ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ತರುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಅಥವಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಧರ್ಮದ ಮೂಲಭೂತ ಆಚರಣೆಗಳ ‘ಲಕ್ಷ್ಮಣ ರೇಖೆ’ಯನ್ನು ದಾಟದಂತೆ ಅತ್ಯಂತ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮಹತ್ವದ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ. ಸಂವಿಧಾನದತ್ತವಾದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಣೆಯ ನಡುವೆ ಸೂಕ್ತ ಸಮತೋಲನ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಭಾರತದಂತಹ ಬಹುತ್ವ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಅತಿಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಉನ್ನತ ನ್ಯಾಯಪೀಠ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದೆ.
ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ 25ನೇ ವಿಧಿಯು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನಿಗೂ ತನಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ಧರ್ಮವನ್ನು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ನಂಬುವ, ಆಚರಿಸುವ ಹಾಗೂ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಅದೇ ವಿಧಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಸಮಾಜದಲ್ಲಿನ ಅನಿಷ್ಟ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯ್ದೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನೂ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಈ ‘ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಣೆ’ಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಧರ್ಮದ ‘ಅಗತ್ಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆ’ಗಳ ತಿರುಳನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕುವಂತಿರಬಾರದು ಎಂಬುದನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.
ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಜಾತ್ಯತೀತ ಮೌಲ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಘರ್ಷ ಏರ್ಪಟ್ಟಾಗ, ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ವರ್ತಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಮಾರಕವಾದ, ತಾರತಮ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಅಥವಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ನೈತಿಕತೆಗೆ ಧಕ್ಕೆ ತರುವ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸುವ ಹಕ್ಕು ನ್ಯಾಯಾಂಗಕ್ಕಿದೆ. ಆದರೆ, ಕೇವಲ ಸುಧಾರಣೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳ ಆಳಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುವುದು, ಆಯಾ ಧರ್ಮದ ಪಾವಿತ್ರ್ಯತೆಗೆ ಧಕ್ಕೆ ತರುವುದು ಅಥವಾ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಮುಂದಾಗುವುದು ‘ಲಕ್ಷ್ಮಣ ರೇಖೆ’ಯನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತಿಳಿಸಿದೆ.
ಇದನ್ನು ಓದಿದ್ದೀರಾ? ಬೆಳ್ಳಿತೆರೆಯಿಂದ ವಿಧಾನಸಭೆಗೆ ಆಪ್ತ ಗೆಳೆಯರು: ಸಿಎಂ ವಿಜಯ್‌ಗೆ ವಿಪಕ್ಷ ನಾಯಕ ಉದಯನಿಧಿ ಮುಖಾಮುಖಿ
ಈ ಹಿಂದಿನ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ತೀರ್ಪುಗಳಲ್ಲಿ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: 1954ರ ಶಿರೂರ್ ಮಠ ಪ್ರಕರಣ) ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಇದೇ ‘ಅಗತ್ಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆ’ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ರೂಪಿಸಿತ್ತು. ಧರ್ಮದ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಯಾವ ಆಚರಣೆಗಳು ಅನಿವಾರ್ಯವೋ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡದಿರುವುದು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನಡೆಯಾಗಿದೆ. ಕೇವಲ ಮೂಢನಂಬಿಕೆ ಅಥವಾ ಶೋಷಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ, ಧರ್ಮದ ಮೂಲ ತತ್ವಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಡದ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಣೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದು ಭಾರತೀಯ ನ್ಯಾಯಿಕ ಇತಿಹಾಸದ ವಾಸ್ತವಿಕ ಅಂಶವಾಗಿದೆ.
ಆಧುನಿಕ ಸಮಾಜ ನಿರ್ಮಾಣದತ್ತ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುವಾಗ, ಶಾಸಕಾಂಗವು ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವಾಗ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗವು ತೀರ್ಪುಗಳನ್ನು ನೀಡುವಾಗ ಜನರ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸಬೇಕು. ಸುಧಾರಣೆಗಳೆಂಬುದು ಸಮಾಜದ ಒಳಿತಿಗಾಗಿ ಇರಬೇಕೇ ಹೊರತು, ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕುವ ಅಸ್ತ್ರವಾಗಬಾರದು ಎಂಬ ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಈ ನಿಲುವು ಸಾರುತ್ತದೆ.
