ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ, ಟರ್ಕಿ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸಹಿ ಹಾಕಿರುವ ‘ಮೆಕ್ಕಾ ಜಂಟಿ ರಕ್ಷಣಾ ಒಪ್ಪಂದ’ದ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆ ಜೋರಾಗಿದೆ. ಮೂರು ದೇಶಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದು ದೇಶದ ಮೇಲೆ ಸಶಸ್ತ್ರ ದಾಳಿ ನಡೆದರೆ, ಅದನ್ನು ಮೂವರ ಮೇಲಿನ ದಾಳಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವುದಾಗಿ ಒಪ್ಪಂದ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ಸಾಮೂಹಿಕ ರಕ್ಷಣೆಯ ಹೊಸ ಮೈತ್ರಿ ಎಂದು ಬಿಂಬಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಆದರೆ ಈ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಕೇವಲ ‘ಒಬ್ಬರ ಮೇಲಿನ ದಾಳಿ, ಎಲ್ಲರ ಮೇಲಿನ ದಾಳಿ’ ಎಂಬ ಸಾಮೂಹಿಕ ರಕ್ಷಣೆಯ ಭರವಸೆಯಾಗಿ ನೋಡುವುದು ಅದರ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಮೂರು ದೇಶಗಳ ಭದ್ರತಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಅಗತ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ದುರ್ಬಲತೆಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ. ಟರ್ಕಿಗೆ ಈಗಾಗಲೇ ನ್ಯಾಟೋ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬೆಂಬಲವಿದೆ. ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಬಳಿ ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳಿವೆ. ಆದರೆ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ ಈ ಎರಡೂ ರೀತಿಯ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಹೊರಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಅರಬ್ ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿರುವ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ ಈ ಮೂರೂ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭದ್ರತಾ ದುರ್ಬಲತೆ ಹೆಚ್ಚು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿರುವ ದೇಶವಾಗಿದೆ.
ಇತ್ತೀಚಿನ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಭದ್ರತಾ ಸವಾಲುಗಳು ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆ. ಆದರೆ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹೌತಿ ಬಂಡುಕೋರರು ಸೌದಿ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದಾಗ, ಈ ತ್ರಿಪಕ್ಷೀಯ ಒಪ್ಪಂದದಿಂದ ತಕ್ಷಣದ ಯಾವುದೇ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಕಂಡುಬರಲಿಲ್ಲ. ಇದು ಒಪ್ಪಂದದ ನೈಜ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದೆ.
ಕೊಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ದಶಕಗಳಿಂದ ಅಮೆರಿಕದ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿವೆ. ಅಮೆರಿಕದ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುವುದು ಮತ್ತು ತನ್ನ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ಸೇನಾ ನೆಲೆಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದು ಒಂದೆಡೆಯಾದರೆ, ಅಗತ್ಯ ಬಿದ್ದಾಗ ಅಮೆರಿಕ ತನ್ನ ಪರವಾಗಿ ನೇರವಾಗಿ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಖಾತರಿ ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ. ಕೊಲ್ಲಿ ಪ್ರದೇಶದ ಶಾಶ್ವತ ಭದ್ರತಾ ಪಾಲುದಾರನಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯಲು ಅಮೆರಿಕ ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧತೆ ಹಿಂದೆಂದಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಕೂಡ ಕೊಲ್ಲಿ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಹಳೆಯ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮರಳುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬ ವಾಸ್ತವವನ್ನು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೊಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಎದುರಾಗಿದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನೋಡಿದರೆ, ಮೆಕ್ಕಾ ಒಪ್ಪಂದದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದು ಟರ್ಕಿ ಅಥವಾ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕಿಂತ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಭದ್ರತಾ ಆತಂಕ ಎನ್ನಬಹುದು.
ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಬಲ ರಾಷ್ಟ್ರ. ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನ ಹೊಂದಿದೆ. ಆದರೆ ತನ್ನ ಭದ್ರತೆ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಅದು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಅಮೆರಿಕದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಇದೀಗ ಆ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಭಾಗಶಃ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಸ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ರೂಪಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಟರ್ಕಿ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದೊಂದಿಗೆ ಕೈಜೋಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸೌದಿ ತನ್ನ ಸುತ್ತಲಿನ ಭದ್ರತಾ ವಲಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಮೂರು ದೇಶಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ನೋಡಿದಾಗಲೂ ಭದ್ರತಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೀತಿಯ ‘3E ಗ್ಯಾಪ್’ ಇದೆ. ಅಂದರೆ, ಮೂರು ದೇಶಗಳ ಸೇನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಆರ್ಥಿಕ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಭದ್ರತಾ ಅಗತ್ಯಗಳು ಒಂದೇ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿಲ್ಲ.
ಮೆಕ್ಕಾ ಒಪ್ಪಂದದ ನಂತರ ಹೆಚ್ಚು ಚರ್ಚೆಗೆ ಬಂದಿರುವ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ತನ್ನ ಪರಮಾಣು ರಕ್ಷಣಾ ಛತ್ರಿಯನ್ನು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾಕ್ಕೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ ಎಂಬ ವಾದ. ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದಾಖಲೆ ಅಥವಾ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಖಾತರಿ ಇಲ್ಲ. ಕಳೆದ ವರ್ಷ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ರಕ್ಷಣಾ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದ್ದಾಗಲೂ, ಅದರಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ರಕ್ಷಣಾ ಭರವಸೆ ಸೇರಿದೆ ಎಂಬ ಊಹಾಪೋಹಗಳು ಕೇಳಿಬಂದಿದ್ದವು. ಆದರೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ನಂತರ ಅಂತಹ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿದಿದ್ದರು. ಹೀಗಾಗಿ ಈಗಲೂ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾಕ್ಕೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ‘ಪರಮಾಣು ಛತ್ರಿ’ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಖಚಿತವಾಗಿ ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಪರಮಾಣು ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಉಳಿಸಲಾಗಿರುವ ಈ ಅಸ್ಪಷ್ಟತೆಗೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಯ ಮಹತ್ವವಿದೆ.
ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಸಮೀಕರಣಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ಮತ್ತೊಂದು ಮುಖ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. 2020ರ ಅಬ್ರಹಾಂ ಒಪ್ಪಂದದ ಬಳಿಕ ಯುಎಇ ಇಸ್ರೇಲ್ಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹತ್ತಿರವಾಗಿದೆ. ಇಸ್ರೇಲ್ ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದ್ದರೂ, ಅದು ತನ್ನ ಪರಮಾಣು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿಲ್ಲ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಂಘರ್ಷದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಯುಎಇಗೆ ಇರಾನ್ನ ಕ್ಷಿಪಣಿ ಮತ್ತು ಡ್ರೋನ್ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ಇಸ್ರೇಲ್ ನಿಗಾ ಸಾಧನಗಳು, ವಾಯು ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಹಾಗೂ ‘ಐರನ್ ಬೀಮ್’ ಲೇಸರ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಒದಗಿಸಿದೆ ಎಂಬ ವರದಿಗಳೂ ಬಂದಿವೆ.
ಇಸ್ರೇಲಿ ರಕ್ಷಣಾ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೂ ಯುಎಇಯಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ಉಪಸ್ಥಿತಿ ಇದೆ. ಇದು ಯುಎಇಗೆ ಇಸ್ರೇಲ್ ಅಧಿಕೃತ ಪರಮಾಣು ರಕ್ಷಣಾ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದೆ ಎಂದರ್ಥವಲ್ಲ. ಅದೇ ರೀತಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನವೂ ಸೌದಿಗಾಗಿ ಪರಮಾಣು ಪ್ರತೀಕಾರ ನಡೆಸುವುದಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ಭರವಸೆ ನೀಡಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವ ಚಿತ್ರಣವೂ ಒಂದು ರೀತಿಯ ತಡೆ ತಂತ್ರವೇ ಆಗಿದೆ. ಯುಎಇಗೆ ಇಸ್ರೇಲ್ ಇದ್ದರೆ, ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ ಈಗ ಟರ್ಕಿ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಮೂಲಕ ತನ್ನದೇ ಉತ್ತರವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಈ ಒಪ್ಪಂದ ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಮೆಕ್ಕಾ ಜಂಟಿ ರಕ್ಷಣಾ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಹೊಸ ಸೇನಾ ಮೈತ್ರಿಯಾಗಿ ನೋಡುವುದು ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿಯಾಗಬಹುದು. ಮೂರು ದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಶತ್ರುವಿನ ಸ್ಪಷ್ಟ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವಿಲ್ಲ. ಟರ್ಕಿಗೆ ನ್ಯಾಟೋ ಎಂಬ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿದೆ. ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಈಗಾಗಲೇ ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಅಗತ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಭದ್ರತಾ ಆತಂಕಗಳು ಮಾತ್ರ ವಿಭಿನ್ನ ಸ್ವರೂಪದ್ದಾಗಿವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ನಿಜವಾದ ಶಕ್ತಿ ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮೂವರು ದೇಶಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಹೇಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರಲಿದೆ.
ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪರಮಾಣು ರಕ್ಷಣೆಯ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಅಸ್ಪಷ್ಟತೆಯೇ ಒಪ್ಪಂದದ ದೊಡ್ಡ ತಂತ್ರಗಾರಿಕಾ ಅಂಶವೂ ಹೌದು, ಅದರ ದೊಡ್ಡ ದೌರ್ಬಲ್ಯವೂ ಹೌದು. ಇದು ನಿಜವಾದ ಪರಮಾಣು ಭದ್ರತಾ ಛತ್ರಿಯೇ ಅಥವಾ ಎದುರಾಳಿಗಳಿಗೆ ಮಾನಸಿಕ ಒತ್ತಡ ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ತಂತ್ರವೇ ಎಂಬುದು ಇನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಮೆಕ್ಕಾ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಹೊಸ ‘ನಾಟೋ’ ಅಥವಾ ಪ್ರಬಲ ಸಾಮೂಹಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ಮೈತ್ರಿ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಅಮೆರಿಕದ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಹೊಸ ಭದ್ರತಾ ಪ್ರಯೋಗ ಎಂದು ನೋಡುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ತ. ಒಪ್ಪಂದದ ಕಾಗದದಲ್ಲಿರುವ ಭರವಸೆಗಿಂತ, ಮುಂದಿನ ನೈಜ ಭದ್ರತಾ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಈ ಮೂರು ದೇಶಗಳು ಪರಸ್ಪರಕ್ಕಾಗಿ ಎಷ್ಟು ದೂರ ಹೋಗುತ್ತವೆ ಎಂಬುದೇ ಅದರ ನಿಜವಾದ ಬಲವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲಿದೆ ಎಂದು ದಿ ಪ್ರಿಂಟ್ ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಯುವಜನರು ಉದ್ಯೋಗ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಕೇಂದ್ರದ ನೀತಿಗಳೇ ಕಾರಣ: ಜಾರ್ಖಂಡ್ ಸಿಎಂ ಸೊರೇನ್
ತಕ್ಷಣದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಭಾರತ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಕಳವಳಪಡುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಮತ್ತು ಟರ್ಕಿ ನಡುವಿನ ಮೆಕ್ಕಾ ಜಂಟಿ ರಕ್ಷಣಾ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಭಾರತವನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಂಶವಿಲ್ಲ. ಸೌದಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶ ತನ್ನ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕದ ಮೇಲಿನ ಭದ್ರತಾ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿದೆ. ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಈ ಮೈತ್ರಿಯ ಭಾಗವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಭಾರತದ ಗಮನ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಸೆಳೆದಿದ್ದರೂ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸೌದಿಗೆ ತನ್ನ ಪರಮಾಣು ರಕ್ಷಣಾ ಛತ್ರಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲಿದೆ ಎಂಬ ಯಾವುದೇ ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭರವಸೆ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ಈಗಲೇ ಭಾರತದ ವಿರುದ್ಧದ ಸೇನಾ ಮೈತ್ರಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ವಿಶ್ಲೇಷಕರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.
ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಭಾರತ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವಂತೆಯೂ ಇಲ್ಲ. ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಸೌದಿ ಮತ್ತು ಟರ್ಕಿಯಂತಹ ಪ್ರಭಾವಿ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ರಕ್ಷಣಾ ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಯಾದರೆ, ಅದು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಭದ್ರತಾ ಸಮೀಕರಣದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಸಹಕಾರ, ಗುಪ್ತಚರ ಮಾಹಿತಿ ಹಂಚಿಕೆ ಅಥವಾ ಜಂಟಿ ಸೇನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದರೆ ಭಾರತದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಬದಲಾಗಬೇಕಾಗಬಹುದು. ಹೀಗಾಗಿ ಮೆಕ್ಕಾ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ತಕ್ಷಣದ ಅಪಾಯವೆಂದು ನೋಡುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾ-ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ಭದ್ರತಾ ಸಮೀಕರಣದ ಸೂಚನೆಯಾಗಿ ಭಾರತ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಗಮನಿಸುವುದು ಸೂಕ್ತ.
