರಾಳ ಮುಖವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಿಬಿಸಿ ವಾಹಿನಿ (BBC) ಜಗಜ್ಜಾಹೀರು ಮಾಡಿದೆ.
ಕ್ಯಾಂಪಸ್ನಲ್ಲಿ ಸಾಹಿಲ್ ಸಾವು ಮತ್ತು ಪೋಷಕರ ಹೋರಾಟ
ಐಐಟಿ ಮುಂಬಯಿಯ ‘ಎನರ್ಜಿ ಸೈನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್’ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಿ.ಟೆಕ್ ಎರಡನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಸಾಹಿಲ್ ವಾಕೋಡೆ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 18 ರಂದು ತಮ್ಮ ವಸತಿ ನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಶವವಾಗಿ ಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಈ ಸಾವು ಕ್ಯಾಂಪಸ್ನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಬೃಹತ್ ಆಕ್ರೋಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಸಾಹಿಲ್ ಅವರ ಪೋಷಕರಾದ ರವೀಂದ್ರ ವಾಕೋಡೆ ಮತ್ತು ಸೋನಾಲಿ ವಾಕೋಡೆ, “ನಮ್ಮ ಮಗನಿಗೆ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಜಾತಿ ನಿಂದನೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಆತನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಕಿರುಕುಳ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು” ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿ ಪೊಲೀಸ್ ದೂರು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನ್ಯಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಆಗ್ರಹಿಸಿ ಅವರು ಮುಂಬಯಿಯ ಆಜಾದ್ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಉಪವಾಸ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹವನ್ನೂ ನಡೆಸಿದರು. ಇದೊಂದು ಆಕಸ್ಮಿಕ ಸಾವಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದು ಮಾಡಿದ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಕೊಲೆ ಎಂಬುದು ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಶೇ. 90ರಷ್ಟು ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು ಮೇಲ್ಜಾತಿಯವರೇ!
ಐಐಟಿ ಮದ್ರಾಸ್, ಕಾನ್ಪುರ ಮತ್ತು ಮುಂಬಯಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧಕನಾಗಿ ಹಾಗೂ ಎಸ್ಸಿ/ಎಸ್ಟಿ ಸೆಲ್ನಲ್ಲಿ ಬೋಧಕ ಸಹಾಯಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿರುವ ಡಾ. ಪ್ರಣವ್ ಜೀವನ್ ಅವರು ಬಿಚ್ಚಿಟ್ಟಿರುವ ಸತ್ಯಗಳು ಬೆಚ್ಚಿಬೀಳಿಸುವಂತಿವೆ. “ಐಐಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ. 90ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು ಮೇಲ್ಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಶೋಷಿತ ಸಮುದಾಯದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ನಲ್ಲಿ ಬೆನ್ನೆಲುಬಾಗಿ ನಿಲ್ಲಲು ಎಸ್ಸಿ/ಎಸ್ಟಿ/ಒಬಿಸಿ ವರ್ಗದ ಶಿಕ್ಷಕರ ತೀವ್ರ ಕೊರತೆಯಿದೆ. ಈ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಎದುರಿಸುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಅರಿವು ಈ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಿಗೆ ಇರುವುದೇ ಇಲ್ಲ” ಎಂದು ಅವರು ವಿಷಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಅರ್ಹತೆಯ ಹಂಗು ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ಮಾನಸಿಕ ಹಿಂಸೆ
ಕ್ಯಾಂಪಸ್ಗಳಲ್ಲಿ ಮೀಸಲಾತಿ ವಿರೋಧಿ ಮನಸ್ಥಿತಿ ಆಳವಾಗಿ ಬೇರೂರಿದೆ. ಮೀಸಲಾತಿಯಡಿ ಬಂದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ “ನಿಮಗೆ ಬುದ್ಧಿಯಿಲ್ಲ, ನೀವು ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಅರ್ಹರಲ್ಲ, ನೀವು ಬೇರೆಯವರ ಸೀಟು ಕಸಿದುಕೊಂಡಿದ್ದೀರಿ, ಸರ್ಕಾರದ ದುಡ್ಡಿನಲ್ಲಿ ಪುಕ್ಕಟ್ಟೆಯಾಗಿ ಓದುತ್ತಿದ್ದೀರಿ” ಎಂದು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹೀಯಾಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ದ್ವಂದ್ವ ನೀತಿ ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗಿದೆ ಎಂದರೆ, ಸಾಮಾನ್ಯ ವರ್ಗದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯೊಬ್ಬ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಫೇಲ್ ಆದರೆ, ಅದು ಆತನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವೈಫಲ್ಯ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಮೀಸಲಾತಿಯಡಿ ಬಂದ ದಲಿತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಫೇಲ್ ಆದರೆ, ಆತನ ಇಡೀ ಸಮುದಾಯವನ್ನೇ ಗುರಿಯಾಗಿಸಿ ಹಂಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಕಡೆಗಣನೆ
ಎಸ್ಸಿ/ಎಸ್ಟಿ ಸೆಲ್ ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯೊಂದರ ಪ್ರಕಾರ, ಮೀಸಲಾತಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಗುಂಪು ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಕಡೆಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು ಸಹ ಈ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಸಂಶೋಧನಾ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ (Research Projects) ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಥವಾ ಅವರಿಗೆ ಶಿಫಾರಸು ಪತ್ರ ನೀಡಲು ಹಿಂದೇಟು ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಈ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ತಡೆಯಲು ‘ಸಂವೇದನಾಶೀಲತೆ’ (Sensitization) ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳನ್ನು ನಡೆಸಬೇಕೆಂಬ ಸಮಿತಿಯ ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ಐಐಟಿ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಗಳು ಕಸದ ಬುಟ್ಟಿಗೆ ಹಾಕಿವೆ.
ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ತಾರತಮ್ಯ
ಹೆಸರು ಹೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸದ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಪಿಎಚ್ಡಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಹೇಳುವಂತೆ, “ಸಾಹಿಲ್ ವಾಕೋಡೆ ಮತ್ತು ಈ ಹಿಂದೆ ಮೃತಪಟ್ಟ ದರ್ಶನ್ ಸೋಲಂಕಿ ಇಬ್ಬರೂ ಅತ್ಯಂತ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮದಿಂದಲೇ ಐಐಟಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೂ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ಗೆ ಬಂದ ನಂತರ ಅವರು ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಕುಸಿದುಬೀಳಲು ಕಾರಣ, ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ತಾರತಮ್ಯ. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ರ್ಯಾಂಕ್ ಕೇಳುವ ಮೂಲಕ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಜಾತಿ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಉಡುಪುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವ್ಯಂಗ್ಯವಾಡುವುದು, ಅವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಮಂಡಿಸಿದಾಗ ಗೇಲಿ ಮಾಡುವುದು ಇಲ್ಲಿನ ದೈನಂದಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ.”
‘ಮೆರಿಟ್’ ಎಂಬ ಸುಳ್ಳು ಪ್ರಚಾರ ಮತ್ತು ನೇಮಕಾತಿಯಲ್ಲಿ ಅಪಾರದರ್ಶಕತೆ
ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ “ಮೀಸಲಾತಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಶೇ. 40 ಅಂಕ ಪಡೆದು ಬರುತ್ತಾರೆ, ಸಾಮಾನ್ಯ ವರ್ಗದವರು ಶೇ. 90 ಅಂಕ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ” ಎಂಬ ಸುಳ್ಳು ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಹರಿಯಬಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಮೀಸಲಾತಿ ವರ್ಗದ ಕಟ್-ಆಫ್ ಅಂಕಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕೇವಲ ಶೇ. 1 ರಿಂದ 2ರಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಐಐಟಿಯ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಂದೀಪ್ ಸಾವರ್ಕರ್. “ಕಳೆದ 5 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ‘ಮಿಷನ್ ಮೋಡ್ ರಿಕ್ರೂಟ್ಮೆಂಟ್’ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ದಲಿತ ಮತ್ತು ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳನ್ನು ಐಐಟಿ ಮುಂಬಯಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಬೇಕು” ಎಂದು ಅವರು ಆಗ್ರಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಶೇ. 318ರಷ್ಟು ಅಧಿಕ ಡ್ರಾಪ್ಔಟ್ ಮತ್ತು ನಕಲಿ ಕೌನ್ಸಿಲರ್ಗಳು!
ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ರಚಿಸಿದ್ದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಯಪಡೆಯ ವರದಿ ಹಾಗೂ 2025ರ ಪ್ರಭಾಕರ್ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಅವರ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ, ಐಐಟಿ ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಐಐಟಿ ಖರಗ್ಪುರದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ವರ್ಗದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗಿಂತ ಎಸ್ಸಿ/ಎಸ್ಟಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಅರ್ಧಕ್ಕೆ ಓದು ಬಿಡುವ (Dropout) ಪ್ರಮಾಣ ಬರೋಬ್ಬರಿ ಶೇ. 318ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿದೆ! ಶೇ. 70ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಪರ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ತಜ್ಞರಿಲ್ಲ. ಕೇವಲ ತರಬೇತಿ ಇಲ್ಲದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು, ಪ್ಲೇಸ್ಮೆಂಟ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನೇ ಕೌನ್ಸಿಲರ್ಗಳಾಗಿ ನೇಮಿಸಿ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಗಳು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಜೀವದ ಜೊತೆ ಚೆಲ್ಲಾಟವಾಡುತ್ತಿವೆ.
ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ದಲಿತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಧ್ವನಿಯೇ ಇಲ್ಲದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
ಐಐಟಿ ಮುಂಬಯಿಯಲ್ಲಿ ಜೆಎನ್ಯು (JNU) ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಂಘದ ಚುನಾವಣೆಗಳಾಗಲೀ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ವೇದಿಕೆಗಳಾಗಲೀ ಇಲ್ಲ. ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿ ಧೋರಣೆಯ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ನಿರ್ಧಾರವೇ ಅಂತಿಮ. ಒಬ್ಬ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು ಹೇಳುವಂತೆ, “ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಉಪನಾಮ (Surname) ಕೇಳಿದ ತಕ್ಷಣ ಆತ ದಲಿತನೇ ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲಿ ಗೊತ್ತಾಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ತಾರತಮ್ಯ ಅತ್ಯಂತ ನಾಜೂಕಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.” ಸಾಹಿಲ್ ಸಾವಿನ ಬಳಿಕ ಐಐಟಿ ಮುಂಬಯಿ ಆಡಳಿತವು ಜಾತಿ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿ, ಆತುರದ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿ ನಂತರ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಿದ್ದು ಅದರ ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿತನಕ್ಕೆ ಕನ್ನಡಿ ಹಿಡಿದಿದೆ. ಅಷ್ಟು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಆರೋಪ ಹೊತ್ತ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಸೂರ್ಯನಾರಾಯಣ ದುಲ್ಲಾ ಅವರ ಬೆಂಬಲಕ್ಕೆ ‘ಫ್ಯಾಕಲ್ಟಿ ಫೋರಂ’ ನಿಂತಿರುವುದು ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಜಾತಿವಾದಿ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದೆ.
ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಸೈಕಾಲಜಿಸ್ಟ್ ಡಾ. ಅರುಣಾ ಬ್ರೂಟಾ ಅವರು ಹೇಳುವಂತೆ, ಇಂತಹ ನಿರಂತರ ತಾರತಮ್ಯಗಳು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಅಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಕೀಳರಿಮೆಯನ್ನು ಬಿತ್ತುತ್ತವೆ. ಐಐಟಿಗಳೆಂಬ ದೇಶದ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇಂದು ತಾರತಮ್ಯದ ಅಡ್ಡೆಗಳಾಗಿವೆ. ಜಾತಿವಾದಿ ಮನಸ್ಥಿತಿಯ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು, ಕಣ್ಣುಮುಚ್ಚಿ ಕುಳಿತಿರುವ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ ಮತ್ತು ಕುಸಿಯುತ್ತಿರುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸೇರಿ ದಲಿತ ಪ್ರತಿಭೆಗಳನ್ನು ಬಲಿಪಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ತನ್ನ ತಪ್ಪನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಆಮೂಲಾಗ್ರ ಬದಲಾವಣೆ ತರುವವರೆಗೂ ಐಐಟಿಗಳು ಶೋಷಿತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪಾಲಿಗೆ ಸ್ಮಶಾನಗಳಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯಲಿವೆ ಎಂಬುದು ನಿರ್ವಿವಾದ.
