ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದು ಒಂದು ವಾಸ್ತವ. ದೇಶದ ಒಟ್ಟು ಆಂತರಿಕ ಉತ್ಪನ್ನ ಹೆಚ್ಚಳ, ಕೈಗಾರಿಕಾ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮತ್ತು ಸೇವಾ ವಲಯದ ಪ್ರಗತಿ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಸೂಚಕಗಳಾಗಿವೆ. ಆದರೆ ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಫಲ ಸಮಾಜದ ಎಲ್ಲ ವರ್ಗಗಳಿಗೂ ತಲುಪಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಚರ್ಚೆಗಳ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಾಗ, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಗುರುತುಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾವ ಧರ್ಮದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಎಷ್ಟಿದೆ? ಯಾವ ಧರ್ಮದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ? ಯಾವ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟು ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವಿದೆ? ಇಂತಹ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಚರ್ಚೆಯಾಗುತ್ತಿವೆ. ಆದರೆ ಇದೇ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು, ಭೂಮಿ, ಸಂಪತ್ತು, ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಇತರ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಹಂಚಿಕೆಯ ಕುರಿತು ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ನಾವು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿದೆ.
ಒಂದು ದೇಶದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅದರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಮಾತ್ರ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆ ದೇಶದ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಒಡೆತನ ಯಾರ ಕೈಯಲ್ಲಿದೆ, ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಸಂಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಸಾಮಾಜಿಕ ವರ್ಗಗಳ ಪಾಲು ಎಷ್ಟಿದೆ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿವೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಅಗತ್ಯ.
ದೇಶದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಧರ್ಮದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಎಣಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ದೇಶದ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಜನರ ಪಾಲು ಎಷ್ಟಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅಳೆಯುವುದು ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ.
ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತಿನ ಹಂಚಿಕೆ
ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದು ಒಂದು ವಾಸ್ತವ. ದೇಶದ ಒಟ್ಟು ಆಂತರಿಕ ಉತ್ಪನ್ನ ಹೆಚ್ಚಳ, ಕೈಗಾರಿಕಾ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮತ್ತು ಸೇವಾ ವಲಯದ ಪ್ರಗತಿ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಸೂಚಕಗಳಾಗಿವೆ. ಆದರೆ ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಫಲ ಸಮಾಜದ ಎಲ್ಲ ವರ್ಗಗಳಿಗೂ ತಲುಪಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು.
ಜಿಡಿಪಿ ಹೆಚ್ಚಳವು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಸರಕು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳ ಒಟ್ಟು ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅದು ಸಂಪತ್ತಿನ ಹಂಚಿಕೆ ಹೇಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಆದಾಯ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತಿನ ಅಸಮಾನತೆಯೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು. ಹೀಗಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಅಳೆಯುವಾಗ ಒಟ್ಟು ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಅದರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನೂ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು.
ವಿಶ್ವ ಅಸಮಾನತೆ ವರದಿ–2026ರ ಅಂದಾಜುಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆದಾಯ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತಿನ ಹಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಅಸಮಾನತೆ ಇರುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಮೇಲಿನ ಶೇ.10ರಷ್ಟು ಜನರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆದಾಯದ ದೊಡ್ಡ ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಕೆಳಗಿನ ಶೇ.50ರಷ್ಟು ಜನರ ಪಾಲು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಅಂತರವು ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತಲುಪುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ.
ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನೆ ಶ್ರೀಮಂತರು ಸಂಪತ್ತು ಗಳಿಸಬಾರದು ಎಂಬುದಲ್ಲ. ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ದುಡಿಯುವ ಜನರು, ರೈತರು, ಕಾರ್ಮಿಕರು, ಸಣ್ಣ ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಳಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಜನರಿಗೂ ನ್ಯಾಯಯುತ ಪಾಲು ದೊರೆಯುತ್ತಿದೆಯೇ ಎಂಬುದಾಗಿದೆ.
ಭೂಮಿಯ ಒಡೆತನ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸಮಾನತೆ
ಭೂಮಿ ಕೇವಲ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲ. ಭಾರತದಂತಹ ಕೃಷಿ ಪ್ರಧಾನ ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅದು ಜೀವನೋಪಾಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಭದ್ರತೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ.
ಭೂಮಿಯ ಒಡೆತನದ ಹಂಚಿಕೆ, ಭೂಹೀನ ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸ್ಥಿತಿ, ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಅತಿ ಸಣ್ಣ ರೈತರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಹಾಗೂ ಕೃಷಿಯಿಂದ ದೊರೆಯುವ ಆದಾಯದ ಸ್ಥಿರತೆ ಇವುಗಳು ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ ನ್ಯಾಯದ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯಬೇಕು.
ಒಂದು ಕಡೆ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಬಂಡವಾಳ ಹೊಂದಿರುವ ವರ್ಗವಿದ್ದರೆ, ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ ಸ್ವಂತ ಭೂಮಿಯಿಲ್ಲದೆ ಇತರರ ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ದುಡಿಯುವ ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಮಿಕರಿದ್ದಾರೆ. ಇಂತಹ ಅಸಮಾನತೆಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡದೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾರತದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಭೂಸುಧಾರಣೆ, ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದಕತೆ, ರೈತರ ಆದಾಯ, ಭೂಹೀನರಿಗೆ ಜೀವನೋಪಾಯದ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೀತಿಯ ಆದ್ಯತೆಗಳಾಗಬೇಕು.
ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ: ಸಮಾನ ಅವಕಾಶಗಳ ಆಧಾರ
ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಸಾಧನ. ಆದರೆ ಶಿಕ್ಷಣದ ಅವಕಾಶಗಳು ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದರೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಇರುವ ಅಸಮಾನತೆ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೂ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ.
ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಟುಂಬಗಳ ಮಕ್ಕಳು ದುಬಾರಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಲಿಯುವ ಅವಕಾಶ ಹೊಂದಿರುವಾಗ, ಬಡ ಕುಟುಂಬಗಳ ಮಕ್ಕಳು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಸರ್ಕಾರಿ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಕರ ಲಭ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಕಲಿಕೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿದ್ದರೆ ಅದು ಮಕ್ಕಳ ಭವಿಷ್ಯದ ಅವಕಾಶಗಳ ಮೇಲೆಯೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.
ಆದ್ದರಿಂದ ಸರ್ಕಾರಿ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು ಕೇವಲ ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಲ್ಲ. ಅದು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಯ ಭಾಗವಾಗಬೇಕು.
ಇದೇ ಮಾತು ಆರೋಗ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಉತ್ತಮ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆ ಪಡೆಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಬಾರದು. ದುಬಾರಿ ಖಾಸಗಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಭರಿಸಲಾಗದ ಕಾರಣ ಬಡ ಕುಟುಂಬಗಳು ಸಾಲದ ಸುಳಿಗೆ ಸಿಲುಕಬಾರದು. ಗುಣಮಟ್ಟದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನಿಗೂ ಲಭ್ಯವಾಗಬೇಕು.
ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹೂಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಅಗತ್ಯ.
ಧಾರ್ಮಿಕ ಗುರುತುಗಳ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಧರ್ಮವು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಬದುಕಿನ ಭಾಗ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ತಮ್ಮ ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ಮತ್ತು ಪಾಲಿಸುವ ಸಂವಿಧಾನಬದ್ಧ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಿದೆ. ಆದರೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ರಾಜಕೀಯ ಧ್ರುವೀಕರಣದ ಸಾಧನವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆಯ ಆದ್ಯತೆಗಳು ಬದಲಾಗುವ ಅಪಾಯವಿದೆ.
ಜನರ ದೈನಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿರುದ್ಯೋಗ, ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆ, ಕೃಷಿ ಸಂಕಷ್ಟ, ವೇತನ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆಯಂತಹ ವಿಚಾರಗಳು ನಿರಂತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಒಳಗಾಗಬೇಕು. ಆದರೆ ರಾಜಕೀಯ ಚರ್ಚೆಗಳು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘರ್ಷಗಳ ಸುತ್ತಲೇ ಸೀಮಿತವಾದರೆ ಸರ್ಕಾರದ ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಕುರಿತು ಜನರು ಕೇಳಬೇಕಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಹಿನ್ನೆಲೆಗೆ ಸರಿಯಬಹುದು.
ಧಾರ್ಮಿಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವುದು ತಪ್ಪಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅದನ್ನೇ ದೇಶದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಪ್ರಧಾನ ಮಾನದಂಡವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ.
ಭಾರತದಂತಹ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಹಬಾಳ್ವೆಯಷ್ಟೇ ಆರ್ಥಿಕ ನ್ಯಾಯವೂ ಮುಖ್ಯ. ಒಂದು ಸಮುದಾಯದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗುರುತನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಆ ಸಮುದಾಯದ ಬಡವರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ, ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಅವಕಾಶಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತಿವೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನೂ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು. ಇದೇ ಮಾನದಂಡ ಎಲ್ಲ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ವರ್ಗಗಳಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸಬೇಕು.
ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ
ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಚಿಂತನೆಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗುತ್ತವೆ.
ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವು ಕೇವಲ ಚುನಾವಣೆ, ಮತದಾನ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಅಧಿಕಾರದ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಸಹೋದರತ್ವದ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಬದುಕಿನ ಎಲ್ಲ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬುದು ಅವರ ಆಶಯವಾಗಿತ್ತು.
ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಒಂದು ಮತದ ಹಕ್ಕು ದೊರೆತಿದ್ದರೂ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಅಸಮಾನತೆ ಮುಂದುವರಿದರೆ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಆಶಯ ಅಪೂರ್ಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ಅವರು ನೀಡಿದ್ದರು.
ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ನ್ಯಾಯದ ಆಶಯವೂ ಇದೇ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸಂವಿಧಾನದ ರಾಜ್ಯನೀತಿ ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವಗಳು ಸಂಪತ್ತಿನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಣವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದು, ಜೀವನೋಪಾಯದ ಸಮಾನ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಜನರ ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತವೆ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ ಕೊಲಂಬಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳೊಂದಿಗೆ ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ಅವರ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂವಾದ
ಹೀಗಾಗಿ ಆರ್ಥಿಕ ಸಮಾನತೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆ ಯಾವುದೋ ಒಂದು ರಾಜಕೀಯ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಸೀಮಿತ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲ. ಅದು ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಆಶಯಗಳನ್ನು ಸಾಕಾರಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.
ನಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆಯ ಆದ್ಯತೆಗಳು ಬದಲಾಗಬೇಕಿವೆ
ಭಾರತದ ಭವಿಷ್ಯದ ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸುವಾಗ ಕೆಲವು ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕೇಳಬೇಕಾಗಿದೆ.
ದೇಶದ ಸಂಪತ್ತಿನ ಹಂಚಿಕೆ ಎಷ್ಟು ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಿದೆ? ಭೂಮಿಯ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಯಾವ ಕ್ರಮಗಳಿವೆ? ಸರ್ಕಾರಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಎಷ್ಟು ಬಲಿಷ್ಠವಾಗಿವೆ? ನಿರುದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಉದ್ಯೋಗದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರವೇನು? ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಯಾವ ನೀತಿಗಳಿವೆ? ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಅಂತರವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಏನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ?
ಇಂತಹ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಉತ್ತರ ನೀಡಬೇಕು. ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ತಮ್ಮ ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಇವುಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಬೇಕು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜವೂ ಈ ವಿಚಾರಗಳ ಕುರಿತು ನಿರಂತರ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಸಬೇಕು.
ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಅರ್ಥ ಕೇವಲ ಹೊಸ ಕಟ್ಟಡಗಳು, ರಸ್ತೆಗಳು, ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳಲ್ಲ. ಆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮೂಲಕ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಬದಲಾವಣೆಯೇ ಅದರ ನಿಜವಾದ ಮೌಲ್ಯ.
ಸಮಾನತೆಯೇ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ನಿಜವಾದ ಮಾನದಂಡ
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಧರ್ಮದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಎಷ್ಟಿದೆ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ದೇಶದ ಒಟ್ಟು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಜನರ ಪಾಲು ಎಷ್ಟಿದೆ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಹೆಚ್ಚು ಗಂಭೀರವಾದ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯಬೇಕಿದೆ.
ಧಾರ್ಮಿಕ ಗುರುತುಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಸಮಾಜವನ್ನು ವಿಭಜಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಬಡತನ, ನಿರುದ್ಯೋಗ, ಅನಕ್ಷರತೆ, ಆರೋಗ್ಯದ ಅಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತಿನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಣದ ವಿರುದ್ಧ ಸಮಾಜವನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.
ಧರ್ಮದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ನ್ಯಾಯ ಪರಸ್ಪರ ವಿರೋಧಿಗಳಲ್ಲ. ಆದರೆ ಧರ್ಮದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ನ್ಯಾಯದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವುದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳ್ಳೆಯದಲ್ಲ.
ದೇಶದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಶ್ರೀಮಂತರು ಎಷ್ಟು ಸಂಪತ್ತು ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದರಿಂದ ಮಾತ್ರ ಅಳೆಯಬಾರದು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಆದಾಯ ಎಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ, ಬಡತನ ಎಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ, ಗುಣಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳು ಎಷ್ಟು ಜನರನ್ನು ತಲುಪಿವೆ, ದುಡಿಯುವ ಜನರ ಜೀವನಮಟ್ಟ ಎಷ್ಟು ಸುಧಾರಿಸಿದೆ ಎಂಬುದರಿಂದಲೂ ಅಳೆಯಬೇಕು.
ಧರ್ಮಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಕ್ಕಿಂತ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಹಂಚಿಕೆಯ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಮುಖ್ಯವಾಗಲಿ. ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರಾಬಲ್ಯದ ಚರ್ಚೆಗಿಂತ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ನ್ಯಾಯದ ಚರ್ಚೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಲಿ.
ಏಕೆಂದರೆ ಒಂದು ದೇಶದ ನಿಜವಾದ ಪ್ರಗತಿ ಅದರ ಜನರು ಯಾವ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ; ಅವರು ಎಷ್ಟು ಘನತೆಯಿಂದ, ಸಮಾನ ಅವಕಾಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಭದ್ರತೆಯೊಂದಿಗೆ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದೆ.
ಇದೇ ಸಂವಿಧಾನ ಆಶಯದ ಭಾರತ. ಇದೇ ನಿಜವಾದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಗುರಿ.

ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಶೆಟ್ಟಿ
ಬರಹಗಾರ, ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರ



