ಕೇಂದ್ರ ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಈ ಎಲ್ಲ ನಡೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆಡಳಿತ ಯಂತ್ರ, ಮಾಧ್ಯಮ, ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಇದೀಗ ಕ್ರೀಡೆ—ಹೀಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಲಯವನ್ನೂ ತಮಗೆ ಬೇಕಾದ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ಬದಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ, ಅಧಿಕಾರಾರೂಢ ಬಿಜೆಪಿ ಭಿನ್ನಮತ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯತೆಯ ಮೂಲ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕುತ್ತಿದೆ. ಜನರ ಮೂಲಭೂತ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಾದ ನಿರುದ್ಯೋಗ, ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತ, ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ಮರೆಮಾಚಲು ಬಣ್ಣದ ರಾಜಕಾರಣವನ್ನು ಅಸ್ತ್ರವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಕೇಸರಿ ಬಣ್ಣ ಬಿಜೆಪಿ- ಆರೆಸ್ಸೆಸ್‌ ಹುಟ್ಟುವುದಕ್ಕೆ ಮೊದಲೇ ಇತ್ತು. ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಅದು ಭಾರತದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ. ಆದರೆ, ಇತ್ತೀಚಿನ ಕೆಲ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿ ಮತ್ತು ಆರೆಸ್ಸೆಸ್‌ನಂತಹ ಹಿಂದುತ್ವ, ಕೋಮುವಾದಿ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಕೇಸರಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಆಸ್ತಿಯ ರೀತಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿವೆ. ತಮ್ಮ ಸ್ವಾರ್ಥ ರಾಜಕೀಯದ ಕೆಸರನ್ನು ಆಧ್ಯಾತ್ಮದ ಸಂಕೇತವಾದ ಪವಿತ್ರ ಕೇಸರಿಗೆ ಅಂಟಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೇಸರಿ ಶಾಲು ಹಾಕಿಕೊಂಡ ಸಂಘಟನೆಗಳು ವಿಧ್ವಂಸಕ ಕೃತ್ಯ ಎಸಗುತ್ತಿವೆ. ಕೇಸರಿ ಎಂದರೆ ಹಿಂದುತ್ವದ ಪುಂಡರೇ ನೆನಪಿಗೆ ಬರುವಂತಾಗಿದೆ. ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿ ಸರ್ಕಾರ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಂತರ ದೇಶದ ಏಕತೆಯ ಸಂಕೇತಗಳಿಗೂ ಕೇಸರಿ ಬಣ್ಣ ಬಳಿಯಲಾಗಿದೆ. ಅದೀಗ ಕ್ರೀಡಾಳುಗಳು ಬಳಸುವ ಜರ್ಸಿಯವರೆಗೂ ಬಂದು ತಲುಪಿದೆ.
ಕ್ರೀಡೆ ಎಂಬುದು ಯಾವುದೇ ಧರ್ಮ, ಜಾತಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾದದ್ದಲ್ಲ. ದಶಕಗಳಿಂದ ಭಾರತೀಯ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು ನೀಲಿ ಅಥವಾ ತ್ರಿವರ್ಣ ಧ್ವಜದ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ಇತ್ತೀಚಿನ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಗಳಿಗೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾದ ಹಾಕಿ ತಂಡದ ಸಮವಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಕೇಸರಿ ಬಣ್ಣವನ್ನು ರಾರಾಜಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿರುವುದು ಕ್ರೀಡೆಯ ರಾಜಕೀಯಕರಣದ ಸ್ಪಷ್ಟ ನಿದರ್ಶನವಾಗಿದೆ. ಕ್ರೀಡಾಳುಗಳ ಜೆರ್ಸಿಯಲ್ಲೂ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಬಣ್ಣವನ್ನು ತುರುಕುವುದು ದೇಶದ ಜಾತ್ಯತೀತ ಕ್ರೀಡಾ ಮನೋಭಾವಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆ ತಂದಿದೆ ಎಂದು ಕ್ರೀಡಾ ಪ್ರೇಮಿಗಳು ಖೇದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಬಿಜೆಪಿಯು ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗಿನಿಂದಲೂ ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ‘ಕೇಸರೀಕರಣ’ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಇದೀಗ ಕ್ರೀಡಾಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೂ ಕಾಲಿಟ್ಟಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಕಿ ತಂಡದ ಜೆರ್ಸಿ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಏಕಾಏಕಿ ‘ಕೇಸರಿ’ಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿರುವುದು ತೀವ್ರ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. “ಇದೊಂದು ಮುಜುಗರದ ಸಂಗತಿ” ಎಂದು ಹಾಕಿ ತಂಡದ ಮಾಜಿ ನಾಯಕ ವೀರೇನ್ ರಸ್ಕಿನ್ಹಾ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಅಸಮಾಧಾನ ಹೊರಹಾಕಿದ್ದು, ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಅತಿಯಾದ ಬಣ್ಣದ ರಾಜಕಾರಣದ ವಿರುದ್ಧ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಹೊಸ ಚರ್ಚೆಯೊಂದು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ.
ಕೇವಲ ಕ್ರೀಡೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಸ್ವಾಯತ್ತ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೇಲೂ ಕೇಸರಿ ಬಣ್ಣದ ಲೇಪನ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಭಾರತೀಯರ ಮನೆಮಾತಾಗಿದ್ದ, ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದ ಮೂಲಕ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಸಾರ ಸಂಸ್ಥೆ ‘ದೂರದರ್ಶನ’ದ (ಡಿಡಿ ನ್ಯೂಸ್) ಲೋಗೋವನ್ನು ಕೇಸರಿ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ನಡೆ ಪ್ರಸಾರ ಭಾರತಿಯ ಮೂಲ ಆಶಯಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ‘ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಸಾರ’ವನ್ನು ‘ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರಚಾರ’ವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಆಡಳಿತಾರೂಢರ ಹುನ್ನಾರ ಎಂದು ಮಾಜಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಹಾಗೂ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ತೀವ್ರ ವಾಗ್ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದ್ದವು.
ದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೇಸರೀಕರಣದ ಅತಿಮುಖ್ಯ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಯೋಗಿ ಆದಿತ್ಯನಾಥ್ ನೇತೃತ್ವದ ಬಿಜೆಪಿ ಸರ್ಕಾರ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗಿನಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲಿನ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಟ್ಟಡಗಳು, ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಗಳು, ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳ ಕಚೇರಿ, ಸರ್ಕಾರಿ ಬಸ್‌ಗಳು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ರಸ್ತೆ ವಿಭಜಕಗಳಿಗೂ ಕೇಸರಿ ಬಣ್ಣ ಬಳಿಯಲಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ ಲಖನೌದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ‘ಹಜ್ ಭವನ’ದ ಕಾಂಪೌಂಡ್‌ಗೂ ಕೇಸರಿ ಬಣ್ಣ ಬಳಿದು ತೀವ್ರ ಮುಜುಗರಕ್ಕೀಡಾದ ಸರ್ಕಾರ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಟೀಕೆಗಳ ನಂತರ ಅದನ್ನು ಮರುಬದಲಿಸಿದ ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದ ಘಟನೆಯೂ ನಡೆದಿತ್ತು.
ಈ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಕೇವಲ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧೀನದಲ್ಲಿರುವ ರೈಲ್ವೆ ಇಲಾಖೆಯ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ‘ವಂದೇ ಭಾರತ್’ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ರೈಲುಗಳ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಕೂಡ ನೀಲಿಯಿಂದ ಕೇಸರಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳ ಟೋಲ್ ಪ್ಲಾಜಾಗಳು, ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಸಹ ದಿನೇ ದಿನೇ ಕೇಸರಿಮಯವಾಗುತ್ತಿವೆ.
ಬಿಜೆಪಿ ಆಡಳಿತವಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಮರುರೂಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕೇಸರೀಕರಣವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಗುಜರಾತ್, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ರಾಜಸ್ಥಾನದಂತಹ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಲಾ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸಿ, ಹಿಂದುತ್ವದ ಚಿಂತಕರು ಮತ್ತು ಆರ್ಎಸ್ಎಸ್ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಪ್ರತಿಪಾದಕರ ಪಠ್ಯಗಳನ್ನು ಸೇರ್ಪಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣಗಳ ಹೆಸರು ಬದಲಾವಣೆಯೂ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ‘ಅಲಹಾಬಾದ್’ ಅನ್ನು ‘ಪ್ರಯಾಗ್‌ರಾಜ್’ ಎಂದು, ‘ಮೊಘಲ್‌ಸರಾಯ್’ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ‘ದೀನ್‌ದಯಾಳ್ ಉಪಾಧ್ಯಾಯ’ ನಿಲ್ದಾಣವೆಂದು ಬದಲಾಯಿಸಿದ್ದು, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ‘ಹೋಶಂಗಾಬಾದ್’ ಅನ್ನು ‘ನರ್ಮದಾಪುರಂ’ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದ್ದು ಕೇವಲ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳಾಗಿರದೆ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಸ್ಮಿತೆಯನ್ನು ಹೇರುವ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿವೆ.
ಇನ್ನು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ಯಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೇಸರಿ ಬಣ್ಣ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಅಸ್ಸಾಂ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಾಖಂಡದಂತಹ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಎದ್ದುಕಾಣುತ್ತಿವೆ. ಸರ್ಕಾರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳ ಬೆಡ್‌ಶೀಟ್‌ಗಳು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ಬಸ್‌ಗಳು, ಮತ್ತು ಪಾಲಿಕೆ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಗೂ ಕೇಸರಿ ಬಣ್ಣ ಬಳಿಯುವ ಮೂಲಕ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ದೈನಂದಿನ ಬದುಕಿನಲ್ಲೂ ಈ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಅಚ್ಚೊತ್ತಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಉತ್ತರಾಖಂಡದಲ್ಲಿ ಏಕರೂಪ ನಾಗರಿಕ ಸಂಹಿತೆಯ (ಯುಸಿಸಿ) ಜಾರಿ ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿ ಮದರಸಾಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಶಾಲೆಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಸರ್ಕಾರದ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳೆಂಬುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತವಾದಿ ಕೇಸರಿ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ವಿಸ್ತರಣೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಬಹುತ್ವವನ್ನು ಬದಿಗೊತ್ತಿ, ‘ಒಂದೇ ದೇಶ, ಒಂದೇ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಒಂದೇ ಬಣ್ಣ’ ಎಂಬ ನಿಲುವನ್ನು ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿಗಳ ಮೂಲಕವೇ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಜಾತ್ಯತೀತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಒಡ್ಡುತ್ತಿರುವ ಸವಾಲಾಗಿದೆ.
ಬಣ್ಣವೊಂದು ಕೇವಲ ಬಣ್ಣವಾಗಿ ಉಳಿಯದೆ, ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ರಾಜಕೀಯ ಹಾಗೂ ಹಿಂದುತ್ವ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಆತಂಕದ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮೂಲಭೂತ ಜಾತ್ಯತೀತ ತತ್ವಗಳ ಮೇಲಿನ ನೇರ ದಾಳಿಯಾಗಿದೆ.
ಕೇಂದ್ರ ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಈ ಎಲ್ಲ ನಡೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆಡಳಿತ ಯಂತ್ರ, ಮಾಧ್ಯಮ, ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಇದೀಗ ಕ್ರೀಡೆ… ಹೀಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಲಯವನ್ನೂ ತಮಗೆ ಬೇಕಾದ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ಬದಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ, ಅಧಿಕಾರಾರೂಢ ಬಿಜೆಪಿ ಪಕ್ಷವು ಭಿನ್ನಮತ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯತೆಯ ಮೂಲ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕುತ್ತಿದೆ. ಜನರ ಮೂಲಭೂತ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಾದ ನಿರುದ್ಯೋಗ, ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತ, ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ಮರೆಮಾಚಲು ಬಣ್ಣದ ರಾಜಕಾರಣವನ್ನು ಅಸ್ತ್ರವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
‘ವೈವಿಧ್ಯತೆಯಲ್ಲಿ ಏಕತೆ’ ಎಂಬುದು ಭಾರತದ ಭವ್ಯ ಅಸ್ಮಿತೆ. ಆದರೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೂ ಒಂದೇ ಬಣ್ಣ ಬಳಿಯುವ ಹಟಮಾರಿ ಧೋರಣೆ ದೇಶದ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳಿಗೆ ಶೋಭೆ ತರುವಂತಹುದ್ದಲ್ಲ. ಹಾಕಿ ತಂಡದ ಮಾಜಿ ನಾಯಕ ವೀರೇನ್ ರಸ್ಕಿನ್ಹಾ ಅವರು ಹೇಳಿದಂತೆ, ಈ ರೀತಿಯ ಸಂಕುಚಿತ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ದೇಶಕ್ಕೆ ಕೀರ್ತಿ ತರುವ ಬದಲು ಮುಜುಗರ ತರಿಸುವುದೇ ಹೆಚ್ಚು. ಸರ್ಕಾರಗಳು ಈ ಬಣ್ಣದ ರಾಜಕಾರಣವನ್ನು ಬದಿಗಿಟ್ಟು, ದೇಶದ ನೈಜ ಹಾಗೂ ಸಮಗ್ರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯತ್ತ ಗಮನ ಹರಿಸಬೇಕಾದ ತುರ್ತು ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಸಾರಿ ಹೇಳುತ್ತಿವೆ.
