ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗಡಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿನ ದರ ಸಮರ ತೀವ್ರ ಸ್ವರೂಪ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದು, ಸಕ್ಕರೆ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳ ಮಾಲೀಕರ ನಡುವಿನ ಪೈಪೋಟಿ ಈಗ ಬೀದಿಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬೇಡಕಿಹಾಳದ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ಸಕ್ಕರೆ ಕಾರ್ಖಾನೆಯು ಪ್ರತಿ ಟನ್‌ ಕಬ್ಬಿಗೆ ಗರಿಷ್ಠ ₹4,200 ಪಾವತಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿರುವುದು ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಸಂಚಲನ ಮೂಡಿಸಿದೆ. ಇದುವರೆಗೆ ಒಮ್ಮತದ ದರ ನಿಗದಿಗೆ ಕಟ್ಟುಬಿದ್ದಿದ್ದ ಇತರ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಈ ದಿಢೀರ್ ಘೋಷಣೆಯಿಂದ ಕಂಗಾಲಾಗಿವೆ. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ರೈತರಲ್ಲಿ ಹರ್ಷ ತಂದಿದ್ದರೂ, ಸ್ಥಳೀಯ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳ ನಡುವೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿದೆ.
ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ಕಾರ್ಖಾನೆಯು ಘೋಷಿಸಿರುವ ₹4,200 ದರವು ಒಮ್ಮೆಗೇ ಕೈಗೆ ಸಿಗುವ ಏಕಗಂಟಿನ ಪಾವತಿಯಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಇದು ಷರತ್ತುಬದ್ಧ ಮೊತ್ತವಾಗಿದೆ. ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ, ಕಬ್ಬು ಪೂರೈಸಿದ ರೈತರಿಗೆ ಮೊದಲ ಕಂತಿನಲ್ಲಿ ₹3,800 ಪಾವತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಎರಡನೇ ಕಂತಿನಲ್ಲಿ ₹100 ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ಕರೆ ದರ ಕೆಜಿಗೆ ₹50 ದಾಟಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದ ₹300 ಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಕಾರ್ಖಾನೆ ಷರತ್ತು ವಿಧಿಸಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಪೂರ್ಣ ₹4,200 ಅನ್ನು ಖಚಿತ ಆರಂಭಿಕ ಪಾವತಿ ಎಂದು ಈಗಲೇ ಭಾವಿಸುವಂತಿಲ್ಲ.
ಇದಲ್ಲದೆ, ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತದ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಂಧಾನ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಟನ್‌ಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ₹3,600 ಪಾವತಿಸುವ ಒಪ್ಪಂದವೂ ಆಗಿತ್ತು. ರೈತರು ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಸ್ತುತ ಹೋರಾಟವು ಬೆಲೆ ನಿಗದಿಯಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬುದಕ್ಕಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ನಿಗದಿತ ಎಫ್‌ಆರ್‌ಪಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಲಾಭಾಂಶವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬ ಆಗ್ರಹಕ್ಕಾಗಿದೆ.
ಈ ಕಬ್ಬಿನ ದರ ವಿವಾದ ಬಗೆಹರಿಸಲು ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತವು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ‘ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆದಾಯ ಹಂಚಿಕೆ ಸೂತ್ರ’ವನ್ನು ರೂಪಿಸಿತ್ತು. ಈ ಹೊಸ ಸೂತ್ರದ ಅನ್ವಯ, ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಮೂಲ ದರ ₹3,600 ಅನ್ನು ಪಾವತಿಸಿದ ಬಳಿಕ, ಸಕ್ಕರೆ ಮಾರಾಟದಿಂದ ಬರುವ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಲಾಭದಲ್ಲಿ ಶೇಕಡ 75ರಷ್ಟನ್ನು ರೈತರಿಗೆ ಮತ್ತು ಶೇಕಡ 25ರಷ್ಟನ್ನು ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಿಗೆ ಹಂಚಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ದರ ನಿಗದಿಯಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ತರುವ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿದ್ದರೂ, ಪ್ರಸಕ್ತ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ದರ ಸಮರದಿಂದಾಗಿ ಈ ಸೂತ್ರದ ಅನುಷ್ಠಾನವು ಸವಾಲಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ.
ಗಡಿಭಾಗದ ಸಕ್ಕರೆ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಿಗೆ ಇದೀಗ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ದೊಡ್ಡ ತಲೆನೋವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿವೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಕಬ್ಬಿನ ದರದ ನಡುವೆ ಟನ್‌ಗೆ ಸರಿಸುಮಾರು ₹600 ರಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಅಂತರವಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಲೆಯ ಆಮಿಷವೊಡ್ಡಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ನೇರವಾಗಿ ಗಡಿಭಾಗದ ರೈತರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಬೆಳಗಾವಿ ಭಾಗದ ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಬ್ಬು ಗಡಿಯಾಚೆ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಸ್ಥಳೀಯ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಕಬ್ಬಿನ ಕೊರತೆಯ ಆತಂಕವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿವೆ.
ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ್ದ ₹3,600 ಸಂಧಾನ ದರಕ್ಕೆ ಶಿರಗುಪ್ಪಿ ಹಾಗೂ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳ ಘೋಷಣೆಗಳು ಬಹುದೊಡ್ಡ ಪೆಟ್ಟು ನೀಡಿವೆ. ಶಿರಗುಪ್ಪಿ ಕಾರ್ಖಾನೆ ₹4,000 ನೀಡಲು ಮುಂದಾದರೆ, ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ಕಾರ್ಖಾನೆ ₹4,200ರ ಆಮಿಷವೊಡ್ಡಿದೆ. ಇದು ಉಳಿದ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳ ಮಾಲೀಕರ ನಡುವೆ ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಮುಸುಕಿನ ಗುದ್ದಾಟಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಕಬ್ಬು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಇತರರೂ ದರ ಏರಿಸಬೇಕಾದ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿದ್ದು, ದರ ಸಮರ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿದೆ.
ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಎಷ್ಟೇ ಆಕರ್ಷಕ ದರ ಘೋಷಿಸಿದರೂ ರೈತರ ಹೋರಾಟ ಮಾತ್ರ ನಿಂತಿಲ್ಲ. ರೈತ ಮುಖಂಡರು ಟನ್‌ ಕಬ್ಬಿಗೆ ₹4,500 ನಿಗದಿ ಮಾಡಲೇಬೇಕು ಎಂದು ಪಟ್ಟು ಹಿಡಿದಿದ್ದಾರೆ. ಜೊತೆಗೆ, ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ತನ್ನ ಕಡೆಯಿಂದ ಟನ್‌ಗೆ ₹1,000 ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಧನ ನೀಡಬೇಕು ಎಂಬುದು ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಹಕ್ಕೊತ್ತಾಯವಾಗಿದೆ. ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಕಂತು ಹಾಗೂ ಷರತ್ತುಬದ್ಧ ದರಗಳ ಮೂಲಕ ರೈತರನ್ನು ಓಲೈಸಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ರೈತರು ಖಚಿತ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಯುತ ಬೆಲೆಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಕಬ್ಬು ಖರೀದಿಯ ಈ ಪೈಪೋಟಿಯು ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ರೈತರಿಗೆ ಲಾಭದಾಯಕವಾಗಿ ಕಂಡರೂ, ಈ ಅನಾರೋಗ್ಯಕರ ಪೈಪೋಟಿ ಗಡಿಭಾಗದ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳನ್ನು ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ನೂಕುವ ಅಪಾಯವಿದೆ. ಸರ್ಕಾರ ಕೇವಲ ಸಂಧಾನಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಮತ್ತು ರೈತರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಮಾನವಾಗಿ ಕಾಪಾಡುವ ಸ್ಪಷ್ಟ ಹಾಗೂ ವಾಸ್ತವಿಕ ದರ ನೀತಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವುದು ಇಂದಿನ ತುರ್ತು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.
