2017ರ ಜೂನ್ 30ರ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ ಭಾರತದ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಅಧಿವೇಶನ ಕರೆಯಾಗಿತ್ತು. ‘ಒಂದು ದೇಶ – ಒಂದು ತೆರಿಗೆ’ ಎಂಬ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆ ನಮ್ಮದೆಂದು ಅಬ್ಬರದ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡಿದ್ದ ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರ, ಜಿಎಸ್‌ಟಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ದೇಶಾದ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಭ್ರಮೆ ಮತ್ತು ಸಡಗರವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಜಿಎಸ್‌ಟಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಆರ್ಥಿಕ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಬದಲಾವಣೆ ತರಲಿದೆ ಎಂಬ ಹುಸಿ ಭರವಸೆ ಹುಟ್ಟುಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು. ಜೊತೆಗೆ, ಹಲವು ರಾಜ್ಯಗಳ ವಿರೋಧದ ನಡೆಯುವೆಯೂ ಜಿಎಸ್‌ಟಿ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ತೆರಿಗೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ‘ಬಂಧನ ಮತ್ತು ದಸ್ತಗಿರಿ’ ಮಾಡುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನೂ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಜಿಎಸ್‌ಟಿ ಜಾರಿಯಾಗಿ ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ, ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಕೈಲಿದ್ದ ದಸ್ತಗಿರಿ ಅಧಿಕಾರವನ್ನೇ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹಿಂಪಡೆಯಲು ಸರ್ಕಾರ ಮುಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಲೋಪ ಮತ್ತು ಅಂದು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಭ್ರಮೆ ಕಳಚಿಬಿದ್ದಿರುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.
ಅಂದಹಾಗೆ, ಇದೇ (ಅಕ್ಟೋಬರ್) 7ರಂದು 57ನೇ ಜಿಎಸ್‌ಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಸಭೆ ನಡೆಯಲಿದೆ. ಈ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗಿರುವ ‘ಬಂಧನ ಮತ್ತು ದಸ್ತಗಿರಿ’ ಅಧಿಕಾರನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಇಟ್ಟು, ಚರ್ಚೆ ನಡೆಸಿ, ನಿರ್ಣಯ ಕೈಗೊಂಡು, ಸಂಸತ್ತಿನ ಚಳಿಗಾಲದ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ತರಲು ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.
ಜಿಎಸ್‌ಟಿ ಕಾಯ್ದೆಯ ನಿಯಮ 69ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಮಿಷನರ್‌ಗಳಿಗೆ ‘ನಂಬಲು ತಕ್ಕುದಾದ ಆಧಾರಗಳು’ ಇದ್ದರೆ ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಬಂಧಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ತೆರಿಗೆ ವಸೂಲಾತಿಯಂತಹ ಸಿವಿಲ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ವಿಚಾರಗಳಿಗೆ ಪೋಲೀಸ್ ಮಾದರಿಯ ದಸ್ತಗಿರಿ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುವುದು ‘ಉದ್ಯಮಸ್ನೇಹಿ ವಾತಾವರಣ’ಕ್ಕೆ ಮಾರಕ ಎಂಬ ಕಳವಳ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿತ್ತು. 2016ರಲ್ಲೇ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಂತಹ ರಾಜ್ಯಗಳು ಜಿಎಸ್‌ಟಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ವ್ಯಾಟ್ (VAT) ಮಾದರಿಯಲ್ಲೇ ಇರಬೇಕೆ ಹೊರತು, ತೆರಿಗೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ನೇರ ಬಂಧನ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಬಾರದು ಎಂದು ವಿರೋಧಿಸಿದ್ದವು. ಆದರೆ, ಈ ಎಲ್ಲ ಸಲಹೆ/ಕಳವಳಗಳನ್ನು ಅಂದು ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸದೆ, ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿ ದಸ್ತಗಿರಿ ಅಧಿಕಾರವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡ ಜಿಎಸ್‌ಟಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತ್ತು.
ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್, ವಿಮೆ ಹಾಗೂ ಸೇವಾ ವಲಯದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಜಿಎಸ್‌ಟಿ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ತೆರಿಗೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ‘ಮಿತಿಮೀರಿದ ಅಧಿಕಾರ ಚಲಾಯಿಸುವಿಕೆ’ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಿಗಳಿಗೆ ಕಿರುಕುಳ ನೀಡುವ ಅಸ್ತ್ರವಾಗಿ ದುರ್ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಆಕ್ರೋಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.
ಅಷ್ಟಕ್ಕೂ, ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಕಠಿಣ ಬಂಧನ ನಿಯಮಗಳಿದ್ದರೂ ಜಿಎಸ್‌ಟಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಾಗಲಿ ಅಥವಾ ತೆರಿಗೆ ವಂಚನೆಗಾಗಗಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಕಡಿವಾಣವೇನೂ ಬಿದ್ದಿಲ್ಲ. 2021-22 ರಿಂದ 2024-25 ರವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲೇ ಸುಮಾರು 72,393 ಜಿಎಸ್‌ಟಿ ಅಪರಾಧ ಪ್ರಕರಣಗಳು ದಾಖಲಾಗಿದ್ದು, ಕೇಂದ್ರ ವಿಭಾಗದಿಂದಲೇ 887 ಜನರನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಕಲಿ ಬಿಲ್ ಸೃಷ್ಟಿ, ಬೆನಾಮಿ ಖಾತೆಗಳ ಮೂಲಕ ನಕಲಿ ಇನ್‌ಪುಟ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ಕ್ರೆಡಿಟ್ (ITC) ಪಡೆಯುವುದು ಹಾಗೂ ತೆರಿಗೆ ಪಾವತಿಸದೆ ವಂಚಿಸುವ ಜಾಲಗಳು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಲೇ ಬಂದಿವೆ. ಅಂದರೆ, ಜಿಎಸ್‌ಟಿ ನಿಯಮ 69 – ಸಾಮಾನ್ಯ ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಆತಂಕ ಮತ್ತು ಭಯದ ವಾತಾವರಣ ಸೃಷ್ಟಿಸಿತೇ ಹೊರತು, ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಬದಲಗಿ, ಜನರ ಮೇಲಿನ ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆಯ ಹೊರೆ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ವ್ಯಾಪಾರ-ವಹಿವಾಟು ನಡೆಸುವ ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದವರಿಗೆ ಕಾನೂನಿನ ಸಂಕೋಲೆಗಳು ಬಿಗಿಯಾದವು.
ಈ ಲೇಖನ ಓದಿದ್ದೀರಾ?: ಸುದ್ದಿ ವಿವರ | ಇವಿಎಂ vs ಬ್ಯಾಲೆಟ್‌ ಪೇಪರ್‌: ಯಾಕೀ ವಿವಾದ?
ಈಗ ಸರ್ಕಾರವು ಜಿಎಸ್‌ಟಿ ಅಪರಾಧಗಳನ್ನು ‘ಅಪರಾಧಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವ’ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿರುವುದು ಮತ್ತು ನೇರ ಬಂಧನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯುತ್ತಿರುವುದು ಹಳೆಯ ‘ವ್ಯಾಟ್’ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ತರ್ಕಕ್ಕೆ ಮರಳುತ್ತಿರುವ ಸೂಚನೆಯಂತಿದೆ. ಇನ್ನುಮುಂದೆ, ತೆರಿಗೆ ವಂಚನೆಗೆ ದಂಡ ಮತ್ತು ಬಡ್ಡಿ ವಸೂಲಾತಿ ಕ್ರಮಗಳು ಮಾತ್ರವೇ ಜಿಎಸ್‌ಟಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿವೆ. ಗಂಭೀರ ಸ್ವರೂಪದ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಅಕ್ರಮ ಎಸಗುವವರ ವಿರುದ್ಧ ‘ಭಾರತೀಯ ನ್ಯಾಯ ಸಂಹಿತೆ’ಯ (BNS) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಪರಾಧ ಕಾನೂನಿನಂತೆ ದೂರು ದಾಖಲಿಸಿ ಬಂಧಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಸಿಬಿಡಿಟಿ ಈಗಾಗಲೇ ನೇರ ತೆರಿಗೆ ಬಾಕಿದಾರರ ಬಂಧನ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿರುವ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ, ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆಯಲ್ಲೂ ಈ ಬದಲಾವಣೆ ತರಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಸದ್ಯ, ಈ ದಸ್ತಗಿರಿ ಅಧಿಕಾರ ವಾಪಸಾತಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪವೇ, 2017ರಲ್ಲಿ ಅರ್ಧರಾತ್ರಿಯ ಸಂಭ್ರಮಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಭಟದಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗಿದ್ದ ಕಠಿಣ ಜಿಎಸ್‌ಟಿ ನಿಯಮಗಳು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ವಿಫಲವಾಗಿವೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ನಿದರ್ಶನ. ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನಿಯಮಗಳ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಉದ್ಯಮ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಆತಂಕ ಮೂಡಿಸಿ, ವ್ಯಾಪಾರಸ್ಥರನ್ನು ಸತಾಯಿಸಿದ ಈಗ ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ‘ತೆರಿಗೆದಾರ ಸ್ನೇಹಿ ವಾತಾವರಣ’ದ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರ ಹಿಂಪಡೆಯುತ್ತಿರುವುದು, ಜಿಎಸ್‌ಟಿ ಆರಂಭಿಕ ಸ್ವರೂಪದ ಮೇಲಿದ್ದ ಭ್ರಮನಿರಸನವನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರುತ್ತದೆ.
ಮಾಹಿತಿ ಮೂಲ: ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌
