ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ‘ಮನುಸ್ಮೃತಿ’ಯು ಇದೇ ಮನು ಎಂಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಆದರೆ, ಇಲ್ಲಿಯೇ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ: ಮನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಮನುಸ್ಮೃತಿಯನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದನೇ? ಇದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಖಚಿತವಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಉತ್ತರವಿಲ್ಲ. ಹಿಂದೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ, ಮನುವನ್ನು ಮಾನವಕುಲದ ಮೂಲಪುರುಷ ಮತ್ತು ಪ್ರಥಮ ಕಾನೂನು ನಿರ್ಮಾತೃ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮನು ಒಬ್ಬ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಲೇಖಕರಾಗಿದ್ದನು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳು ಆಧುನಿಕ ಇತಿಹಾಸಕಾರರಿಗೆ ದೊರೆತಿಲ್ಲ.
ಮನುಸ್ಮೃತಿಯ ಕುರಿತು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಲೋಕಸಭೆಯ ವಿಪಕ್ಷ ನಾಯಕ ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿಯವರ ಹೇಳಿಕೆಯಿಂದ ಮನುವಿನ ಸಂತಾನ ಕೆರಳಿದೆ. ಭಾರತ ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷ ಪರಕೀಯರ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು. ಈ ಬ್ರಾಹ್ಮಣವಾದಿ ಮನುಧರಾಮದ ವಿಕೃತ ಆಚರಣೆಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ. ಬುದ್ಧನಿಂದ ಹಿಡಿದು ಬಸವಾದಿ ಶರಣರ ತನಕ ಈ ಕರಾಳ ಕೃತಿಯನ್ನು ವಿಮರ್ಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಡಾ. ಬಿ. ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರು ಮನುಸ್ಮೃತಿಯ ಹಲವು ಜೀವವಿರೋಧಿ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ವಿಮರ್ಶೆಯ ಒರೆಗಲ್ಲಿಗೆ ಹಚ್ಚಿದ್ದಾರೆ. ವರ್ಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಹೊರಗುಳಿದ ಪಂಚಮರು, ಚಾಂಡಾಲರು ಹುಟ್ಟಿನ ಮೂಲವನ್ನು ಮನು ಎನ್ನುವ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಮನಸ್ಥಿತಿ ವಿಕಾರವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಕ್ಷತ್ರಿಯ, ವೈಶ್ಯ ಹಾಗು ಶೂದ್ರ ಪುರುಷರೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ರಮ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ಹುಟ್ಟಿದವರೇ ಪಂಚಮರು, ಅಥವಾ ಚಾಂಡಾಲರು ಎಂದು ಮನು ಹೇಳಿರುವುದು ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ್ ಅವರು ತೀಕ್ಷ್ಣವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲಾ ಧರ್ಮಗಳು ಮಾನವ ಘನತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದರೆ, ಮನು ಮಾತ್ರ ತನ್ನ ಜಾತಿಯ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಸಾಮೂಹಿಕ ವ್ಯಭಿಚಾರಿಣಿ ಎಂದು ಚಿತ್ರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸ್ತ್ರೀಯ ಘನತೆಯನ್ನು ಮಣ್ಣುಪಾಲು ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ, ಮನು ಧರ್ಮವು ಅಪ್ಪಟ ಮನುಷ್ಯ ವಿರೋಧಿ ಗ್ರಂಥ ಎಂದು ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
ಡಿಸೆಂಬರ್ 25, 1927, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಮಹಾಡ್ ನಲ್ಲಿ ಡಾ. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಜನರು ಸೇರಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಸುಟ್ಟು ಹಾಕಲಾಗ ಆ ಪುಸ್ತಕವೇ ‘ಮನುಸ್ಮೃತಿ’. ಡಾ. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಈ ಕಾರ್ಯವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಸುಡುವ ವಿಷಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಶತಮಾನಗಳಿಂದಲೂ ಹುಟ್ಟಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಜನರನ್ನು ಮೇಲು-ಕೀಳು ಎಂದು ವಿಭಜಿಸಿದ್ದ ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಅವರು ಬಲವಾದ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿದ್ದರು. ನಂತರ ಅವರು, ‘ಮನುಸ್ಮೃತಿ’ಯ ದಹನವು ಒಂದು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಕೃತ್ಯವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು; ಏಕೆಂದರೆ, ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಶೋಷಿತ ವರ್ಗದವರು ಯಾವ ಅನ್ಯಾಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಲುಗಿಹೋಗಿದ್ದರೋ, ಅದರ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಅವರು ಆ ವಿಕೃತ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ದಹಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿದು ಬಿಡುತ್ತದೆ: ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ‘ಮನುಸ್ಮೃತಿ’ ಎಂದರೇನು? ಅದನ್ನು ಬರೆದವರು ಯಾರು? ಮನು ಯಾರು? ಮತ್ತು ಈ ಗ್ರಂಥದ ಕುರಿತು ಗಾಂಧಿ ಹಾಗೂ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರು ಏಕೆ ಅಷ್ಟು ಭಿನ್ನವಾದ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎನ್ನುವ ಕುರಿತು ಇಂದು ಚರ್ಚಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಬಹುಶಃ ಈ ಚರ್ಚೆಯು ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪುರಾಣಗಳು ಸಂಧಿಸುವ ಹಂತದಿಂದಲೇ ಆರಂಭವಾಗಬೇಕು.
ಕ್ರೈಸ್ತ ಮತ್ತು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಇದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಾದರೆ, ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿನ ಮನು ಮತ್ತು ಶತರೂಪರ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಆ್ಯಡಮ್ ಮತ್ತು ಈವ್ ಅವರ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಹೋಲಿಸಬಹುದು. ಹಿಂದೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಧರ್ಮದ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಮನು ಆದಿ ಪುರುಷನಾಗಿಯೂ ಮತ್ತು ಶತರೂಪ ಆದಿ ಸ್ತ್ರೀಯಾಗಿಯೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ; ಮಾನವ ಕುಲದ ಮುಂದುವರಿಕೆಯ ಕಥೆಯು ಇವರಿಬ್ಬರೊಂದಿಗೇ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಆದರೆ, ಹಿಂದೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಈ ಕಥೆಯು ತುಸು ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಬ್ಬನೇ ‘ಮನು’ ಇಲ್ಲ; ವಿವಿಧ ‘ಮನ್ವಂತರ’ಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಮನುಗಳು ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಶತರೂಪಳನ್ನು ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನುವಿನ ಪತ್ನಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಮಹಾಪ್ರಳಯ ಮತ್ತು ದೋಣಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಥೆಯು ವೈವಸ್ವತ ಮನುವಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ನಾವು ‘ಮನು’ವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವಾಗ, ಆಧುನಿಕ ಲೇಖಕರೊಬ್ಬರಂತೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದಾದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಗತಿ.
ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ‘ಮನುಸ್ಮೃತಿ’ಯು ಇದೇ ಮನು ಎಂಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಆದರೆ, ಇಲ್ಲಿಯೇ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ: ಮನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಮನುಸ್ಮೃತಿಯನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದನೇ? ಇದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಖಚಿತವಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಉತ್ತರವಿಲ್ಲ. ಹಿಂದೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ, ಮನುವನ್ನು ಮಾನವಕುಲದ ಮೂಲಪುರುಷ ಮತ್ತು ಪ್ರಥಮ ಕಾನೂನು ನಿರ್ಮಾತೃ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮನು ಒಬ್ಬ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಲೇಖಕರಾಗಿದ್ದನು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳು ಆಧುನಿಕ ಇತಿಹಾಸಕಾರರಿಗೆ ದೊರೆತಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಅನೇಕ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಮನುವನ್ನು ಒಂದು ಪೌರಾಣಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ; ಆತನ ಹೆಸರೇ ಈ ಗ್ರಂಥಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಚೀನತೆ ಮತ್ತು ಅಧಿಕೃತತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಮನುಸ್ಮೃತಿಯನ್ನು ಮನುಗೆ ಆರೋಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಅದರ ಕರ್ತೃತ್ವ ಮತ್ತು ರಚನೆಯ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದವು ಎಂದು ಆಧುನಿಕ ವಿದ್ವತ್‌ ಲೋಕವು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾದರೆ, ಮನುಸ್ಮೃತಿಯನ್ನು ಯಾವ ಕಾಲಮಾನದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಯಿತು? ಅದಕ್ಕೂ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದಿನಾಂಕವಿಲ್ಲ.
ಆಧುನಿಕ ವಿದ್ವಾಂಸರ ನಡುವೆ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಒಮ್ಮತವಿದ್ದು, ಅದರ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸ್ವರೂಪವು ಸರಿಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 200 ಮತ್ತು ಕ್ರಿ.ಶ. 200ರ ನಡುವೆ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದಷ್ಟು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಈ ಗ್ರಂಥವು ಮೌರ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕುತಂತ್ರದಿಂದ ನಾಶ ಮಾಡಿದ ಪುಷ್ಯಮಿತ್ರ ಶುಂಗನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಇದನ್ನು ಕ್ರಿ.ಶ. ಮೊದಲ ಅಥವಾ ಎರಡನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅವಧಿಗೆ ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ, ಮನು ಕುಳಿತುಕೊಂಡು ಇಡೀ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಒಂದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಬರೆದರು ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಅಂಶವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮುಖ್ಯ. ಮನುಸ್ಮೃತಿಯ ಮೂಲ ಹೆಸರು ಬಹುಶಃ ಮಾನವ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ ಆಗಿರಬಹುದು. ಆಧುನಿಕ ಪರಿಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಇದು ಸಂಸತ್ತು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ಕಾನೂನಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದು ‘ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ’ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಗ್ರಂಥವಾಗಿತ್ತು. ಆದರ್ಶ ಸಮಾಜ ಹೇಗಿರಬೇಕು, ರಾಜನು ಹೇಗೆ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಬೇಕು, ಅಪರಾಧ ಹಾಗೂ ಶಿಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕು, ವಿವಾಹಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು, ಆಸ್ತಿಯ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ಹೇಗೆ ನಡೆಯಬೇಕು ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ವಿವಿಧ ವರ್ಗಗಳು ಯಾವ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ವಹಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ವಿವರಿಸಿತ್ತು.
ಬೇರೆ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಇದು ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳ ಪುಸ್ತಕವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ, ಸಮಾಜವನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಲು ಇದೊಂದು ಸಮಗ್ರ ನೀಲನಕ್ಷೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿತ್ತು. ಮತ್ತು ನಿಖರವಾಗಿ ಇದೇ ಅಂಶವು ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಮನುಸ್ಮೃತಿಯು ಋಗ್ವೇದದ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಯ ಅನುಸಾರ ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜವನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕ್ಷತ್ರಿಯ, ವೈಶ್ಯ ಮತ್ತು ಶೂದ್ರ ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಣಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವರ್ಣಕ್ಕೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪಾತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅನ್ವಯವಾಗುವ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷೆಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಇಂದು ಭಾರತವು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಇಂತಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಗ್ರಂಥವು ಹಲವಾರು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಇಬ್ಬರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಅಪರಾಧವನ್ನು ಎಸಗಿದಾಗ, ಅವರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅನ್ವಯವಾಗುವ ನಿಯಮಗಳು ಹುಟ್ಟಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಏಕೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿರಬೇಕು? ಮನುಷ್ಯರು ಹುಟ್ಟಿನಿಂದಲೇ ಸಮಾನರಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಸಮಾನತೆಯು ಎಲ್ಲಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ?
ಮನುಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಲವಾರು ನಿಯಮಗಳು ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿವೆ. ಮಹಿಳೆಯು ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ತಂದೆಯ, ಯೌವನದಲ್ಲಿ ಪತಿಯ ಮತ್ತು ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಗನ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿರಬೇಕು ಎಂಬುದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಚರ್ಚಿತವಾಗಿರುವ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿದೆ. ಮನುಸ್ಮೃತಿಯ ಐದನೇ ಅಧ್ಯಾಯದ 148ನೇ ಶ್ಲೋಕವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿವಾದಾತ್ಮಕವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ನಿರಂತರ ಅವಲಂಬನೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಮಹಿಳೆಯು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿರಬಾರದು ಎಂದು ಮತ್ತೊಂದು ಶ್ಲೋಕವು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಇಡೀ ವಿಷಯವು ಅಷ್ಟೊಂದು ಸರಳವಾದುದಲ್ಲ. ಇದೇ ಗ್ರಂಥವು ಮಹಿಳೆಯರ ಬಗೆಗಿನ ಗೌರವದ ಕುರಿತಾಗಿಯೂ ಹೇಳುತ್ತದೆ. “ಎಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಗೌರವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆಯೋ, ಅಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತಾರೆ, ಅಥವಾ ನೆಲೆಸುತ್ತಾರೆ” ಎಂಬುದು ಇದರ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಲು. ನಿಖರವಾಗಿ ಇದೇ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಇದರ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು ಮತ್ತು ಟೀಕಾಕಾರರ ನಡುವೆ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಕೇವಲ ಕೆಲವು ಆಯ್ದ ಶ್ಲೋಕಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಇಡೀ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಬಾರದು ಎಂದು ಇದರ ಬೆಂಬಲಿಗರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿಯವರ ಟೀಕೆಯ ನಂತರವು ಬ್ರಾಹ್ಮಣವಾದಿಗಳು ಇದೇ ರೀತಿಯ ಅಂಕಣಗಳು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.
ವಿವಿಧ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು ಮತ್ತು ಆವೃತ್ತಿಗಳ ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿರುವುದನ್ನು ಅನೇಕರು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ; ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಆ ಪಠ್ಯಕ್ಕೆ ಆಕ್ಷೇಪಾರ್ಹ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ‘ಉತ್ತರಕಾಂಡ’ವು ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣದ ಮೂಲ ಆವೃತ್ತಿಯ ಭಾಗವಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ವಿಮರ್ಶಕರು ಭಿನ್ನವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತುತ್ತಾರೆ. ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಅಷ್ಟೊಂದು ಉನ್ನತ ಗೌರವದಿಂದ ಕಾಣುವುದಾದರೆ, ಅವರನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರರೆಂದು ಏಕೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಗೌರವ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಹೇಗೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರಲು ಸಾಧ್ಯ? ಇದೇ ಪ್ರಶ್ನೆಯು ಜಾತಿಯ ವಿಷಯಕ್ಕೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಮನುಸ್ಮೃತಿಯು ನೈತಿಕತೆ, ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಗಾರನ ಕರ್ತವ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೆಲವು ಸೂಕ್ತ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದು ನಿಜ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕೆಲವು ಉತ್ತಮ ತತ್ವಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯು, ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಜನ್ಮದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ವಿಧಿಸುವ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಟೀಕೆಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಬಲ್ಲದೇ? ಇಲ್ಲಿಯೇ ‘ಮನುಸ್ಮೃತಿ’ಯು ಆಧುನಿಕ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕೀಯದ ಚರ್ಚೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಇಂದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಕೇವಲ ‘ಮನುಸ್ಮೃತಿ’ಯಿಂದಲೇ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತೇ?
ಇದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರ ‘ಇಲ್ಲ’ ಎಂದೇ ಹೇಳುವವರಿದ್ದಾರೆ. ಇತಿಹಾಸವು ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಜಾತಿಗಳಿವೆ; ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮಾಜ, ವೃತ್ತಿಗಳು, ವಿವಾಹ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ವಿಶಿಷ್ಟ ಹಾಗೂ ಸಂಕೀರ್ಣ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ‘ಮನುಸ್ಮೃತಿ’ಯ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಣಗಳ ಮಾದರಿ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ವಾಸ್ತವ ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಇವೆರಡೂ ಒಂದೇ ಅಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಇದರರ್ಥ ‘ಮನುಸ್ಮೃತಿ’ಯು ಯಾವುದೇ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರಲಿಲ್ಲ ಎಂದಲ್ಲ. ಇದು ಜನ್ಮದ ಆಧಾರದ ಮೇಲಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಶ್ರೇಣೀಕರಣಕ್ಕೆ ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಹಾಗೂ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದೆ. ‘ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ’ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ, ಆಧುನಿಕ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಕೂಡ ಈ ಗ್ರಂಥಕ್ಕೆ ಅಸಾಧಾರಣ ಮಹತ್ವವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರು. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ಪದ್ಧತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವಿರಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ, ಅವರು ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ವಿವಾಹ ಮತ್ತು ಇತರ ಕಾನೂನು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನಾಧರಿಸಿದ ಕಾನೂನು ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿದರು. ಮುಸ್ಲಿಮರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ತೊಂದರೆ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರಲ್ಲಿ ಷರಿಯಾದಂತಹ ಕ್ರೋಢೀಕೃತ ಕಾನೂನುಗಳಿದ್ದವು; ಆದರೆ ಹಿಂದೂಗಳಿಗೆ ಅಂತಹ ಯಾವುದೇ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಗ್ರಂಥವಿರಲಿಲ್ಲ.
ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗು ವಿವಿಧ ಜನಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಪದ್ಧತಿ ಹಾಗು ಆಚರಣೆಗಳಿದ್ದವು. ಅನೇಕ ‘ಸ್ಮೃತಿ’ಗಳು ಮತ್ತು ‘ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ’ಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದವು. ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, “ಇದೇ ಹಿಂದೂಗಳ ಕಾನೂನು” ಎಂದು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿ ಘೋಷಿಸಬಹುದಾದಂತಹ ಒಂದೇ ಒಂದು ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಬಯಸಿದ್ದರು. ಈ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ‘ಮನುಸ್ಮೃತಿ’ಯು ಅತ್ಯಂತ ಅನುಕೂಲಕರವೆಂದು ಅವರಿಗೆ ಕಂಡುಬಂದಿತು. 1794ರಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿದ್ವಾಂಸ ವಿಲಿಯಂ ಜೋನ್ಸ್ ಇದರ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅನುವಾದವನ್ನು ‘ದಿ ಲಾಸ್ ಆಫ್ ಮನು’ (The Laws of Manu) ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಡಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು. ಅದರ ತರುವಾಯ, ಈ ಗ್ರಂಥವು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತದ ಕಾನೂನು ಚಿಂತನೆಯಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಇದರೊಳಗಿನ ವಿರೋಧಾಭಾಸವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ: ಇಂದು ಕೆಲವರು ಹಿಂದೂ ಸಮಾಜದ ಶಾಶ್ವತ ನಿಯಮಾವಳಿ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸುವ ಅದೇ ಗ್ರಂಥವು, ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದ ಮೂಲಕವೇ, ಆಧುನಿಕ ಕಾನೂನು ಸಂಹಿತೆಯ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿಯೇ, ಅಂದು ರೂಪುಗೊಂಡು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು ಎನ್ನುವುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ.
ಈಗ, ಮನುಸ್ಮೃತಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಅತ್ಯಂತ ತೀವ್ರವಾದ ಸವಾಲನ್ನು ಒಡ್ಡಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯತ್ತ ಗಮನಹರಿಸೋಣ: ಅವರೇ ಡಾ. ಭೀಮರಾವ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್. 1927ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 25ರಂದು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಮಹಾಡ್ ನಲ್ಲಿ ಮನುಸ್ಮೃತಿಯನ್ನು ದಹಿಸಲಾಯಿತು. ಜಾತಿ ಪದ್ಧತಿಗೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ನೈತಿಕ ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ ಸಮಗ್ರ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಸಾಕಾರರೂಪವೇ ಮನುಸ್ಮೃತಿ ಎಂದು ಡಾ. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅದನ್ನು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವು ಹುಟ್ಟಿನಿಂದಲೇ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸಮಾನತೆಯ ತತ್ವಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ವಾದಿಸಿದರು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಅವರ ನಿಲುವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು: ಕೇವಲ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವುದು ಸಾಲದು; ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲವನ್ನೇ ಬುಡಸಮೇತ ಕಿತ್ತೊಗೆಯಬೇಕಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿಯೇ ಗಾಂಧಿ ಮತ್ತು ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ದಾರಿಗಳು ಬೇರ್ಪಟ್ಟವು. ಗಾಂಧಿಯವರೂ ಕೂಡ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆಯ ವಿರೋಧಿಯಾಗಿದ್ದರು; ಅವರು ಅದನ್ನು ಹಿಂದೂ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಅಂಟಿದ ಕಳಂಕವೆಂದು ಕರೆದರು ಮತ್ತು ದಲಿತರ ಮೇಲೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಅಮಾನವೀಯ ನಡವಳಿಕೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ‘ಮನುಸ್ಮೃತಿ’ ಮತ್ತು ವಿಶಾಲವಾದ ಹಿಂದೂ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಕುರಿತಾದ ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವು ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕಿಂತ ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿತ್ತು.
ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥವೊಂದರಲ್ಲಿ ಬರೆದಿರುವ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕುರುಡಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು ಎಂದು ಗಾಂಧೀಜಿ ನಂಬಿದ್ದರು. ಸತ್ಯ, ನೈತಿಕತೆ ಮತ್ತು ವಿವೇಚನೆಯ ಮಾನದಂಡಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಆ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಅವರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಯಾವುದೋ ಒಂದು ವಿಷಯ ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರಂಥವೊಂದರಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಅದನ್ನು ಸರಿಯಾದದ್ದು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ‘ಮನುಸ್ಮೃತಿ’ಯ ಮೂಲ ಪ್ರತಿ ಯಾರ ಬಳಿಯೂ ಇಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ, ಅದಕ್ಕೆ ಅತಿಯಾದ ಮಹತ್ವ ನೀಡುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳುವ ಮಟ್ಟಿಗೂ ಗಾಂಧೀಜಿ ಹೇಳಿದ್ದರು. ಗಾಂಧಿಯವರು ಹಿಂದೂ ಸಮಾಜವನ್ನು ಅದರ ಒಳಗಿನಿಂದಲೇ ಸುಧಾರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಪ್ರಶ್ನೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಮೂಲಭೂತ ಸ್ವರೂಪದ್ದಾಗಿತ್ತು: ಮನೆಯ ಅಡಿಪಾಯವೇ ಬಿರುಕುಬಿಟ್ಟಿರುವಾಗ, ಕೇವಲ ಗೋಡೆಗಳಿಗೆ ಸುಣ್ಣಬಣ್ಣ ಬಳಿಯುವುದರಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ? ಕೆಲಕಾಲ ಗಾಂಧಿಯವರು ‘ವರ್ಣ’ ಮತ್ತು ‘ಜಾತಿ’ಗಳ ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿದ್ದರು. ‘ವರ್ಣ’ವನ್ನು ಶ್ರಮ ವಿಭಜನೆಯ ಒಂದು ವಿಧಾನವಾಗಿ ನೋಡಬಹುದೆಂದು ಅವರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರೆ, ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಶ್ರೇಣೀಕರಣ ಮತ್ತು ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆಗಳು ತಪ್ಪು ಎಂದು ಅವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದರು.
ಡಾ. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಗಾಂಧಿಜಿಯವರ ಈ ವಾದವನ್ನು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ. ಅವರ ಪ್ರಶ್ನೆಯೇನೆಂದರೆ, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಾನ, ವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳು ಹುಟ್ಟಿನಿಂದಲೇ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುವುದಾದರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಸಮಾನತೆ ಎಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ? ಇವರಿಬ್ಬರ ನಡುವಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಇದೇ ಆಗಿತ್ತು. ಗಾಂಧಿಯವರು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಳಗೇ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ತರಲು ಬಯಸಿದ್ದರು; ಆದರೆ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಭೂತ ಸ್ವರೂಪವನ್ನೇ ಬದಲಾಯಿಸಲು ಬಯಸಿದ್ದರು. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ, ‘ಮನುಸ್ಮೃತಿ’ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿವಾದವು ಕೇವಲ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಚರ್ಚೆಯಾಗಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲ; ಅದು ಇಂದಿಗೂ ನಮ್ಮ ಮುಂದಿರುವ ಒಂದು ಪ್ರಸ್ತುತ ಮತ್ತು ತುರ್ತು ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿದೆ. ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ ಗ್ರಂಥವೊಂದನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಸಂವಿಧಾನದ ಮಾನದಂಡಗಳ ಮೂಲಕ ಅಳೆಯುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ ಎಂದು ಕೆಲವರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಸಮಂಜಸವಾದ ಮಾತೇ. ಹಾಗೆಯೇ ಮನುಸ್ಮೃತಿ ಆ ಕಾಲಮಾನದ ಅಗತ್ಯವಾಗಿತ್ತು ಎನ್ನುವ ಮೂಲಕ ಆ ಕಾಲಮಾನಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಆದರ ವಿಕೃತಿಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ಹಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಸಮಕಾಲೀನ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಅದನ್ನು ಆದರ್ಶವನ್ನಾಗಿ ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವುದು ಹೇಗೆ ಸರಿಯಾದೀತು?
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ ಉರಿಬಿಸಿಲು, ಸುದೀರ್ಘ ದುಡಿಮೆ, ಆತಂಕಕಾರಿ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು: ಗಿಗ್ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಬದುಕು ದುಸ್ತರ
ಮನುಸ್ಮೃತಿಯು ಅಂದಿನ ಕಾಲಮಾನದ ಅಗತ್ಯ ಮಾತ್ರ ಆಗಿದ್ದರೆ ಅದರ ಅಗತ್ಯ ಇಂದು ಇರಬಾರದು. ಆದರೆ, ಡಾ. ಬಿ. ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವ ಭರದಲ್ಲಿ ಸಾವರ್ಕರ್, ಗೋಳ್ವಲ್ಕರ್ ಮುಂತಾದ ಸಂಘ ಪರಿವಾರದ ಮತಾಂಧರು ಮನುಸ್ಮೃತಿಯ ಅಗತ್ಯತೆ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದೇಕೆ? ಇಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯವೊಂದರ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಎದುರಿಗೆ ಮತಾಂಧರು ಮನುವಿನ ವಿಗ್ರಹ ಸ್ಥಾಪಿಸಿರುವುದೇಕೆ? ಇಂದಿಗೂ ಮತಾಂಧರ ಗುಂಪು ಮನುಸ್ಮೃತಿಯ ಭಜನೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದೇಕೆ? ಮನುಸ್ಮೃತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿಜವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇದೇ ಆಗಿದೆ. ಈ ಹೋರಾಟವು ಮನುಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದು ಮತ್ರವಲ್ಲ ಅಥವಾ ಮನುವಿನ ವಿರುದ್ಧದ್ದೂ ಅಲ್ಲ; ಇದು ಮತಾಂಧ ಮತ್ತು ಮತನಿರಪೇಕ್ಷ ಮನಸ್ಥಿತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಹೋರಾಟ. ಮತ್ತು ಇದು ಹಿಂದೂ ಸಮಾಜ ಬಹುಶಃ ಮರೆತೇ ಹೋಗಿದ್ದ ಗ್ರಂಥವೊಂದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯ; ಆದರೆ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಅದನ್ನು ಗತಕಾಲದ ಗರ್ಭದಿಂದ ಹೊರತೆಗೆದು, ವರ್ತಮಾನ ಹಾಗೂ ಭವಿಷ್ಯದ ಭಾಗವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದರು ಎನ್ನುವ ಸಂಗತಿ ನಾವೆಲ್ಲ ಮರೆಯದಿರೋಣ.
ಡಾ ಜೆ ಎಸ್‌ ಪಾಟೀಲ್‌
ಬಸವ ತತ್ವ ಪ್ರಚಾರಕ, ಪ್ರಗತಿಪರ ಚಿಂತಕ
