ಬಿಹಾರದ ಭಾಗಲ್ಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪಿರ್‌ಪೈಂತಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅದಾನಿ ಪವರ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತಿರುವ 2,400 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಬೃಹತ್ ಉಷ್ಣ ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರವು ಸ್ಥಳೀಯ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರ ಬದುಕನ್ನು ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೊಡ್ಡಿದೆ. 30,000 ಕೋಟಿ ರೂ. ವೆಚ್ಚದ ಈ ಯೋಜನೆಯು ಕಾನೂನು ಉಲ್ಲಂಘನೆ, ವಿವಾದಿತ ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯರ ಪ್ರತಿರೋಧದ ನಡುವೆ ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದು, ಇದರ ಕರಾಳ ಮುಖಗಳು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಹೊರಬರುತ್ತಿವೆ. ಯೋಜನಾ ಸ್ಥಳದೊಳಗೆ ನೆಲೆಸಿರುವ ಎರಡು ಆದಿವಾಸಿ ಹಳ್ಳಿಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನೇ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿರುವುದು ಈ ವಿವಾದದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿದೆ.
ಯೋಜನೆಗಾಗಿ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಭೂಮಿಯ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪಹಾರಿಯಾ ಟೋಲಾ ಮತ್ತು ಸಂಥಾಲಿ ಟೋಲಾ ಎಂಬ ಎರಡು ಆದಿವಾಸಿ ವಾಸಸ್ಥಾನಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ. ಆದರೆ, ಪರಿಸರ ಪ್ರಭಾವ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ (EIA) ವರದಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಯೋಜನೆಯ ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಹಳ್ಳಿಗಳ ಹೆಸರೇ ಇಲ್ಲ. ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 50 ರಿಂದ 60 ಆದಿವಾಸಿ ಕುಟುಂಬಗಳು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಸರ್ಕಾರಿ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಇವುಗಳನ್ನು “ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಬಿಂಬಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ತಮಗೆ ಸಿಗಬೇಕಾದ ಪರಿಹಾರ ಮತ್ತು ಪುನರ್ವಸತಿ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಈ ಬಡ ಕುಟುಂಬಗಳು ನಿರಂತರ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ.
ಕೇಂದ್ರ ಪರಿಸರ ಸಚಿವಾಲಯದ ಪರಿಸರ ಪ್ರಭಾವ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಸಮಿತಿಯು ಅದಾನಿ ಪವರ್‌ಗೆ ನೀಡಿರುವ ‘ಅನುಮೋದನೆಯ ನಿಯಮಗಳು’ ದಾಖಲೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಯೋಜನಾ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪುನರ್ವಸತಿ ಸಮಸ್ಯೆ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬಿಹಾರ ರಾಜ್ಯ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕಂಪನಿಯು ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರಿಂದ, ಕಂಪನಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಪುನರ್ವಸತಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಇಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಅದಾನಿ ಪವರ್‌ನ ನಿಲುುವಾಗಿದೆ.
ಆದರೆ ವಾಸ್ತವಿಕ ಸ್ಥಿತಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಹರಿಂಖೋಲ್ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುವ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ 1958ರಿಂದಲೂ ‘ಪಹಾರಿಯಾ ಟೋಲಾ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಿದ್ಯಾಲಯ’ ಎಂಬ ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಸಂಥಾಲಿ ಟೋಲಾಗೆ ದಾರಿ ತೋರಿಸುವ ನಾಮಫಲಕವೂ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಅಲ್ಲಿದೆ. ಆದರೂ, ಇಲ್ಲಿನ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಭೂ ಒಡೆತನದ ದಾಖಲೆಗಳು ಅಥವಾ ಕಂದಾಯ ರಸೀದಿಗಳಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಅವರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಶಾಾಪವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ. ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಮಾವಿನ ತೋಪುಗಳಲ್ಲಿ ದಿನಗೂಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಇವರಿಗೆ, ಭೂಮಿ ತಮ್ಮ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಪರಿಹಾರವೂ ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಇರುವ ಸೂರು ಕೂಡ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಆತಂಕ ಎದುರಾಗಿದೆ.
ಅದಾನಿ ಕಂಪನಿ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಬೃಹತ್ ಭದ್ರತಾ ಗೋಡೆಯು ಈ ಹಳ್ಳಿಗಳ ಸುತ್ತ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಸಂಥಾಲಿ ಟೋಲಾಗೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದ ರಸ್ತೆಯನ್ನು ಬಂದ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯರ ನಿರಂತರ ಪ್ರತಿರೋಧದ ಬಳಿಕವಷ್ಟೇ ಕಂಪನಿಯು ಗೋಡೆಗೆ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಗೇಟ್ ನಿರ್ಮಿಸಿ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ.
ಇಲ್ಲಿನ ನಿವಾಸಿಗಳು ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ನಂಟು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಸುನೀಲ್ ಸೊರೇನ್ ಮತ್ತು ಹೇಮಲಾಲ್ ಸೊರೇನ್ ಅವರಂತಹ ಸ್ಥಳೀಯರು ತಮ್ಮ ಐದು ಹಸುಗಳು, 25 ಆಡುಗಳು ಮತ್ತು ಕೋಳಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಾಡಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ನಂಬಿ ಬದುಕು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಬೃಹತ್ ಯಂತ್ರಗಳು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ತಲೆಮಾರುಗಳ ಹಳೆಯ ಮಾವಿನ ತೋಪುಗಳನ್ನು ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸಿವೆ.
ಪಹಾರಿಯಾ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರ ಪಾಡಂತೂ ಇನ್ನಷ್ಟು ಶೋಚನೀಯವಾಗಿದೆ. ಅದಾನಿ ಕಂಪನಿಯ ಗೋಡೆಯು ಈ ಹಳ್ಳಿಯನ್ನು ಅರ್ಧಕ್ಕೆ ಕತ್ತರಿಸಿದೆ. ಅರ್ಧ ಭಾಗ ಹೊರಗಿದ್ದರೆ, ಮತ್ತರ್ಧ ಭಾಗ ಯೋಜನಾ ವಲಯದ ಒಳಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಪಹಾರಿಯಾ ಜನಾಂಗದವರು ತಮ್ಮ ಪೂರ್ವಿಕರನ್ನು ಸಮಾಧಿ ಮಾಡುವ ಸ್ಮಶಾನವು ಯೋಜನಾ ಭೂಮಿಯ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲೇ ಬರುತ್ತದೆ. “ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಿಕರ ಮೂಳೆಗಳ ಮೇಲೆ ಬುಲ್ಡೋಜರ್‌ಗಳು ಹಾಯ್ದುಹೋಗುವುದನ್ನು ನೋಡಲು ನಾವು ಸಿದ್ಧರಿಲ್ಲ, ಬೇಕಾದರೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಕೊಂದುಹಾಕಿ” ಎಂದು ಧರ್ಮ ಪಹಾರಿಯಾ ಹಾಗೂ ಬದ್ರಾ ಪಹಾರಿಯಾ ಆಕ್ರೋಶ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಭಗಲ್‌ಪುರ ಜಿಲ್ಲಾ ಆಡಳಿತವು ಈ ಜನರಿಗೆ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಐದು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದ ಕಮಲ್‌ಪುರ್ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಮನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಟ್ಟು, ಅಲ್ಲಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲು ಮುಂದಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, “ಆ ಮನೆಗಳು ತುಂಬಾ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿವೆ, ನಮ್ಮ ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ಮೇವು ಒದಗಿಸಲು ಅಥವಾ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಬದುಕಲು ಅಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಭೂಸ್ವಾಧೀನ, ಪುನರ್ವಸತಿ ಮತ್ತು ಪುನರ್ವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಯುತ ಪರಿಹರಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಕಾಯ್ದೆ-2013ರ (LARR Act) ಸೆಕ್ಷನ್ 41ರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳಿಂದ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳುವ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡದ (ST) ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಮೂರರಷ್ಟು ಪರಿಹಾರ ನೀಡಬೇಕು. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯರು ಆರೋಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಈ ಎಲ್ಲ ಆರೋಪಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಿರುವ ಅದಾನಿ ಪವರ್‌ನ ಅಧಿಕೃತ ವಕ್ತಾರರು, “ಅದಾನಿ ಪವರ್ ಎಲ್ಲಾ ಕಾನೂನುಗಳು, ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಶಾಸನಬದ್ಧ ಅನುಮೋದನೆಗಳಿಗೆ ಬದ್ಧವಾಗಿ ಪಿರ್‌ಪೈಂತಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನು ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಮಾಡಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಯೋಜನೆ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ” ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಆದರೆ ಕಾಗದಪತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡದ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ನೆಲ, ಮೂಲ ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಭೀತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಈ ನತದೃಷ್ಟ ಆದಿವಾಸಿಗಳು, ನ್ಯಾಯಯುತ ಪರಿಹಾರ ಹಾಗೂ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಮೂಲ : ನ್ಯೂಸ್‌ ಲಾಂಡ್ರಿ
