ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸೇತರ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ವಿಚಾರಣಾ ಆಯೋಗಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಹಿಂಸಾಚಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರಚೋದನೆ ನೀಡಿದ ಅಥವಾ ಅದನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದ ಆರೋಪ ಎದುರಿಸಿದ ಹಲವರ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪ್ರಕರಣಗಳು ದಾಖಲಾದವು. ಅವರಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸದಸ್ಯರೂ ಇದ್ದರು. ಪೊಲೀಸರು ನೂರಾರು ಎಫ್‌ಐಆರ್‌ಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ನಾಲ್ಕೈದು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಷ್ಟೇ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರ ಬಂಧನವಾಯಿತು. ಬಂಧಿತರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಈಗಲೂ ಶಿಕ್ಷೆ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಸೋನಿಯಾ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
1984ರ ಸಿಖ್ ವಿರೋಧಿ ಹಿಂಸಾಚಾರವನ್ನು ದೇಶದ ಚರಿತ್ರೆಯ ‘ದುರಂತ ಮತ್ತು ನಾಚಿಕೆಗೇಡಿನ ಅಧ್ಯಾಯ’ ಎಂದು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಾಯಕಿ ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಮಂಗಳವಾರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ತಮ್ಮ ಆತ್ಮಕಥೆ Belonging: A Journey of Loveನಲ್ಲಿ ಅವರು ಆ ದಿನಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
1984ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 31ರಂದು ಅಂದಿನ ಪ್ರಧಾನಿ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಅವರ ಹತ್ಯೆಯಾಯಿತು.ಇದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಜರ್ನೈಲ್ ಸಿಂಗ್ ಭಿಂದ್ರನ್‌ವಾಲೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹಚರರ ಹತ್ಯೆಯನ್ನು ಪಂಜಾಬ್‌ ಸೇರಿದಂತೆ ದೇಶದ ಹಲವೆಡೆ ಅನೇಕರು ಸ್ವಾಗತಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಸೋನಿಯಾ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಭಿಂದ್ರನ್‌ವಾಲೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹಚರರು ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ಮೂಲಕ ದೇಶವನ್ನು ಒಡೆಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಆದರೆ ಇಂದಿರಾ ಹತ್ಯೆಯ ಬಳಿಕ ಆಕ್ರೋಶ ತೀವ್ರಗೊಂಡಿತು. ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಶೀಘ್ರವೇ ಕೈಮೀರಿತು. ಅಂದೇ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ದೆಹಲಿಯ ಹಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂಸಾಚಾರ ಭುಗಿಲೆದ್ದಿತು. ಅಮಾಯಕ ಸಿಖ್ಖರ ಮೇಲೆ ಕ್ರೂರ ದಾಳಿಗಳು ನಡೆದವು. ದೆಹಲಿಯೊಂದರಲ್ಲೇ 2,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು. ಸಿಖ್ಖರ ಮನೆ ಮತ್ತು ಅಂಗಡಿಗಳನ್ನು ಲೂಟಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಹಲವಕ್ಕೆ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು ಎಂದು ಸೋನಿಯಾ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.
ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಅದೇ ರಾತ್ರಿ ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದೂರದರ್ಶನದ ಮೂಲಕ ಶಾಂತಿಗೆ ಮನವಿ ಮಾಡಿದರು. ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡ ಬಳಿಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಅವರು ಕೈಗೊಂಡ ಮೊದಲ ಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದು ಎಂದು ಸೋನಿಯಾ ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
ಬಳಿಕ ರಾಜೀವ್ ದೆಹಲಿಯ ಹಿಂಸಾಚಾರ ಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ತಮ್ಮ ಸಿಖ್ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿ, ಅವರ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹೊರಟರು. ನವೆಂಬರ್ 1ರಂದು ರಾಜೀವ್ ಮತ್ತೆ ಜನರ ಬಳಿಗೆ ಹೋದರು. ಪ್ರತೀಕಾರಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಬೇಡಿ ಎಂದು ಮನವಿ ಮಾಡಿದರು.
ನವೆಂಬರ್ 2ರಂದು ದೂರದರ್ಶನದ ಮೂಲಕ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ದೇಶವನ್ನುದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ‘ರಕ್ತ ಚೆಲ್ಲಬೇಡಿ. ದ್ವೇಷವನ್ನು ತೊರೆಯಿರಿ’ ಎಂಬ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಅವರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿದರು.
ಅತ್ತೆಯ ಹತ್ಯೆಯ ಆಘಾತದಿಂದ ಆ ದಿನಗಳ ನೆನಪುಗಳು ಇನ್ನೂ ಮಸುಕಾಗಿವೆ ಎಂದು ಸೋನಿಯಾ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ರಾಜೀವ್ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಆಗ ಭಯವಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ರಾಜೀವ್ ನ್ಯಾಯಪ್ರಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ಕರುಣೆ ಉಳ್ಳ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಅಮಾಯಕ ಸಿಖ್ ಪುರುಷರು, ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲಿನ ದಾಳಿಗೆ ಅವರು ಅನುಮತಿ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸೋನಿಯಾ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹತ್ಯೆಯ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ಅವರು ಕೈಗೊಂಡ ಕ್ರಮಗಳು ಹಿಂಸಾಚಾರಕ್ಕೆ ಅವರ ವಿರೋಧವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.
ರಾಜೀವ್ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ದೇಶ ತೀವ್ರ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿತ್ತು. ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ತೀವ್ರ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿತ್ತು. ಅದು ಕುಸಿದೇ ಹೋಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ಸೋನಿಯಾ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ನವೆಂಬರ್ 1984ರ ರಕ್ತಪಾತ ದೇಶದ ಜನರ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿಯನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಬಳಿಕ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದರು. ನೋವಿನ ಅಧಿಕಾರ ಹಸ್ತಾಂತರದ ನಡುವೆ ಹಿಂಸಾಚಾರ ನಡೆದಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅದನ್ನು ನೆಪವಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದಿದ್ದರು.
ನಡೆದದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ದೇಶ ತನ್ನನ್ನೇ ಕ್ಷಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇಂಥ ದುರಂತ ನಡೆಯಲೇಬಾರದಿತ್ತು ಎಂದು ರಾಜೀವ್ ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು ಸೋನಿಯಾ ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
ಹಲವು ತನಿಖೆಗಳು ನಡೆದರೂ ನ್ಯಾಯ ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ
ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸೇತರ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ವಿಚಾರಣಾ ಆಯೋಗಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಹಿಂಸಾಚಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರಚೋದನೆ ನೀಡಿದ ಅಥವಾ ಅದನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದ ಆರೋಪ ಎದುರಿಸಿದ ಹಲವರ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪ್ರಕರಣಗಳು ದಾಖಲಾದವು. ಅವರಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸದಸ್ಯರೂ ಇದ್ದರು.
ಪೊಲೀಸರು ನೂರಾರು ಎಫ್‌ಐಆರ್‌ಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ನಾಲ್ಕೈದು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಷ್ಟೇ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರ ಬಂಧನವಾಯಿತು. ಬಂಧಿತರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಈಗಲೂ ಶಿಕ್ಷೆ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಸೋನಿಯಾ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ನಾಲ್ಕು ಆಯೋಗಗಳು, ಒಂಬತ್ತು ಸಮಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡು ವಿಶೇಷ ತನಿಖಾ ತಂಡಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದವು. ಆದರೂ ಹಲವು ಪ್ರಕರಣಗಳು ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಎಳೆಯುತ್ತಿವೆ. ಅನೇಕ ಸಂತ್ರಸ್ತರಿಗೆ ಇನ್ನೂ ನ್ಯಾಯ ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.
ದೇಶಕ್ಕೆ ಸಿಖ್ ಸಮುದಾಯ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸದಾ ಗುರುತಿಸಿದೆ ಎಂದು ಸೋನಿಯಾ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. 1984ರ ಹಿಂಸಾಚಾರದ ನಂತರವೂ ಪಂಜಾಬ್‌ನ ಸಿಖ್ ಮತದಾರರು ಹಲವು ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಗೆ ಮತ್ತೆ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಅವರು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.
ಇಡೀ ಸಿಖ್ ಸಮುದಾಯದ ವಿರುದ್ಧ ಬೇರೂರಿದ್ದ ಅಥವಾ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ದ್ವೇಷದಿಂದ ಆ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡ ನಡೆದಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಿಖ್ ಜನಾಂಗ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡಿತ್ತು ಎಂಬುದು ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.
ಆದರೆ ಸಂತ್ರಸ್ತರಿಗೆ ನ್ಯಾಯ ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ವಿಫಲವಾಗಿದೆ. ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ಯಾವ ಸರ್ಕಾರವೂ ಈ ವೈಫಲ್ಯವನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ
