ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ನೇತೃತ್ವದ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ರಾಜ್ಯಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕುವ ಮತ್ತೊಂದು ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನಿಟ್ಟಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೇ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾದ ‘ಎಂಎಂಡಿಆರ್’ (MMDR-2026) ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಸೂದೆಯು, ರಾಜ್ಯಗಳು ತಮ್ಮ ನೆಲದ ಖನಿಜ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಮೇಲೆ ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸುವ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಕೇಂದ್ರದ ಮುಷ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸುವ ಕರಾಳ ಶಾಸನವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದ ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (ಫೆಡರಲಿಸಂ) ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯ ಮೇಲೆ ಮಾಡಲಾದ ನೇರ ದಾಳಿಯಾಗಿದೆ.
2024ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಒಂಬತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಸಂವಿಧಾನ ಪೀಠವು, ಗಣಿ ಮತ್ತು ಖನಿಜಗಳ ಮೇಲೆ ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸುವ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಪರಮಾಧಿಕಾರ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗಿದೆ ಎಂದು 8:1 ಬಹುಮತದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತ್ತು. ಜೊತೆಗೆ 2005ರಿಂದ ಅನ್ವಯವಾಗುವಂತೆ ಬಾಕಿ ವಸೂಲಿಗೂ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಈ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಆದೇಶವನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದ ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರ, ಸಂಸತ್ತಿನ ಸಂಖ್ಯಾಬಲದ ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಕಾಯ್ದೆಗೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ತಂದು ರಾಜ್ಯಗಳ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಕತ್ತರಿ ಹಾಕಿದೆ. ಇದು ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಆಶಯವನ್ನೇ ಅಣಕಿಸುವಂತಿದೆ.
ಹೊಸ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ರಾಜ್ಯಗಳು ಖನಿಜ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಖನಿಜ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ವಿಧಿಸುವ ಯಾವುದೇ ತೆರಿಗೆ ಅಥವಾ ಸೆಸ್, ಇನ್ನುಮುಂದೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ನಿಗದಿಪಡಿಸುವ ಷರತ್ತು ಮತ್ತು ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿಗೆ ಒಳಪಡಬೇಕು. ಇದರರ್ಥ, ರಾಜ್ಯದ ನೆಲದಿಂದ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ನಡೆದರೂ, ಅದರಿಂದ ಬರಬೇಕಾದ ನ್ಯಾಯಯುತ ಆದಾಯವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತವರಿಗಿರುತ್ತದೆ. ಜಿಎಸ್‌ಟಿ ಜಾರಿಯಾದ ಬಳಿಕ ಈಗಾಗಲೇ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಹೈರಾಣಾಗಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರದ ಮುಂದೆ ಕೈಯೊಡ್ಡುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಮೋದಿಯವರ ಅತಿ-ಕೇಂದ್ರೀಕರಣ ನೀತಿಗೆ ಇದು ತಾಜಾ ಉದಾಹರಣೆ.
ಈ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ತಿದ್ದುಪಡಿಯಿಂದ ಖನಿಜ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಭರಿತ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಭಾರಿ ನಷ್ಟ ಕಟ್ಟಿಟ್ಟ ಬುತ್ತಿ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಜಾರ್ಖಂಡ್ ರಾಜ್ಯವೊಂದಕ್ಕೇ ಇದರಿಂದ ವಾರ್ಷಿಕ ಸುಮಾರು ₹7,110 ಕೋಟಿ ನಷ್ಟವಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಹೇಮಂತ್ ಸೊರೆನ್ ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕರ್ನಾಟಕ, ಒಡಿಶಾ, ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢದಂತಹ ರಾಜ್ಯಗಳು ಕೂಡ ತಮ್ಮ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಬೃಹತ್ ಆದಾಯದ ಮೂಲವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಲಿವೆ. ಇದು ಆಯಾ ರಾಜ್ಯಗಳ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹಕ್ಕನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಂಡಂತೆ.
ಈ ದಿಢೀರ್ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಹಿಂದಿನ ಅಸಲಿ ಉದ್ದೇಶ ರಾಜ್ಯಗಳ ಹಿತರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಕಂಪನಿಗಳ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಕಾಯುವುದು ಎಂಬ ಗಂಭೀರ ಟೀಕೆಗಳು ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿವೆ. ರಾಜ್ಯಗಳು ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಿ ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸಿದರೆ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಹೊರೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ, ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರವು ಬಡ ರಾಜ್ಯಗಳ ಆದಾಯವನ್ನು ಬಲಿಕೊಡಲು ಮುಂದಾಗಿದೆ. ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ತಮ್ಮ ನೆಲ, ಜಲ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಪರಿಸರ ನಾಶ ಅನುಭವಿಸುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರಿಗೆ ಬಿಡಿಗಾಸು ಸಿಗದೆ, ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳು ಮಾತ್ರ ಲಾಭ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಈ ಕಾನೂನು ಪೋಷಿಸುತ್ತದೆ.
ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ವಲಯದಲ್ಲಿ ‘ಏಕರೂಪತೆ’ ತರುವ ನೆಪವೊಡ್ಡಿ ರಾಜ್ಯಗಳ ಕತ್ತು ಹಿಸುಕುವ ತಂತ್ರವನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಎಗ್ಗಿಲ್ಲದೆ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ನಮ್ಮ ಸಂವಿಧಾನವು ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ಆದಾಯ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಆದರೆ, ‘ಸಬ್ ಕಾ ಸಾಥ್, ಸಬ್ ಕಾ ವಿಕಾಸ್’ ಎನ್ನುವ ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರ, ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಿ ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬುಡಕ್ಕೇ ಕೊಡಲಿ ಪೆಟ್ಟು ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ವಿರೋಧಿ ನಡೆಯಾಗಿದೆ.
ಎಂಎಂಡಿಆರ್ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆಯು ಕೇವಲ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ತೆರಿಗೆಯ ಬದಲಾವಣೆಯಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ರಾಜ್ಯಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಂಡು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಮಣೆಹಾಕುವ ಹುನ್ನಾರವಾಗಿದೆ. ಜಾರ್ಖಂಡ್, ಕೇರಳ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ರಾಜ್ಯಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಈ ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತಿವೆ. ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಪಕ್ಷಭೇದ ಮರೆತು ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರದ ಈ ಏಕಪಕ್ಷೀಯ ನಡೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನಿಂದ ಹೋರಾಡಬೇಕಾದ ತುರ್ತು ಅಗತ್ಯವಿದೆ.
