ʼವಿಮುಕ್ತ ದೇವದಾಸಿ ತಾಯಂದಿರ ಮಹಾಒಕ್ಕೂಟʼದ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ, ಸಾವಿರಾರು ದೇವದಾಸಿ ತಾಯಂದಿರು ತಮ್ಮ ಘನತೆಯ ಬದುಕಿಗಾಗಿ ಹೋರಾಟ ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
ದೇವದಾಸಿ ಪದ್ಧತಿಯಿಂದ ವಿಮುಕ್ತರಾದ ಮಹಿಳೆಯರ ಬದುಕಿನ ನೋವು, ಹೋರಾಟ ಮತ್ತು ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಮುಗಿದಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಅನ್ಯಾಯಪೂರ್ಣ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪದ್ಧತಿಯಿಂದ ಹೊರಬಂದ ನಂತರವೂ, ಅದರ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊರಬರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೆ ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಸಾವಿರಾರು ಮಹಿಳೆಯರ ಧ್ವನಿ ಇಂದು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಫ್ರೀಡಂ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೊಳಗುತ್ತಿದೆ.
ವಿಮುಕ್ತ ದೇವದಾಸಿ ತಾಯಂದಿರ ಮಹಾ ಒಕ್ಕೂಟದ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಈ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದು ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಎಂದು ನೋಡುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಇದು ಹಕ್ಕಿಗಾಗಿ, ಗೌರವಕ್ಕಾಗಿ, ಸ್ವಾಭಿಮಾನಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಹೋರಾಟ.
ಈ ಹೋರಾಟದ ವಿಶೇಷತೆ ಎಂದರೆ, ತಮ್ಮ ಊರುಗಳಿಂದಲೇ ತಾವೇ ಅಡುಗೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಊಟದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಬಂದು ಮಹಿಳೆಯರು ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಅವರ ಸಂಕಲ್ಪದ ಪ್ರತೀಕ. ಸರ್ಕಾರದ ಮುಂದೆ ತಮ್ಮ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಇಡುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, “ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ನಾವು ಹೊತ್ತುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ; ಆದರೆ ನಮ್ಮ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ನಿರಾಕರಿಸಬಾರದು” ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಅವರು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಮಾಜಿ ದೇವದಾಸಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಪ್ರಮುಖ ಬೇಡಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ವಸತಿ ಮತ್ತು ಮನೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. ವಸತಿ ಎನ್ನುವುದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಕಟ್ಟಡವಲ್ಲ. ಅದು ಭದ್ರತೆ, ಗೌರವ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರ ಬದುಕಿನ ಆಧಾರ. ಸರ್ವೆಯಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅರ್ಹ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಮನೆಗಳನ್ನು ಮಂಜೂರು ಮಾಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಸರ್ವೆಯಲ್ಲಿ ಹೊರಗುಳಿದ ಅರ್ಹ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಪುನಃ ಗುರುತಿಸಿ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಅಗತ್ಯ.
ಸರ್ಕಾರದ ಯಾವುದೇ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆಯಲು ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಧಿಕೃತ ಪಟ್ಟಿಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಅರ್ಹ ಮಹಿಳೆಯೊಬ್ಬಳು ಸರ್ವೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗದೇ ಉಳಿದರೆ ಆಕೆ ಅನೇಕ ಹಕ್ಕುಗಳಿಂದ ವಂಚಿತಳಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸರ್ವೆಯೇ ಅಂತಿಮವಲ್ಲ; ಅರ್ಹರನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಿರಂತರವಾಗಿರಬೇಕು.
ತಿಂಗಳಿಗೆ ₹5,000 ಮಾಸಿಕ ಪಿಂಚಣಿ ನೀಡಬೇಕೆಂಬ ಬೇಡಿಕೆ ಕೂಡ ಗಮನಾರ್ಹ. ವಯಸ್ಸಾದ ಅಥವಾ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ದುರ್ಬಲವಾಗಿರುವ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ನಿಯಮಿತ ಆದಾಯದ ಮೂಲವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಬದುಕು ಮತ್ತಷ್ಟು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ ಪಿಂಚಣಿಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರದ ದಯೆಯಾಗಿ ನೋಡಬಾರದು. ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಸಾಮಾಜಿಕ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆಯ ಒಂದು ರೂಪವಾಗಿ ನೋಡಬೇಕು.
ಮನೆ ನೀಡುವುದು ಅಗತ್ಯ. ಆದರೆ ಮನೆ ಮಾತ್ರ ಕೊಟ್ಟು ಬದುಕನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಭೂಮಿ, ಸ್ವಯಂ ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ಸಾಲ, ಮಹಿಳಾ ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ಮತ್ತು ಕೌಶಲ್ಯಾಭಿವೃದ್ಧಿ ತರಬೇತಿ ನೀಡಬೇಕು ಎಂಬ ಬೇಡಿಕೆಗಳು ಅತ್ಯಂತ ದೂರದೃಷ್ಟಿಯವು.
ಒಬ್ಬ ಮಹಿಳೆಗೆ ನಿರಂತರ ಆದಾಯದ ಮಾರ್ಗ ಸಿಕ್ಕಾಗ ಮಾತ್ರ ಆಕೆ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸ್ವತಂತ್ರಳಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ ಬಂದಾಗಲೇ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ವಾಭಿಮಾನವೂ ಬಲಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಈ ಹೋರಾಟ ಕೇವಲ ತಾಯಂದಿರ ಬದುಕಿನ ಕುರಿತಲ್ಲ. ಅವರ ಮಕ್ಕಳ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯವೂ ಇದರ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿದೆ.
ಹೊಸದಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಾಜಿ ದೇವದಾಸಿ ತಾಯಂದಿರ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದು, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ದೊರಕಿಸಿಕೊಡುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯ. ಒಂದು ಪೀಳಿಗೆ ಅನುಭವಿಸಿದ ನೋವು ಮತ್ತೊಂದು ಪೀಳಿಗೆಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗಬಾರದು.
ಮಾಜಿ ದೇವದಾಸಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಪುನರ್ವಸತಿಯ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥ ಅವರ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಣ, ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಗೌರವಯುತ ಭವಿಷ್ಯ ಕಲ್ಪಿಸುವುದಾಗಿದೆ.
ಸರ್ಕಾರ ಹಲವು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಘೋಷಿಸುವುದು ಮಾತ್ರ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಯೋಜನೆಗಳು ಅರ್ಹ ಫಲಾನುಭವಿಗಳಿಗೆ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ತಲುಪಬೇಕು. ಬಾಕಿ ಅನುದಾನ, ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಧನ ಮತ್ತು ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಹಣ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬ ಬೇಡಿಕೆಯ ಹಿಂದೆ ಇರುವ ನೋವನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿಗಳ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಹಾಗೂ ತಾಲೂಕು ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು ಸಭೆ ನಡೆಸುವ ಬೇಡಿಕೆಯೂ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಸಹಾಯಕವಾಗಬಹುದು. ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಫಲಾನುಭವಿಗಳ ನಡುವೆ ನಿರಂತರ ಸಂವಾದವಿದ್ದರೆ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿಯೇ ಪರಿಹರಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ.
ಮಾಜಿ ದೇವದಾಸಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಪುನರ್ವಸತಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸಬಲೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ದೇವದಾಸಿ ಪುನರ್ವಸತಿ ನಿಗಮ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕೆಂಬ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ.
ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮುದಾಯದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಯೋಜನೆಗಳು ಹಲವು ಇಲಾಖೆಗಳ ನಡುವೆ ಚದುರಿಹೋಗಿದ್ದರೆ ಅನುಷ್ಠಾನದಲ್ಲಿ ವಿಳಂಬವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪುನರ್ವಸತಿ, ಶಿಕ್ಷಣ, ವಸತಿ, ಆರೋಗ್ಯ, ಉದ್ಯೋಗ, ಸಾಲ, ಕೌಶಲ್ಯಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಗತ್ಯ.
ಇಂದು ಫ್ರೀಡಂ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರುವ ತಾಯಂದಿರ ಕೇವಲ ಫಲಾನುಭವಿಗಳೆಂದು ನೋಡುವ ಬದಲು, ತಮ್ಮ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಾಗಿ ಹೋರಾಡುತ್ತಿರುವ ನಾಗರಿಕರೆಂದು ನೋಡಬೇಕಾಗಿದೆ.
ದೇವದಾಸಿ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವುದಷ್ಟೇ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆ ಪದ್ಧತಿಯಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಗೌರವಯುತ ಬದುಕಿನ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ.
ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಮಾಜದ ಅನ್ಯಾಯದ ಹೊರೆ ಹೊತ್ತ ಮಹಿಳೆಯರು ಇಂದು ತಮ್ಮ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಾಗಿ ಸ್ವತಃ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಕೇಳುವುದು ಸರ್ಕಾರದ ಕರ್ತವ್ಯ; ಅದನ್ನು ಸಮಾಜದ ಮುಂದೆ ತಲುಪಿಸುವುದು ಮಾಧ್ಯಮದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ; ಮತ್ತು ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಲ್ಲುವುದು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ.
ಫ್ರೀಡಂ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಂದು ಮೊಳಗುತ್ತಿರುವ ಈ ಧ್ವನಿ ಕೇವಲ ಮಾಜಿ ದೇವದಾಸಿ ತಾಯಂದಿರ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲ — ಅದು ಗೌರವಯುತ ಬದುಕಿನ ಹಕ್ಕಿಗಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ಹೋರಾಟದ ಧ್ವನಿ.
ಜಿ. ಎಸ್. ಶರಣು
ಉಪನ್ಯಾಸಕರು, ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ವಿಭಾಗ, ಕಲಾ ಕಾಲೇಜು ತುಮಕೂರು ವಿವಿ.
