ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ಸೇರಿ ದೇಶದ ನಾನಾ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಬೃಹತ್ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಅವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾಮಗಾರಿಗಳು ಬಡ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಪಾಲಿಗೆ ಮೃತ್ಯುಕೂಪಗಳಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತಲೇ ಇವೆ. ಚಮೋಲಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ವಿಷ್ಣುಗಾಡ್–ಪೀಪಲ್ಕೋಟಿ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದ ಸುರಂಗದಲ್ಲಿ ದಿಢೀರನೆ ನೀರು ಮತ್ತು ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದ ಅವಶೇಷಗಳು ನುಗ್ಗಿದ ಪರಿಣಾಮ, ಕರ್ತವ್ಯ ನಿರತರಾಗಿದ್ದ ಏಳು ಮಂದಿ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಉಸಿರುಗಟ್ಟಿ ದಾರುಣವಾಗಿ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಘಟನಾ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ನಾಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅವರಿಗಾಗಿ ತೀವ್ರ ಶೋಧ ಹಾಗೂ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ.
ಸುರಂಗದೊಳಗೆ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಎಂದಿನಂತೆ ತಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದಾಗ, ಯಾವುದೇ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ಇಲ್ಲದೆ ಏಕಾಏಕಿ ಪ್ರವಾಹದೋಪಾದಿಯಲ್ಲಿ ನೀರು ಮತ್ತು ಕೆಸರು ಮಣ್ಣು ಒಳನುಗ್ಗಿದೆ. ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿ ತೆರೆಯುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಸುರಂಗದ ಬಹುಪಾಲು ಹೂಳಿನಿಂದ ತುಂಬಿಹೋಗಿದ್ದು, ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯಾವುದೇ ಅವಕಾಶವೇ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ರಕ್ಷಣಾ ಪಡೆಗಳು ಹರಸಾಹಸ ಪಟ್ಟು ಮೃತದೇಹಗಳನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯುತ್ತಿದ್ದು, ಸುರಂಗದೊಳಗಿನ ಕತ್ತಲು ಮತ್ತು ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದ ಕೆಸರಿನಿಂದಾಗಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ತೀವ್ರ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಕೇವಲ ಎರಡು ಹೊತ್ತಿನ ಹೊಟ್ಟೆಪಾಡಿಗಾಗಿ ಬಿಹಾರ, ಜಾರ್ಖಂಡ್, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದಂತಹ ದೂರದ ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದು, ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಣದ ಹಂಗು ತೊರೆದು ದುಡಿಯುವ ಬಡ ಕಾರ್ಮಿಕರೇ ಇಂತಹ ದುರಂತಗಳಿಗೆ ಸದಾ ಮೊದಲ ಬಲಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ದಿನಗೂಲಿಯನ್ನು ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಊರಿನಲ್ಲಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ ಅವರ ಕುಟುಂಬಗಳು ಇಂದು ಆಧಾರಸ್ತಂಭವನ್ನೇ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಅನಾಥವಾಗಿ ಬೀದಿಗೆ ಬಿದ್ದಿವೆ. ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ಈ ಬಡವರ ಜೀವಕ್ಕೆ ಕವಡೆ ಕಾಸಿನ ಬೆಲೆಯೂ ಇಲ್ಲವೇ ಎಂಬ ಆಕ್ರೋಶದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕಾಡುತ್ತಿದೆ.
ಅತ್ಯಂತ ಅಸ್ಥಿರ ಭೂಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹಿಮಾಲಯದ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಭೀಕರ ದುರಂತಗಳು ಸಂಭವಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಇದೇ ಮೊದಲೇನಲ್ಲ. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕಡೆಗಣಿಸಿ, ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ಕೊರೆದು ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಮಿತಿಮೀರಿದ ಹಾಗೂ ಅವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾಮಗಾರಿಗಳೇ ಇಂತಹ ಸಾಲು ಸಾಲು ದುರಂತಗಳಿಗೆ ಆಹ್ವಾನ ನೀಡುತ್ತಿವೆ. ಭೂಗರ್ಭದ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯನ್ನು ಅರಿಯದೆ, ಕೇವಲ ಯಂತ್ರಗಳ ಬಲದಿಂದ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮೇಲೆ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ದೌರ್ಜನ್ಯಕ್ಕೆ ಮುಗ್ಧ ಜೀವಗಳು ಬೆಲೆ ತೆರುತ್ತಿವೆ.
ಅಪಾಯಕಾರಿ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಹಗಲಿರುಳು ಬೆವರು ಸುರಿಸುವ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಗಾಳಿಗೆ ತೂರಲಾಗಿದೆ. ಕಾಮಗಾರಿಯ ಗುತ್ತಿಗೆ ಪಡೆದವರು ಮತ್ತು ಬೃಹತ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಂಪನಿಗಳು ಕೇವಲ ತಮ್ಮ ಲಾಭದ ಆಸೆಗೆ ಬಿದ್ದು, ಮೂಲಭೂತ ಹಾಗೂ ಕನಿಷ್ಠ ಸುರಕ್ಷತಾ ನಿಯಮಗಳನ್ನೂ ಪಾಲಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕರಾಳ ಸತ್ಯ ಈ ಅಮಾಯಕರ ಸಾವುಗಳ ಮೂಲಕ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಅಪಾಯದ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ನೀಡುವ ಆಧುನಿಕ ಉಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ತುರ್ತು ನಿರ್ಗಮನದಂತಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಕೇವಲ ಕಾಗದದ ಮೇಲಷ್ಟೇ ಉಳಿದಿವೆ.
ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಇಂತಹ ಬೃಹತ್ ಕಾಮಗಾರಿಗಳ ದುರಂತಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಲೇ ಇವೆ. 2023ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಕಾಶಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಿಲ್ಕ್ಯಾರಾ ಸುರಂಗ ಕುಸಿದು 41 ಕಾರ್ಮಿಕರು ಬರೋಬ್ಬರಿ 17 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಸಿಲುಕಿ ಜೀವನ್ಮರಣದ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಿದ್ದರು. ಅದೃಷ್ಟವಶಾತ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಅವರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 2023ರಲ್ಲೇ ಮಿಜೋರಾಂನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದ ರೈಲ್ವೆ ಸೇತುವೆ ಕುಸಿದು 23 ಮಂದಿ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರು. ಅದೇ ವರ್ಷ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಸಮೃದ್ಧಿ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ರೇನ್ ಕುಸಿದು ಕಾರ್ಮಿಕರು ಹಾಗೂ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ 20 ಮಂದಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ್ದರು. ಇವು ಕೇವಲ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳಲ್ಲ, ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವೈಫಲ್ಯದ ರಕ್ತಸಿಕ್ತ ದಾಖಲೆಗಳು.
ಪದೇ ಪದೇ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಈ ಎಲ್ಲ ದುರಂತಗಳ ಹಿಂದೆ ಸರ್ಕಾರದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಹಾಗೂ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಿರುವ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಪಾತ್ರವಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಗಂಭೀರ ಆರೋಪಗಳು ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿವೆ. ಕಾಮಗಾರಿ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ನಡೆಯಬೇಕಾದ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತಾ ತಪಾಸಣೆಗಳು ಕೇವಲ ಕಡತಗಳಿಗಷ್ಟೇ ಸೀಮಿತವಾಗಿವೆಯೇ ಎಂಬ ಸಂಶಯ ಮೂಡಿದೆ. ಈ ಘಟನೆಯನ್ನಾದರೂ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿ ಕೇಂದ್ರ ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ತಕ್ಷಣವೇ ಎಚ್ಚೆತ್ತುಕೊಳ್ಳಬೇಕಿದೆ. ಭದ್ರತಾ ಲೋಪವೆಸಗುವ ಕಂಪನಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಕಠಿಣ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಮೊಕದ್ದಮೆ ದಾಖಲಿಸುವ ಜೊತೆಗೆ, ಮೃತಪಟ್ಟವರ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ಹಾಗೂ ಶಾಶ್ವತ ಪರಿಹಾರ ಒದಗಿಸುವ ತುರ್ತು ಅಗತ್ಯವಿದೆ.
