ಹವಾಮಾನ ವೈಪರೀತ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಷಣ ತುತ್ತಾಗುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಅರಣ್ಯೀಕರಣಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವ ಬದಲು, ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಗಾಳಿಗೆ ತೂರಿ ಕಡಿಮೆ ಅಥವಾ ಸಾಧಾರಣ ಆದ್ಯತೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಜತೆಗೆ, ಇಡೀ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮಾತ್ರ ಅರಣ್ಯಗಳು ಇಂಗಾಲವನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಮಾಣದ (ಕಾರ್ಬನ್ ಸೀಕ್ವೆಸ್ಟ್ರೇಶನ್) ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ನಡೆಸಿವೆ. ಉಳಿದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಈ ಪ್ರಮುಖ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೈಬಿಟ್ಟಿರುವುದು ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಮತ್ತು ದೇಶದ ಹಸಿರು ಹೊದಿಕೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರವು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಾರದೊಂದಿಗೆ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದ್ದ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ‘ಗ್ರೀನ್ ಇಂಡಿಯಾ ಮಿಷನ್’ (ಜಿಐಎಂ) ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿಫಲವಾಗಿದೆ. 2015-16 ರಿಂದ 2024-25 ರವರೆಗಿನ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಯೋಜನೆಯು ನಿಗದಿತ ಗುರಿ ತಲುಪುವಲ್ಲಿ ದಾರುಣವಾಗಿ ಎಡವಿದ್ದು, ಇದೊಂದು ಬೃಹತ್ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವೈಫಲ್ಯ ಎಂಬುದನ್ನು ಭಾರತದ ಮಹಾಲೇಖಪಾಲರ (ಸಿಎಜಿ) ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನಾ ವರದಿಯು ಎಳೆಎಳೆಯಾಗಿ ಬಿಚ್ಚಿಟ್ಟಿದೆ. 16 ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ಸಿಎಜಿ, ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರದ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿಯನ್ನು ಕಟುವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಿದೆ.
ಯೋಜನೆಯಡಿ ಹೊಸ ಅರಣ್ಯ ಸೃಷ್ಟಿಸುವಲ್ಲಿ ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರ ಶೇಕಡಾ 98ರಷ್ಟು ಭಾರಿ ಹಿನ್ನಡೆ ಅನುಭವಿಸಿದೆ. ಸಿಎಜಿ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಗ್ರೀನ್ ಇಂಡಿಯಾ ಮಿಷನ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 1.4 ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ನಷ್ಟು ಹೊಸ ಅರಣ್ಯ ಹೊದಿಕೆ ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಬೃಹತ್ ಗುರಿಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಆದರೆ, ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 0.03409 ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಹಸಿರು ಹೊದಿಕೆ ವೃದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಶೇಕಡಾ 97.57ರಷ್ಟು ಕಲ್ಪನೆಗೂ ಮೀರಿದ ವೈಫಲ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಹಸಿರೀಕರಣದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರ ತೋರಿದ ದಿವ್ಯ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯಕ್ಕೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ನಿದರ್ಶನವಾಗಿದೆ.
ಹೊಸ ಅರಣ್ಯ ಸೃಷ್ಟಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಅರಣ್ಯದ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಿಸುವಲ್ಲಿಯೂ ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರ ಹೀನಾಯವಾಗಿ ಸೋತಿದೆ. 14 ಲಕ್ಷ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯದ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಕೇವಲ 1.4 ಲಕ್ಷ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸುಧಾರಣೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಈ ವಿಭಾಗದಲ್ಲೂ ಶೇಕಡಾ 91.87ರಷ್ಟು ಭಾರಿ ಕೊರತೆ ಉಂಟಾಗಿದ್ದು, ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕಿರುವ ಬದ್ಧತೆಯ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಈ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು ಜಗಜ್ಜಾಹೀರು ಮಾಡಿವೆ.
ಆರ್ಥಿಕ ಶಿಸ್ತಿನ ಬಗ್ಗೆ ಸದಾ ಮಾತನಾಡುವ ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರವು, ಈ ಮಹತ್ವದ ಪರಿಸರ ಯೋಜನೆಯ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಆರ್ಥಿಕ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮೆರೆದಿದೆ. ಗ್ರೀನ್ ಇಂಡಿಯಾ ಮಿಷನ್‌ಗೆ ಒಟ್ಟು ₹10,600 ಕೋಟಿಗಳ ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಹಣಕಾಸು ನೆರವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಫಲವಾಗಿದೆ. ಯೋಜನೆಯ ಆರಂಭಿಕ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಂಪುಟ ಸಮಿತಿಯು (ಸಿಸಿಇಎ) ₹2,000 ಕೋಟಿ ಅನುಮೋದಿಸಿತ್ತು ಹಾಗೂ 13ನೇ ಹಣಕಾಸು ಆಯೋಗದಿಂದ ₹400 ಕೋಟಿ ಒದಗಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಬಜೆಟ್ ಮೂಲಕ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದ್ದು ಕೇವಲ ₹1,149.14 ಕೋಟಿ (ಶೇ 47.88) ಮಾತ್ರ.
ನಿಧಿಯ ಕೊರತೆಯ ಜತೆಗೆ, ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಹಣದ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲೂ ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರದ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಲೋಪಗಳು ಹಾಗೂ ಅಕ್ರಮದ ವಾಸನೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಎಂಟು ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಾರ್ಷಿಕ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರಗಳನ್ನೇ ನಿರ್ವಹಿಸಿಲ್ಲ. ಲೆಕ್ಕಪತ್ರಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಕಡೆಗಳಲ್ಲೂ ಆಡಿಟ್ ಮಾಡಿಸದೆ, ಹಣಕಾಸಿನ ಅಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ದುರ್ಬಳಕೆಗೆ ಮುಕ್ತ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣದ ಸಂಪೂರ್ಣ ದುರ್ಬಳಕೆಯ ಸಂಶಯವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದೆ.
ಯಾವುದೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯೋಜನೆಯ ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ತಳಮಟ್ಟದ (ಬಾಟಮ್-ಅಪ್) ಯೋಜನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಇಲಾಖೆಗಳ ಸಮನ್ವಯತೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಆದರೆ, ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರದ ಗ್ರೀನ್ ಇಂಡಿಯಾ ಮಿಷನ್‌ನಲ್ಲಿ ಈ ಎರಡೂ ಅಂಶಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮಾಯವಾಗಿವೆ. ಈ ಮಿಷನ್ ಅನ್ನು ಕಾಂಪಾ, ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ನರೇಗಾ, ನಗರ ವನ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಶಾಲಾ ನರ್ಸರಿ ಯೋಜನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಬೇಕಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಸಮನ್ವಯತೆಯ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಈ ಎಲ್ಲಾ ಯೋಜನೆಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ದ್ವೀಪಗಳಂತೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿ ಹಣ ಹಾಗೂ ಶ್ರಮವನ್ನು ಪೋಲು ಮಾಡಿವೆ.
ಹವಾಮಾನ ವೈಪರೀತ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಷಣ ತುತ್ತಾಗುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಅರಣ್ಯೀಕರಣಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವ ಬದಲು, ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಗಾಳಿಗೆ ತೂರಿ ಕಡಿಮೆ ಅಥವಾ ಸಾಧಾರಣ ಆದ್ಯತೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಜತೆಗೆ, ಇಡೀ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮಾತ್ರ ಅರಣ್ಯಗಳು ಇಂಗಾಲವನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಮಾಣದ (ಕಾರ್ಬನ್ ಸೀಕ್ವೆಸ್ಟ್ರೇಶನ್) ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ನಡೆಸಿವೆ. ಉಳಿದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಈ ಪ್ರಮುಖ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೈಬಿಟ್ಟಿರುವುದು ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ಕ್ಷೇತ್ರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಸಾಧನೆಯಾಗದಿದ್ದರೂ, ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳನ್ನು ನಕಲಿಯಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿ ಕಾಗದದ ಮೇಲೆ ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವಲ್ಲಿ ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರ ನಿರತವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಿಎಜಿ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಸಮೇತ ಬಯಲು ಮಾಡಿದೆ. ಉಪಗ್ರಹ ಆಧಾರಿತ ಜಿಐಎಸ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ನಡೆಸಿದಾಗ, ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾದ ಶೇಕಡಾ 70ರಷ್ಟು ಸ್ಯಾಂಪಲ್ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಗಮನಾರ್ಹ ಹಸಿರು ಹೊದಿಕೆಯ ಬದಲಾವಣೆಯೇ ಕಂಡುಬಂದಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಗಾಗಿ ವೆಬ್‌ಲಿಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿ 14 ರಾಜ್ಯಗಳು ವಿಫಲವಾಗುವ ಮೂಲಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಿಟ್ಟಿವೆ.
ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಹವಾಮಾನ ಒಪ್ಪಂದದಡಿ ಭಾರತವು 2030ರ ವೇಳೆಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅರಣ್ಯದ ಮೂಲಕ 2.5 ರಿಂದ 3 ಶತಕೋಟಿ ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟು ಇಂಗಾಲದ ಸಿಂಕ್ ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಜಾಗತಿಕ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಗುರಿ ತಲುಪಲು ಗ್ರೀನ್ ಇಂಡಿಯಾ ಮಿಷನ್ ಪ್ರಮುಖ ಅಸ್ತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ದಶಕ ಕಳೆದರೂ ಕನಿಷ್ಠ ಗುರಿ ತಲುಪದ ಈ ಭಾರಿ ವೈಫಲ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ವಿರುದ್ಧದ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಬಗ್ಗೆಯೇ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮುಖಭಂಗ ಅನುಭವಿಸುವಂತಾಗಿದೆ.
ಸಿಎಜಿ ವರದಿಯ ಮೂಲಕ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವೈಫಲ್ಯಗಳು ಜಗಜ್ಜಾಹೀರಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ರಾಜಕೀಯ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ತೀವ್ರ ಆಕ್ರೋಶ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ. 2010ರಲ್ಲಿ ಆಗಿನ ಪ್ರಧಾನಿ ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರವು ಕೇವಲ ತೋರಿಕೆಯ ಹಸಿರೀಕರಣ (ಗ್ರೀನ್‌ವಾಶಿಂಗ್) ತಂತ್ರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಮಾಜಿ ಪರಿಸರ ಸಚಿವ ಜೈರಾಮ್ ರಮೇಶ್ ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಕೇವಲ ವೈಫಲ್ಯವಲ್ಲ, ಭಾರತದ ಜನತೆಗೆ ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರ ಮಾಡಿದ ಬೃಹತ್ ವಂಚನೆ ಎಂದು ಕಿಡಿಕಾರುವ ಮೂಲಕ ಸರ್ಕಾರದ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಅವರು ಕಟುವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ.
