ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಈ ಇಳಿಮುಖದ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗೆ ನಮ್ಮ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯವೂ ಹೊರತಾಗಿಲ್ಲ. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ 2021-22 ರಲ್ಲಿ 76,450 ಇದ್ದ ಒಟ್ಟು ಶಾಲೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ, 2024-25 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ 74,859 ಕ್ಕೆ ಇಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ರಾಜ್ಯದ ಒಟ್ಟು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ದಾಖಲಾತಿ ಪ್ರಮಾಣವು 1.24 ಕೋಟಿಯ ಗರಿಷ್ಠ ಹಂತದಿಂದ 1.18 ಕೋಟಿಗೆ ತಗ್ಗಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ 48,844 (ಶೇ 65.2) ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳು ಹಾಗೂ 19,105 (ಶೇ 25.5) ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ.
ಕರ್ನಾಟಕ ಸೇರಿದಂತೆ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದ್ದು, ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳ ದಾಖಲಾತಿ ಪ್ರಮಾಣ ಕುಸಿಯುತ್ತಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವಾಲಯ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿರುವ 2025-26 ನೇ ಸಾಲಿನ ಸಮಗ್ರ ‘ಯು-ಡೈಸ್ ಪ್ಲಸ್’ (UDISE+) ವರದಿಯು ಈ ನೈಜ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತೆರೆದಿಟ್ಟಿದೆ. ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಪೋಷಕರು ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳಿಗಿಂತ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳತ್ತ ಮುಖ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದು ಈ ವರದಿಯಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದ್ದು, ದಾಖಲಾತಿ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಏರುಪೇರಾಗಿದೆ.
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದರೆ, ಕಳೆದ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ದಾಖಲಾತಿಯಲ್ಲಿ ಬರೋಬ್ಬರಿ 86 ಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಭಾರಿ ಇಳಿಮುಖವಾಗಿದೆ. 2023-24 ನೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ 12.75 ಕೋಟಿಯಷ್ಟಿದ್ದ ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲಾ ದಾಖಲಾತಿಯು, 2025-26 ರ ವೇಳೆಗೆ 11.89 ಕೋಟಿಗೆ ಕುಸಿದಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಖಾಸಗಿ ಅನುದಾನರಹಿತ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾತಿ ಪ್ರಮಾಣವು 9 ಕೋಟಿಯಿಂದ 9.89 ಕೋಟಿಗೆ ಏರಿಕೆಯಾಗುವ ಮೂಲಕ 88 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದೆ. ಜನನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿನ ಇಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳ ಮೇಲಿನ ವ್ಯಾಮೋಹ ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.
ದಾಖಲಾತಿ ಕುಸಿತದ ನಡುವೆಯೂ ರಾಷ್ಟ್ರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಆಶಾದಾಯಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಗೋಚರಿಸಿವೆ. ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಒಂದೂ ಮಗುವಿಲ್ಲದ (ಶೂನ್ಯ ದಾಖಲಾತಿ) ಶಾಲೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 7,993 ರಿಂದ 5,663 ಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುವ ಮೂಲಕ ಶೇಕಡಾ 29 ರಷ್ಟು ಕುಸಿತ ಕಂಡಿದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಏಕ-ಶಿಕ್ಷಕರಿರುವ ಶಾಲೆಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇಕಡಾ 3 ರಷ್ಟು ತಗ್ಗಿದೆ. ಇನ್ನು ದೇಶದ ಒಟ್ಟು ಶಿಕ್ಷಕರ ಸಂಖ್ಯೆ 1 ಕೋಟಿ ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಶಿಕ್ಷಕಿಯರ ಪಾಲು ಶೇಕಡಾ 54.9 ರಷ್ಟಿರುವುದು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ರಂಗದ ಧನಾತ್ಮಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿದೆ.
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಈ ಇಳಿಮುಖದ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗೆ ನಮ್ಮ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯವೂ ಹೊರತಾಗಿಲ್ಲ. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ 2021-22 ರಲ್ಲಿ 76,450 ಇದ್ದ ಒಟ್ಟು ಶಾಲೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ, 2024-25 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ 74,859 ಕ್ಕೆ ಇಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ರಾಜ್ಯದ ಒಟ್ಟು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ದಾಖಲಾತಿ ಪ್ರಮಾಣವು 1.24 ಕೋಟಿಯ ಗರಿಷ್ಠ ಹಂತದಿಂದ 1.18 ಕೋಟಿಗೆ ತಗ್ಗಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ 48,844 (ಶೇ 65.2) ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳು ಹಾಗೂ 19,105 (ಶೇ 25.5) ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ.
ಇದೇ ವೇಳೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ಯು-ಡೈಸ್ ದತ್ತಾಂಶಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಕಟವಾದ ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಹಾಗೂ ಆಸಕ್ತಿಕರ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ರಾಜ್ಯದ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಒಟ್ಟು ದಾಖಲಾತಿ ಪ್ರಮಾಣ ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಇಳಿಮುಖವಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಲಭ್ಯವಿರುವ ಶಿಕ್ಷಕರ ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ನಿರಂತರ ಏರಿಕೆ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಅಂದರೆ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕುಸಿಯುತ್ತಿದ್ದರೂ ಶಿಕ್ಷಕರ ನೇಮಕಾತಿ ಮತ್ತು ಲಭ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಿರುವುದು ರಾಜ್ಯದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದೆ.
ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಶೂನ್ಯ ದಾಖಲಾತಿ ಹೊಂದಿರುವ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ತರ್ಕಬದ್ಧಗೊಳಿಸುವ ಅಥವಾ ಸಮೀಪದ ಶಾಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸುವ ಸರ್ಕಾರದ ಕ್ರಮಗಳು ಉತ್ತಮ ಫಲಿತಾಂಶ ನೀಡಿದೆ. ತನ್ಮೂಲಕ 2023-24 ನೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ 1,078 ರಷ್ಟಿದ್ದ ಶೂನ್ಯ ದಾಖಲಾತಿ ಶಾಲೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ, ಕೇವಲ ಒಂದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ 270 ಕ್ಕೆ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಇಳಿದಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಾಗೂ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಹಂತದ ಒಟ್ಟು ಪ್ರವೇಶಾತಿ ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿ (GER) ಕರ್ನಾಟಕವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದು, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳೂ ಸುಧಾರಿಸುತ್ತಿವೆ.
ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕರ್ನಾಟಕದ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ (ಮಾಧ್ಯಮಿಕ) ಹಂತದ ಮಕ್ಕಳ ಡ್ರಾಪ್‌ಔಟ್ (ಶಾಲೆ ಬಿಡುವ) ದರ ತೀವ್ರ ಕಳವಳಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಸರಾಸರಿ ಡ್ರಾಪ್‌ಔಟ್ ದರ ಶೇಕಡಾ 11.5 ರಷ್ಟಿದ್ದರೆ, ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಇದು ಶೇಕಡಾ 18.3 ರಷ್ಟು ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳಿಂದ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳತ್ತ ಪೋಷಕರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ವಲಸೆ ಹೋಗುವುದನ್ನು ತಡೆಯುವುದು ಹಾಗೂ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಶಾಲೆಯಲ್ಲೇ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಮುಂದಿರುವ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿದೆ.
