ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ವಿದೇಶ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಅನುಮತಿ ನಿರಾಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ರಾಜ್ಯಗಳ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳ ಪೈಕಿ ತೆಲಂಗಾಣ ಸಿಎಂ ಎ. ರೇವಂತ್ ರೆಡ್ಡಿ ಅವರು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಮೊದಲಿಗರಲ್ಲ. ಈ ಹಿಂದೆ ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಮತ್ತು ಅರವಿಂದ್ ಕೇಜ್ರಿವಾಲ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ನಾಯಕರು ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಇದೇ ರೀತಿಯ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದೀಗ ರೇವಂತ್ ರೆಡ್ಡಿ ಅವರ ಉದ್ದೇಶಿತ ಅಮೆರಿಕ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರದ ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯವು (MEA) ‘ರಾಜಕೀಯ ಅನುಮತಿ’ ನಿರಾಕರಿಸಿರುವ ಕಾರಣ, ಈ ಹಳೆಯ ವಿವಾದ ಹಾಗೂ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸದ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತೆ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ಬಂದಿವೆ.
ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಈ ನಿರ್ಧಾರದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ‘ತೆಲಂಗಾಣರೈಸಿಂಗ್’ ನಿಯೋಗವು ತನ್ನ ಮುಂದಿನ ಅಮೆರಿಕ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದೆ ಎಂದು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳ ಕಾರ್ಯಾಲಯ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಖಚಿತಪಡಿಸಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಲಂಡನ್ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿರುವ ರೇವಂತ್ ರೆಡ್ಡಿ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಪೂರ್ವನಿಗದಿತ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯಂತೆ ಆಗಸ್ಟ್ 30ರವರೆಗೆ ಅಮೆರಿಕದ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಬೇಕಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ರಾಜಕೀಯ ಅನುಮತಿ ದೊರೆಯದ ಕಾರಣ ಅವರು ಮುಂದಿನ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟು, ಆಗಸ್ಟ್ 23ರಂದೇ ಹೈದರಾಬಾದ್‌ಗೆ ಮರಳಲಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸಗಳಿಗೆ ಅನುಮತಿ ಪಡೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದೆ.
ಇಂತಹ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ ಇತರ ನಾಯಕರ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ, ದೆಹಲಿಯ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಅರವಿಂದ್ ಕೇಜ್ರಿವಾಲ್ ಅವರಿಗೆ 2019ರಲ್ಲಿ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಹವಾಮಾನ ಶೃಂಗಸಭೆ ಹಾಗೂ 2022ರಲ್ಲಿ ಸಿಂಗಾಪುರ ಶೃಂಗಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದೇ ರೀತಿ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಅವರ 2018ರ ಚೀನಾ ಪ್ರವಾಸ ಮತ್ತು 2021ರ ರೋಮ್ ವಿಶ್ವ ಶಾಂತಿ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಗೂ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಅನುಮತಿ ಸಿಕ್ಕಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಸ್ಸಾಂನ ಮಾಜಿ ಸಿಎಂ ತರುಣ್ ಗೊಗೊಯ್ (2012) ಮತ್ತು ಜಾರ್ಖಂಡ್‌ನ ಅರ್ಜುನ್ ಮುಂಡಾ (2011) ಅವರಿಗೂ ಇದೇ ರೀತಿ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ನಿರಾಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
ಈ ಅನುಮತಿಗಳು ಕೇವಲ ರಾಜಕೀಯ ನಿರ್ಧಾರಗಳಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿವೆ. ಮೇ 6, 2015ರಂದು ಹೊರಡಿಸಲಾದ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಸೆಕ್ರೆಟರಿಯೇಟ್ ಸುತ್ತೋಲೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವರ ಯಾವುದೇ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ‘ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಎಫ್‌ಸಿಆರ್‌ಎ (FCRA) ಅನುಮತಿ’ ಪಡೆಯುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ನಾಯಕರ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರಯಾಣವು ದೇಶದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿ ಹಾಗೂ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವಾಲಯವು ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳನ್ನು ಕೂಲಂಕಷವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಅನುಮತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸದ ಮೇಲಿನ ಈ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿಗೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಕಾನೂನಿನ ಆಧಾರವೂ ಇದೆ. ತಮಿಳುನಾಡು ಮಾಜಿ ಸಿಎಂ ‘ಎಂ. ಕರುಣಾನಿಧಿ ವಿರುದ್ಧ ಭಾರತ ಒಕ್ಕೂಟ’ದ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನೀಡಿದ ತೀರ್ಪಿನ ಅನ್ವಯ, ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ‘ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವಕ’ರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ವಿರೋಧಿ ಕಾನೂನುಗಳು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ದಂಡ ಸಂಹಿತೆಯ (IPC) ಸೆಕ್ಷನ್ 21(12)ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವಕರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುವುದರಿಂದ, ವಿದೇಶಕ್ಕೆ ತೆರಳುವ ಮುನ್ನ ಇಂತಹ ನಿಯಂತ್ರಕ ಹಾಗೂ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವಾಲಯದ ರಾಜಕೀಯ ಅನುಮತಿಯ ಜೊತೆಗೆ, ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ಹಾಗೂ ವಿದೇಶಿ ಆತಿಥ್ಯ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಿದ್ದರೆ ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯದಿಂದಲೂ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಅನುಮತಿ ಪಡೆಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. 2016 ರಿಂದೀಚೆಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವಕರು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಪೋರ್ಟಲ್ ಮೂಲಕವೇ ಈ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಹಣಕಾಸು ಇಲಾಖೆಯ 2019ರ ಸುತ್ತೋಲೆಯ ನಿಯಮದಂತೆ, ಪ್ರಯಾಣದ ದಿನಾಂಕಕ್ಕಿಂತ ಕನಿಷ್ಠ 15 ರಿಂದ 5 ದಿನಗಳ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು. ಪ್ರವಾಸದ ಅವಧಿ, ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ದೇಶ ಹಾಗೂ ನಿಯೋಗದ ಗಾತ್ರದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಈ ನಿಯಮಗಳು ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತವೆ.
