ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿರುವ ‘ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೋ’ ಯೋಜನೆಯು ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಜಂಟಿ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದ ಕಂಪನಿ ಎಂದು ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಕಂಡರೂ, ಇದರ ಆರ್ಥಿಕ ವಾಸ್ತವ ಹಾಗೂ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳೇ ಬೇರೆಯಾಗಿವೆ. ಮೆಟ್ರೋದ 1, 2, 2ಎ, 2ಬಿ ಮತ್ತು 3ನೇ ಹಂತಗಳಿಗಾಗಿ ನಿಗದಿಯಾದ ಒಟ್ಟು ಅನುಮೋದಿತ ಮೊತ್ತ 77,891 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ಬರೋಬ್ಬರಿ 65,291 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು (ಶೇ 83.8ರಷ್ಟು) ಭರಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಇದು ಆರ್ಥಿಕ ಹೊರೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಸಿಂಹಪಾಲನ್ನು ಎತ್ತಿತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಪಾಲು ಕೇವಲ 12,600 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳು (ಶೇ 16.2ರಷ್ಟು) ಮಾತ್ರವಾಗಿದೆ.
ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೋ (ಬಿಎಂಆರ್‌ಸಿಎಲ್) 2005ರಿಂದಲೂ ಶೇ 50:50 ರ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯ ಕಂಪನಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಆರ್ಥಿಕ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾತ್ರ ಸಮಾನವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟ. ಎರಡೂ ಸರ್ಕಾರಗಳು ತಲಾ 9,164 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಸಮಾನ ಷೇರು ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿವೆ, ಆದರೆ ಇದು ಯೋಜನೆಯ ಒಟ್ಟು ವೆಚ್ಚದ ಕೇವಲ 24% ಮಾತ್ರ. ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ, ಈ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರತಿ ಹೆಜ್ಜೆಯಲ್ಲೂ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ನೀಡುವ ಪ್ರತಿ 1 ರೂಪಾಯಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು 5 ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಯೋಜನೆಗಾಗಿ ತನ್ನ ಬೊಕ್ಕಸದಿಂದ ವ್ಯಯಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಭೂಸ್ವಾಧೀನದ ಕಠಿಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಭಾರಿ ಮೊತ್ತದ ವಿದೇಶಿ ಸಾಲಗಳ ಮರುಪಾವತಿಯ ಹೊರೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಹೆಗಲ ಮೇಲೆಯೇ ಇದೆ. ಮೆಟ್ರೋ ಯೋಜನೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಸಿತರ ಪುನರ್ವಸತಿಗಾಗಿಯೇ ಕರ್ನಾಟಕವು 14,404 ಕೋಟಿ ರೂ. ವ್ಯಯಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಇದು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ನೀಡುವ ಒಟ್ಟು ಮೊತ್ತಕ್ಕಿಂತಲೂ ಅಧಿಕವಾಗಿದೆ. ಇನ್ನು ಯೋಜನೆಗಾಗಿ ಪಡೆಯಲಾದ 28,958 ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳ ವಿದೇಶಿ ಸಾಲಗಳು ಕೇಂದ್ರದ ಮೂಲಕವೇ ಬಂದರೂ, ಅದರ ಅಸಲು, ಬಡ್ಡಿ ಮತ್ತು ರೂಪಾಯಿ ಮೌಲ್ಯ ಕುಸಿತದ ನಷ್ಟವನ್ನು ಶೇ 100ರಷ್ಟು ಕರ್ನಾಟಕವೇ ಮರುಪಾವತಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಮೆಟ್ರೋ ಯೋಜನೆಗಳು ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಣೆಯಾದಂತೆಲ್ಲಾ, ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಆರ್ಥಿಕ ಹೊರೆಯೂ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಲೇ ಸಾಗಿದೆ. ಮೊದಲ ಹಂತದ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ 14,761 ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳ ಒಟ್ಟು ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಶೇ 79.2 ರಷ್ಟಿದ್ದ ರಾಜ್ಯದ ಆರ್ಥಿಕ ಪಾಲು, 2ಎ ಮತ್ತು 2ಬಿ ಹಂತದ 15,131 ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳ ಯೋಜನೆಯ ವೇಳೆಗೆ ಶೇ 86.9 ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ಇತ್ತೀಚಿನ 44.65 ಕಿ.ಮೀ ಉದ್ದದ 3ನೇ ಹಂತದ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲೂ ಕರ್ನಾಟಕವು ಶೇ 85.5 ರಷ್ಟು (13,352 ಕೋಟಿ ರೂ.) ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಭರಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಯೋಜನೆಗಳ ವಿಳಂಬದಿಂದಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುವ ಸಾವಿರಾರು ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚದ ಬಹುಪಾಲು ಹೊರೆಯೂ ರಾಜ್ಯದ್ದೇ ಆಗಿರುವುದು ಮತ್ತೊಂದು ವಾಸ್ತವ. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ವಿಳಂಬವಾಗಿ ಅನುಮೋದನೆ ಸಿಕ್ಕ ಕಾರಣ ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಂದ, 2ನೇ ಹಾಗೂ 2ಎ ಮತ್ತು 2ಬಿ ಹಂತಗಳ ಪರಿಷ್ಕೃತ ವೆಚ್ಚವು 19,175 ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಶೇ 98ರಷ್ಟು ಹೊರೆಯನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕವೇ ಭರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಸರ್ಜಾಪುರದಿಂದ ಹೆಬ್ಬಾಳವರೆಗಿನ 3ಎ ಹಂತದ ಯೋಜನೆಗೆ ರಾಜ್ಯವು 2025ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲೇ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದ್ದರೂ, ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಇನ್ನೂ ಅನುಮೋದನೆ ಸಿಗದೆ 22 ತಿಂಗಳುಗಳಿಂದ ಕಾಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಕೇವಲ ನಿರ್ಮಾಣದ ವೆಚ್ಚ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ನಷ್ಟ ಮತ್ತು ಸಾಲ ಮರುಪಾವತಿಯ ಬೆಂಬಲದಲ್ಲೂ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ್ದೇ ಪ್ರಧಾನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಬಿಎಂಆರ್‌ಸಿಎಲ್‌ನ ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಕೋವಿಡ್ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ 1,069 ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳ ನಗದು ನಷ್ಟವನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವೇ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಭರಿಸಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಸಾಲದ ಅಸಲು ಮರುಪಾವತಿಗಾಗಿ ಬಿಎಂಆರ್‌ಸಿಎಲ್ ಗೆ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಇದುವರೆಗೆ 4,502.23 ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳನ್ನು ನೀಡಿದೆ.
ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಆರ್ಥಿಕ ಸವಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣದ ಅಡೆತಡೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೋ ಗಣನೀಯ ಯಶಸ್ಸು ಕಂಡಿದೆ. 2026ರ ಮಾರ್ಚ್ ವೇಳೆಗೆ ಮೆಟ್ರೋ ಜಾಲವು 96.1 ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಣೆಯಾಗಿದ್ದು, 2025-26ನೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಬರೋಬ್ಬರಿ 31.05 ಕೋಟಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಸಂಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ರೋ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಟಿಕೆಟ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟು ಆದಾಯದಿಂದ 801 ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಲಾಭ (operating profit) ಗಳಿಸಿರುವುದು ಆಶಾದಾಯಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿದೆ.
ನಗರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ಒದಗಿಸುವುದು ರಾಜ್ಯದ ಹೊಣೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ವೆಚ್ಚದ ಬಹುಪಾಲನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕವೇ ಭರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ವಿಳಂಬದಿಂದಾಗುವ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕೇಂದ್ರವೂ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಹಾಗೂ 3ಎ ಹಂತದಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ತ್ವರಿತ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಬೇಕು ಎಂಬುದು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ನ್ಯಾಯಯುತ ಬೇಡಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
