ಗೋವಾದ 97 ಮತದಾರರ ಪ್ರಕರಣ ಚುನಾವಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮುಂದಿರುವ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಎದುರುತರುತ್ತದೆ: ಸ್ಥಳೀಯ ಮಟ್ಟದ ಮತದಾರರ ನೋಂದಣಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು (ERO) ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಅಂತಿಮ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲು ಅರ್ಹರೆಂದು ಕಂಡುಕೊಂಡ ಮತದಾರರ ಕುರಿತು ತಮ್ಮ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ತಂತ್ರಾಂಶದಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯವಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್ಪ್ರೆಸ್ ತನಿಖಾ ವರದಿ ಹೇಳಿದೆ.
ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ಸಮಸ್ಯೆಯೇ? ಅಥವಾ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಆ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ನಡುವೆ ಇರುವ ಅಂತರವೇ? ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲೇ ಕಳೆದ ಹತ್ತು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದೊಳಗೆ ನಡೆದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್ಪ್ರೆಸ್ ವರದಿ ಪ್ರಕಾರ, ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರಾದ ಸುಖ್ಬೀರ್ ಸಿಂಗ್ ಸಂಧು ಮತ್ತು ವಿವೇಕ್ ಜೋಶಿ ಕನಿಷ್ಠ 14 ಬಾರಿ ಲಿಖಿತ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳು ಹೊಸ ಮತದಾರರ ನೋಂದಣಿ, ಹೆಸರುಗಳ ಅಳಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಮರುಸೇರ್ಪಡೆ, ಫಾರ್ಮ್ 6ರಲ್ಲಿ ತರಲಾದ ಬದಲಾವಣೆ, ಮತದಾರರ ದತ್ತಾಂಶದ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಮೇಲ್ಮನವಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.
ಈ ವರದಿಯ ಬಳಿಕ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು, ಆಂತರಿಕ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು, ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯದ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಬಹುಸದಸ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ಧಾರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಭಾಗವಾಗಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ. ವಿಶೇಷ ತೀವ್ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ (SIR) ಸೇರಿದಂತೆ ಆಯೋಗದ ಅಧಿಕೃತ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ಮತ್ತು ಆದೇಶಗಳು ಮೂವರು ಆಯುಕ್ತರ ಅನುಮೋದನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದಲೇ ನಡೆದಿವೆ ಎಂದು ಆಯೋಗ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ, ಇಬ್ಬರು ಆಯುಕ್ತರು ದಾಖಲಿಸಿದ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳು ಯಾವ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು ಮತ್ತು ಅವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಂತಿಮ ಸರ್ವಾನುಮತದ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಸಂಬಂಧವೇನು ಎಂಬುದು ದಾಖಲೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕಾದ ವಿಷಯವಾಗುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳ ಕಾಲಾನುಕ್ರಮ
● ನವೆಂಬರ್ 2025–ಜನವರಿ 2026: ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ IT ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರಮಟ್ಟದ ಚುನಾವಣಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳ ನಡುವಿನ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಕುರಿತು ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳು ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ದಾಖಲಾಗಿದ್ದವು ಎಂದು ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್ಪ್ರೆಸ್ ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.
● 22 ಜನವರಿ 2026: ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ECINET ಎಂಬ ಏಕೀಕೃತ ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು. ಆಯೋಗದ ಪ್ರಕಾರ, ಇದು 40ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಳೆಯ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಗಳು ಮತ್ತು ಪೋರ್ಟಲ್ಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ವೇದಿಕೆಯಡಿ ಸಂಯೋಜಿಸಿದೆ.
● ಮೇ–ಆಗಸ್ಟ್ 2026: ಫಾರ್ಮ್ 6, ಮತದಾರರ ದತ್ತಾಂಶ, IT ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕೇಂದ್ರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಮೇಲ್ಮನವಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳು ದಾಖಲಾಗಿದ್ದವು ಎಂದು ವರದಿ ತಿಳಿಸಿದೆ.
● 29–30 ಜುಲೈ 2026: IT ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೆಲಸದ ಹಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆ ಕುರಿತು ಇಬ್ಬರು ಆಯುಕ್ತರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಸಂಪುಟ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದರು. ಮರುದಿನ ಆ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಬದಿಗಿರಿಸಿ, ಹೊಸ ಒಮ್ಮತ ಮೂಡುವವರೆಗೆ ಹಿಂದಿನ ಕೆಲಸದ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ವರದಿ ಹೇಳಿದೆ.
● 23 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2026: ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್ಪ್ರೆಸ್ ತನಿಖಾ ವರದಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಅದೇ ದಿನ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು SIR ಸೇರಿದಂತೆ ತನ್ನ ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದಲೇ ನಡೆದಿವೆ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿತು.
ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಚೌಕಟ್ಟು: ನಿಯಮ ಏನು ಹೇಳುತ್ತದೆ?
ಸಂವಿಧಾನದ 324ನೇ ವಿಧಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ಸಿದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಚುನಾವಣೆಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ, ನಿರ್ದೇಶನ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗಕ್ಕಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತ ಜ್ಞಾನೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಯುಕ್ತರಾದ ಸುಖ್ಬೀರ್ ಸಿಂಗ್ ಸಂಧು ಮತ್ತು ವಿವೇಕ್ ಜೋಶಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರು ಮತ್ತು ಇತರ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರ (ನೇಮಕಾತಿ, ಸೇವಾ ಷರತ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ) ಕಾಯ್ದೆ, 2023ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 18ರ ಪ್ರಕಾರ, ಆಯೋಗದ ಕಾರ್ಯಕಲಾಪಗಳು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದ ನಡೆಯಬೇಕು. ಆಯುಕ್ತರ ನಡುವೆ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಉಂಟಾದರೆ, ಆ ವಿಷಯವನ್ನು ಬಹುಮತದ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಂತೆ ನಿರ್ಧರಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ಅದೇ ಸೆಕ್ಷನ್ನಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಆಯೋಗದ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಕೆಲಸದ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಸರ್ವಾನುಮತದ ನಿರ್ಧಾರದ ಮೂಲಕ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಅವಕಾಶವನ್ನೂ ಕಾನೂನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ, ಆಯೋಗದೊಳಗೆ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳು ದಾಖಲಾಗಿವೆ ಎಂಬ ಸಂಗತಿಯೊಂದರಿಂದಲೇ ಯಾವುದಾದರೂ ನಿರ್ಧಾರ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳ ಸ್ವರೂಪವೇನು, ಅವುಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಯಾವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು ಎಂಬುದೇ ಇಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು.
ಫಾರ್ಮ್ 6: ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಪ್ರಶ್ನೆ
ಅರ್ಹ ನಾಗರಿಕರು ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಲು ಸಲ್ಲಿಸುವ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಅರ್ಜಿ ಫಾರ್ಮ್ 6. ಈ ನಮೂನೆ Registration of Electors Rules, 1960ರ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.
SIR ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ECINETನ ಆನ್ಲೈನ್ ಫಾರ್ಮ್ 6ರಲ್ಲಿ ಅರ್ಜಿದಾರರ ಅಥವಾ ಅವರ ಪೋಷಕರು/ಅಜ್ಜ-ಅಜ್ಜಿಯರ ಹೆಸರು ಹಿಂದಿನ SIR ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಕೇಳುವ ಹೊಸ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್ಪ್ರೆಸ್ ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. ಈ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ‘ಕಡ್ಡಾಯ’ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರಿಸದೆ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ವರದಿ ಹೇಳಿದೆ.
ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್ಪ್ರೆಸ್ ವರದಿ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತ ವಿವೇಕ್ ಜೋಶಿ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಆಕ್ಷೇಪಣೆ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದರು. ಶಾಸನಬದ್ಧ ಫಾರ್ಮ್ಗಳನ್ನು Registration of Electors Rules, 1960ರಲ್ಲಿ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡದೆ ಬದಲಾಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಅವರ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಯ ಸಾರವಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ಆಯುಕ್ತ ಸುಖ್ಬೀರ್ ಸಿಂಗ್ ಸಂಧು ಅವರು ಈ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು “ಅನಧಿಕೃತ ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ” ಎಂದು ಕಡತದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ವರದಿ ಹೇಳಿದೆ.
ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು: ‘ಅನಧಿಕೃತ ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ’ ಎಂಬುದು ಆಯುಕ್ತ ಸಂಧು ಅವರು ತಮ್ಮ ಆಂತರಿಕ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ ಪದಗಳು; ಅದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ನೀಡಿದ ತೀರ್ಪು ಅಥವಾ ಅಂತಿಮ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ನಿರ್ಣಯವಲ್ಲ.
ಆದ್ದರಿಂದ, ಫಾರ್ಮ್ 6ರಲ್ಲಿ ಈ ಬದಲಾವಣೆ ತರಲು ಬಳಸಲಾದ ಕಾನೂನು ಅಧಿಕಾರವೇನು, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅಗತ್ಯವಾದ ನಿಯಮಾತ್ಮಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಅನುಸರಿಸಲಾಯಿತೇ ಮತ್ತು ಆಯುಕ್ತರು ಎತ್ತಿದ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳನ್ನು ಆಯೋಗದ ಒಳಗೆ ಹೇಗೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು ಎಂಬುದು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕಾದ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿದೆ. ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್ಪ್ರೆಸ್ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಬದಲಾವಣೆಗೆ Registration of Electors Rules, 1960ರಲ್ಲಿ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಲಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.
ದತ್ತಾಂಶ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು EROಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿ
2026ರ ಜನವರಿ 22ರಂದು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ECINET ಅನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು. ಆಯೋಗದ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ವೇದಿಕೆಯು 40ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಚುನಾವಣಾ ಸಂಬಂಧಿತ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಗಳು ಮತ್ತು ಪೋರ್ಟಲ್ಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಡಿಜಿಟಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಡಿ ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ.
ಮತದಾರರ ನೋಂದಣಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ERO — Electoral Registration Officer, ಅಂದರೆ ಮತದಾರರ ನೋಂದಣಿ ಅಧಿಕಾರಿ — ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಪಾತ್ರ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.
ಆದರೆ, ಹೊಸ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ IT ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಚುನಾವಣಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಆಯುಕ್ತರ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್ಪ್ರೆಸ್ ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.
ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲು ಅಥವಾ ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ತಂತ್ರಾಂಶದಲ್ಲೇ ಅಗತ್ಯವಾದ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ನಿರ್ಧಾರ ಮತ್ತು ಅದರ ತಾಂತ್ರಿಕ ಅನುಷ್ಠಾನದ ನಡುವೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸುವ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪ್ರಶ್ನೆ.
ಗೋವಾದ 97 ಮತದಾರರ ಪ್ರಕರಣ
SIR ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ, ಹಿಂದಿನ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ಮಾಹಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಹೆಸರು, ವಯಸ್ಸು ಅಥವಾ ಇತರ ವಿವರಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಂಡುಬಂದ ಕೆಲವು ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ‘Logical Discrepancy’ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್ಪ್ರೆಸ್ ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.
2026ರ ಜನವರಿ 29ರಂದು ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ನೀಡಿದ ನಿರ್ದೇಶನದಂತೆ, SIRಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ‘Logical Discrepancy’ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಮತದಾರರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿ, ಅವರಿಗೆ ದಾಖಲೆಗಳು ಅಥವಾ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವಿಚಾರವನ್ನು ಮಂಡಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು. SIR ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಈ ನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವಂತೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿತ್ತು.
ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಗೋವಾದಲ್ಲಿಯೂ ಅಂತಹ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಯಿತು. ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಸ್ಥಳೀಯ EROಗಳು 97 ಮತದಾರರನ್ನು ಅಂತಿಮ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲು ಅರ್ಹರೆಂದು ಕಂಡುಕೊಂಡರು ಎಂದು ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್ಪ್ರೆಸ್ ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. ಆದರೆ, ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ತಂತ್ರಾಂಶದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರಲಿಲ್ಲ.
ಫೆಬ್ರವರಿ 11ರಿಂದ 17ರವರೆಗೆ ಗೋವಾ ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾಧಿಕಾರಿಗಳ ಕಚೇರಿಯು ಹಿಂದೆ ಅಳಿಸಲಾದ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಮರುಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳಿಸಲು EROಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ‘Rollback’ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವಂತೆ ಎಂಟು ಬಾರಿ ಪತ್ರ ಬರೆದಿತ್ತು ಎಂದು ವರದಿ ಹೇಳಿದೆ. ಅಂತಿಮ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಮೊದಲು ಈ ಸೌಲಭ್ಯ ಲಭ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, EROಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಹರೆಂದು ಕಂಡಿದ್ದ ಆ 97 ಮತದಾರರ ಹೆಸರುಗಳು ಅಂತಿಮ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ವರದಿ ತಿಳಿಸಿದೆ.
97 ಮತದಾರರ ಪ್ರಕರಣದ ಸಂಖ್ಯೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಅದು ಎತ್ತುವ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪ್ರಶ್ನೆ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದೆ: ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಆ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ತರುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಒಂದೇ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗದಿದ್ದರೆ, ಅಂತಿಮ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಯಾರದು?
ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪತ್ರವ್ಯವಹಾರ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಮನವಿಗಳು
ಈ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳ ಪೈಕಿ ಕೆಲವು IT ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ಕೆಲಸದ ಹಂಚಿಕೆಯ ಹಂತವನ್ನೂ ತಲುಪಿದವು. ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ IT ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೆಲಸದ ಹಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆ ಕುರಿತು ಇಬ್ಬರು ಆಯುಕ್ತರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಸಂಪುಟ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಟಿ.ವಿ. ಸೋಮನಾಥನ್ ಅವರಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದರು ಎಂದು ವರದಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಆ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಬದಿಗಿರಿಸಿ, ಹೊಸ ಒಮ್ಮತ ಮೂಡುವವರೆಗೆ ಹಿಂದಿನ ಕೆಲಸದ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.
ಇದೇ ರೀತಿ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಮತದಾರರ ಮರುಸೇರ್ಪಡೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೆಲವು ಆದೇಶಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಆಯೋಗದ ಪರವಾಗಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಿದವರು ಯಾರು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲ ಆಯುಕ್ತರ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಇತ್ತೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನೂ ಆಯುಕ್ತ ಸಂಧು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.
ಈ ರೀತಿಯ ಆಂತರಿಕ ಪತ್ರವ್ಯವಹಾರಗಳು ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯದ ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿದ್ದವು ಎಂದು ಸ್ವತಃ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಆಂತರಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ, ಅಧಿಕಾರ ಹಂಚಿಕೆ ಮತ್ತು ದಾಖಲೆ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಕುರಿತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಅವು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.
ದಾಖಲೆಗಳಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಬೇಕಿರುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಸ್ಪಷ್ಟನೆಯ ನಂತರವೂ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದಾಖಲೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕಾದ ಕೆಲವು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಉಳಿಯುತ್ತವೆ:
● ಆಯುಕ್ತರಾದ ಸಂಧು ಮತ್ತು ಜೋಶಿ ದಾಖಲಿಸಿದ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳ ಪೂರ್ಣ ವಿವರಗಳೇನು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಇತ್ಯರ್ಥಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು?
● ಫಾರ್ಮ್ 6ರ ಆನ್ಲೈನ್ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ವಿಭಾಗ ಸೇರಿಸುವಾಗ ಅನುಸರಿಸಲಾದ ಶಾಸನಬದ್ಧ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಅನುಮೋದನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಯಾವುವು?
● ಗೋವಾದ EROಗಳು ಕೈಗೊಂಡ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ತಂತ್ರಾಂಶದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿರಲು ತಾಂತ್ರಿಕ ಕಾರಣವೇನು?
● ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರಮಟ್ಟದ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ನಡುವೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಲು ಯಾವ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿವೆ?
● ಯಾರು, ಯಾವಾಗ, ಯಾವ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುವ Audit Trail ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಲಭ್ಯಗೊಳಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಏನು?
ಹೀಗಾಗಿ SIR ಕುರಿತ ಚರ್ಚೆ ಕೇವಲ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು ಅಥವಾ ತೆಗೆಯುವುದರಲ್ಲೇ ಮುಗಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಆ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವ ತಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನಡುವೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೇಗೆ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಿದೆ ಎಂಬುದೂ ಮುಖ್ಯ. ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೆಸರು ಸೇರಿಸುವ ಅಥವಾ ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೂ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಆಧಾರ, ಸ್ಪಷ್ಟ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಮತ್ತು ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದಾದ ದಾಖಲೆ ಇರಬೇಕು.
