ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ ವಿಶೇಷ ಸಮಗ್ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ (Special Intensive Revision – SIR) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಶೇ.86 ರಷ್ಟು ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ ಎಸ್.ಜೆ. ಸೋಮಶೇಖರ್ ಅವರು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 4,68,657 ಮತದಾರರಿಗೆ ಗಣತಿ ನಮೂನೆಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 4,03,576 ನಮೂನೆಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಮರಣ, ಶಾಶ್ವತ ಸ್ಥಳಾಂತರ, ಎರಡು ಕಡೆ ಹೆಸರು, ದೀರ್ಘಕಾಲ ಗೈರುಹಾಜರಿ ಅಥವಾ ಇತರೆ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ನಮೂನೆ ಸಲ್ಲಿಸದ 65,018 ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನೂ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ ಪರಿಶೀಲನೆಗಾಗಿ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ನಿರ್ದೇಶನದಂತೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಆಡಳಿತದ ನಿಲುವು ಗಮನಾರ್ಹವಾದರೂ, ಈ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲಮಟ್ಟದ ವಾಸ್ತವ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆಯೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಚರ್ಚೆಗೆ ಗ್ರಾಸವಾಗಿದೆ.
ಆಡಳಿತದ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಾಧನೆಯಂತೆ ಕಾಣಬಹುದು. ಆದರೆ ನೆಲಮಟ್ಟದ ವಾಸ್ತವ ಚಿತ್ರವೂ ಇದೇನಾ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೊಡಗಿನ ಅರಣ್ಯ ಅಂಚಿನ ಹಾಡಿಗಳು, ಲೈನ್ ಮನೆಗಳು, ಪುನರ್ವಸತಿ ಕಾಲೊನಿಗಳು ಹಾಗೂ ದಾಖಲೆಗಳ ಕೊರತೆಯಿಂದ ದಶಕಗಳಿಂದ ಸಂಕಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿರುವ ಆದಿವಾಸಿ, ದಲಿತ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಶೋಷಿತ ಸಮುದಾಯಗಳ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದಾಗ, ಈ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತವೆ. ಆಡಳಿತದ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಗತಿ ತೃಪ್ತಿಕರವಾಗಿದ್ದರೂ, ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ದುರ್ಗಮ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಅರಣ್ಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ವಸತಿಗಳು, ಋತುಮಾನಿಕ ವಲಸೆ ಹಾಗೂ ದಾಖಲೆರಹಿತ ಕುಟುಂಬಗಳ ವಾಸ್ತವವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸದೆ ಕೇವಲ ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಯಶಸ್ಸಿನ ಮಾನದಂಡವನ್ನಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುವುದು ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಿತ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವಾಗುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ.
ಎಸ್ಐಆರ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನಿಖರಗೊಳಿಸುವುದು. ಆದರೆ ಅದರ ಯಶಸ್ಸು ಕೇವಲ ಎಷ್ಟು ಫಾರ್ಮ್ಗಳು ವಿತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು ಅಥವಾ ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣಗೊಂಡವು ಎಂಬುದರಿಂದ ಮಾತ್ರ ಅಳೆಯಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿ ಅರ್ಹ ಮತದಾರನಿಗೂ ಅಗತ್ಯ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿ, ಯಾವುದೇ ಅರ್ಹ ವ್ಯಕ್ತಿ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಹೊರಗುಳಿಯದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಮಾನವಾಗಿ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಅಗತ್ಯವಾದರೂ, ಅದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳದಂತೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಅರ್ಹ ನಾಗರಿಕನಿಗೂ ಅಗತ್ಯ ನೆರವು ಒದಗಿಸುವುದು ಸಹ ಆಡಳಿತದ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದುರ್ಬಲ ವರ್ಗಗಳು, ದಾಖಲೆಗಳ ಕೊರತೆಯಲ್ಲಿರುವವರು ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶದ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ನೆರವು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರಬೇಕೆಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ತಜ್ಞರಿಂದ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಕೊಡಗಿನ ಅನೇಕ ಆದಿವಾಸಿ ಕುಟುಂಬಗಳು ಅರಣ್ಯ ಹಕ್ಕು ಮಾನ್ಯತೆಗಾಗಿ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸುತ್ತಿವೆ. ಅರಣ್ಯ ಹಕ್ಕು ಕಾಯ್ದೆ, 2006 (Scheduled Tribes and Other Traditional Forest Dwellers (Recognition of Forest Rights) Act, 2006) ಜಾರಿಯಾದರೂ, ಹಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ ಹಕ್ಕುಪತ್ರಗಳ ವಿತರಣೆ ಇನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವಿಧ ಸಂಘಟನೆಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುತ್ತಿವೆ. ಪುನರ್ವಸತಿ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡ ಅನೇಕ ಕುಟುಂಬಗಳು ಶಾಶ್ವತ ಭೂ ಹಕ್ಕುಪತ್ರವಿಲ್ಲದೆ ಬದುಕುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಆಕ್ಷೇಪಿಸುತ್ತಿವೆ. ಹಲವು ಅರ್ಜಿಗಳು ಬಾಕಿ ಉಳಿದಿವೆ ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳೂ ಕೇಳಿಬಂದಿವೆ. ಇಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಭೂ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಆಧಾರವನ್ನಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡ ಯಾವುದೇ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಈ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.
ಕೊಡಗಿನಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬಾರಿ ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ ಕಚೇರಿ ಎದುರು, ತಾಲೂಕು ಕಚೇರಿಗಳ ಮುಂದೆ ಹಾಗೂ ಗ್ರಾಮ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಆದಿವಾಸಿ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಹಕ್ಕುಪತ್ರ, ವಸತಿ, ಮೂಲಭೂತ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಭೂ ದಾಖಲೆಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಸಿವೆ. ಅನೇಕ ಕುಟುಂಬಗಳು ಇಂದಿಗೂ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಟಾರ್ಪಾಲ್ ಗುಡಿಸಲುಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಪೈಸಾರಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿವೆ ಎಂಬ ವಿಚಾರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಇಂತಹ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಶಾಶ್ವತ ವಿಳಾಸವೇ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಎಸ್ಐಆರ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಆಡಳಿತವು ಸ್ಥಳ ಪರಿಶೀಲನೆ, ಗ್ರಾಮ ಮಟ್ಟದ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ ಅಥವಾ ಪರ್ಯಾಯ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಎಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಪರಿಗಣಿಸಿತು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತ ಸ್ಪಷ್ಟ ಮಾಹಿತಿಯೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾಗಬೇಕಿದೆ.
ಎಸ್ಐಆರ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಮತದಾರರ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕುಟುಂಬ ಸಂಬಂಧಗಳು, ವಿಳಾಸ, ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸುವ ದಾಖಲೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ ಕೇಳುವ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವ ಅಗತ್ಯ ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಹಲವು ಆದಿವಾಸಿ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಪೀಳಿಗೆಯಿಂದ ಪೀಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ದಾಖಲೆಗಳ ಕೊರತೆ ಇರುವ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಘಟನೆಗಳು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತಿವೆ. ಅವರ ತಂದೆ-ತಾಯಿ, ಅಜ್ಜ-ಅಜ್ಜಿ ಅಥವಾ ಕುಟುಂಬದ ಮೂಲ ದಾಖಲೆಯೇ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಸಂಬಂಧದ ದಾಖಲಾತಿಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಒದಗಿಸುವುದು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಸಹಜವಾಗಿದೆ. ಹಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಜನನ ನೋಂದಣಿ, ಶಾಲಾ ದಾಖಲೆ ಅಥವಾ ಭೂ ದಾಖಲೆಯ ಕೊರತೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಸಂಕೀರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ದಾಖಲೆಗಳಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಕಾರಣವಾಗಬಾರದು ಎಂಬುದು ಅನೇಕ ನಾಗರಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಪ್ರಮುಖ ವಾದವಾಗಿದೆ.
ಆಧಾರ್ ಕಾರ್ಡ್, ರೇಷನ್ ಕಾರ್ಡ್ ಅಥವಾ ಮತದಾರರ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿ ಇದ್ದರೂ, ಭೂ ಹಕ್ಕುಪತ್ರ ಅಥವಾ ಶಾಶ್ವತ ವಿಳಾಸದ ದಾಖಲೆಗಳ ಕೊರತೆ ಅನೇಕ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಇದೆ ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಹೇಳುತ್ತಿವೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಎಸ್ಐಆರ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಮಾನವಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮಾಡಲಾಗದ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆ ಆಡಳಿತದ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು; ಆದರೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ರವೇಶ, ದಾಖಲೆ ಲಭ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಅರಿವು ಎಲ್ಲರಲ್ಲೂ ಸಮಾನವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವ ಅಗತ್ಯವೂ ಇದೆ.
ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 14 ಸಮಾನತೆಯ ಹಕ್ಕನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಧಿ 15 ಜಾತಿ, ಧರ್ಮ, ಜನಾಂಗ ಅಥವಾ ಜನ್ಮಸ್ಥಳದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ತಾರತಮ್ಯ ಮಾಡಬಾರದು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ವಿಧಿ 21 ಘನತೆಯ ಬದುಕಿನ ಹಕ್ಕನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡಗಳ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 46 ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 326 ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ವಯಸ್ಕ ಮತಾಧಿಕಾರದ ತತ್ವವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಯಾವುದೇ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕಿನಿಂದ ವಂಚಿಸುವಂತಾಗಬಾರದು. ಇಂತಹ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅಡೆತಡೆಗಳಾಗದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸರ್ಕಾರದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ.
ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿ ಕಾಯ್ದೆ, 1950ರ ಉದ್ದೇಶ ಅರ್ಹ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನೂ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿದೆ. ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿ ಕಾಯ್ದೆ, 1951 ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಸಮಗ್ರತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವಿದ್ದರೂ, ಯಾವುದೇ ಅರ್ಹ ಮತದಾರನು ಕೇವಲ ದಾಖಲೆಗಳ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಅನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಹೊರಗುಳಿಯಬಾರದು ಎಂಬುದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮೂಲ ತತ್ವವಾಗಿದೆ. ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಕೂಡ ಹಲವು ತೀರ್ಪುಗಳಲ್ಲಿ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿದ್ದು, ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ, ಪಾರದರ್ಶಕ ಮತ್ತು ಸಮಾನ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದೆ.
ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿಗಳು ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುವಂತೆ ಕೋರಿರುವುದು ಸ್ವಾಗತಾರ್ಹ ಕ್ರಮ. ಆದರೆ ಒಂದು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಾವಿರಾರು ಮತದಾರರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಸ್ವತಃ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಎಷ್ಟು ಸಾಧ್ಯ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಇದೆ. ಆಡಳಿತದ ಬಳಿ ಇರುವ ಡೇಟಾ ಮತ್ತು ನೆಲಮಟ್ಟದ ವಾಸ್ತವ ಸ್ಥಿತಿಯ ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಗ್ರಾಮಸಭೆಗಳು, ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹಾಗೂ ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜದ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯೂ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.
ಇಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ. ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಹುತೇಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದ್ದರೆ, ದಾಖಲೆಗಳ ಕೊರತೆ ಕುರಿತು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಹೋರಾಟಗಳು ಏಕೆ ಇನ್ನೂ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿವೆ? ಹಕ್ಕುಪತ್ರ, ವಸತಿ, ವಿದ್ಯುತ್, ಕುಡಿಯುವ ನೀರು, ಶೌಚಾಲಯ ಸೇರಿದಂತೆ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಅನೇಕ ಹಾಡಿಗಳ ಜನರು ಇನ್ನೂ ಮನವಿ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸಬೇಕಾಗಿರುವುದು ಏಕೆ? ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಕೇವಲ ರಾಜಕೀಯ ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲ; ಆಡಳಿತದ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು ಮತ್ತು ನೆಲಮಟ್ಟದ ವಾಸ್ತವಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಾಗಿವೆ.
ಸ್ವಚ್ಛ ಭಾರತ, ವಸತಿ ಯೋಜನೆಗಳು, ಕುಡಿಯುವ ನೀರು, ವಿದ್ಯುತ್ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆಗಳು ಸರ್ಕಾರದ ಆದ್ಯತೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಾಗಿದ್ದರೂ, ಹಲವು ಅರಣ್ಯ ಅಂಚಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಲ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಕೊರತೆ ಕುರಿತು ನಿರಂತರ ದೂರುಗಳು ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿವೆ. ಅಗತ್ಯ ದಾಖಲೆಗಳು ಎಲ್ಲವೂ ಇದ್ದರೆ ಈ ಯೋಜನೆಗಳ ಫಲಾನುಭವಿಗಳಾಗಲು ಇನ್ನೂ ಅಡೆತಡೆಗಳು ಏಕೆ ಉಳಿದಿವೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ. ದಾಖಲೆ, ವಿಳಾಸ ಮತ್ತು ಭೂಸ್ವಾಮ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗೊಂದಲಗಳು ಹಲವು ಯೋಜನೆಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೂ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಎಸ್ಐಆರ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಕುರಿತು ಮತ್ತೊಂದು ಆತಂಕ ಕರಡು ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ಪ್ರಕಟಣೆಯ ನಂತರ ಎದುರಾಗಬಹುದು. ಯಾರಾದರೂ ಅರ್ಹ ಮತದಾರರ ಹೆಸರು ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಕೈಬಿಟ್ಟರೆ, ಅದನ್ನು ಮರುಸೇರಿಸಲು ಅಗತ್ಯ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಹೊಣೆ ಯಾರ ಮೇಲಿದೆ? ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತ, ತಾಲೂಕು ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಚುನಾವಣಾ ಯಂತ್ರಾಂಗವು ಇಂತಹ ದುರ್ಬಲ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸಹಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕಲ್ಪಿಸುವುದೇ ಎಂಬುದು ಈಗಲೇ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಬೇಕಾಗಿದೆ. ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು, ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ಗ್ರಾಮ ಮಟ್ಟದಲ್ಲೇ ಸಹಾಯ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಅಗತ್ಯವೂ ಎದುರಾಗಬಹುದು.
ಬಿಎಲ್ಒಗಳು ದಾಖಲೆಯಿಲ್ಲದ ಕುಟುಂಬಗಳಿಂದ ಯಾವ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು? ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಯಾವ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ದಾಖಲಿಸಿದರು? ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ವಿಳಾಸವಿಲ್ಲದ ಕುಟುಂಬಗಳ ವಿವರಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ದೃಢೀಕರಿಸಲಾಯಿತು? ಇವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಾಗಿದ್ದು, ಸ್ಪಷ್ಟ ಉತ್ತರಗಳು ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಎಸ್ಐಆರ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ ಹೆಚ್ಚಬೇಕಾದರೆ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತ ಮತ್ತು ಚುನಾವಣಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿ ಉತ್ತರಿಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಟ್ಟಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸಮಗ್ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸಿದಾಗ, ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತದ ಪ್ರಗತಿ ವರದಿ ಮತ್ತು ನೆಲಮಟ್ಟದ ವಾಸ್ತವದ ನಡುವೆ ಹಲವು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತಿವೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಆದಿವಾಸಿ ಸಮುದಾಯಗಳು, ಪುನರ್ವಸತಿ ಕುಟುಂಬಗಳು ಹಾಗೂ ದಾಖಲೆಗಳ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಸಾವಿರಾರು ಜನರ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ, ಎಸ್ಐಆರ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಎಲ್ಲರನ್ನು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ತಲುಪಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿದೆ. ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ ಕೇವಲ ತಾಂತ್ರಿಕ ಯಶಸ್ಸಿನಿಂದ ಅಲ್ಲ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯಿಂದಲೂ ಅಳೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯ ಕಾಯ್ದೆಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸಾವಿರಾರು ಕುಟುಂಬಗಳು ತಮ್ಮ ಮೂಲ ನೆಲೆಗಳಿಂದ ಹೊರಬಿದ್ದಿವೆ. ಕಾಡಂಚಿನ ಹಾಡಿಗಳು, ಪೈಸಾರಿ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಕುಟುಂಬಗಳು, ಸರ್ಕಾರ ಮಂಜೂರು ಮಾಡಿದ್ದರೂ ಸಮರ್ಪಕ ದಾಖಲೆಗಳಿಲ್ಲದ ನಿವಾಸಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭೂಸ್ವಾಮ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಳಾಸಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗೊಂದಲಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಮುಂದುವರಿದಿವೆ. ಇಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಿವಾಸದ ನಿರಂತರತೆಯನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವುದು ಅನೇಕ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿದೆ.
ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ನಾಗರಹೊಳೆ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಪುನರ್ವಸತಿ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಮೈಸೂರು ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಕಡೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಕುಟುಂಬಗಳ ಬಹುತೇಕರಿಗೆ ಮೂಲ ವಾಸಸ್ಥಳದ ದಾಖಲೆಗಳು ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ. ಪುನರ್ವಸತಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚಿನ ಕೆಲವು ದಾಖಲೆಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಹಿಂದಿನ ವಿಳಾಸ, ವಾಸ್ತವ್ಯ ಹಾಗೂ ಗುರುತಿನ ಮಾಹಿತಿಗಳು ಬಹುತೇಕ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಕುಟುಂಬಗಳ ಹೆಸರುಗಳು 2002ರ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶ ತೊರೆದು ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಬೇರೆಡೆ ನೆಲೆಸಿದ ಕಾರಣ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಮತದಾನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದಲೂ ದೂರವಾಗಿರುವ ಉದಾಹರಣೆಗಳಿವೆ. ಇಂತಹ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸದೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಸಮಗ್ರ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿದೆ.
ಇಂದಿಗೂ ನಾಗರಹೊಳೆ ಅಭಯಾರಣ್ಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ ನೂರಾರು ಹಾಡಿಗಳು ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ಆಡಳಿತ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಕೆಲವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅರಣ್ಯ ಹಕ್ಕುಪತ್ರ ದೊರೆತಿದ್ದು, ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಕುಟುಂಬಗಳು ಹಕ್ಕುಪತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿವೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಲು ನಡೆದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ವಿರುದ್ಧ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಹೋರಾಟಗಳೂ ನಡೆದಿವೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ವಾಸ್ತವಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದಾಗ, ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ವಿಶೇಷ ಸಮಗ್ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಅರ್ಹ ಮತದಾರನನ್ನೂ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿ ದಾಖಲಿಸುವುದು ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿತ್ತು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕುರಿತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪರಿಶೀಲನೆ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.
ಇಂತಹ ಸಂಕೀರ್ಣ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಭೌಗೋಳಿಕ ಹಾಗೂ ದಾಖಲೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಎಸ್ಐಆರ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದೆ ಎಂಬ ಅಧಿಕೃತ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಲ್ಲಿ ಕುತೂಹಲ ಮತ್ತು ಅನುಮಾನ ಎರಡನ್ನೂ ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿವೆ. ಕಾಡಂಚಿನ ಹಾಡಿಗಳು, ಪುನರ್ವಸತಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ದಾಖಲೆರಹಿತ ಕುಟುಂಬಗಳು ಹಾಗೂ ಅರಣ್ಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ವಸತಿಗಳನ್ನು ಯಾವ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಸಮೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಎಷ್ಟು ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ತಲುಪಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಪರಿಶೀಲನೆ ಹೇಗೆ ನಡೆಯಿತು ಎಂಬ ಕುರಿತು ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತವು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಬೇಕೆಂಬ ಒತ್ತಾಯ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೇಲಿನ ವಿಶ್ವಾಸವೂ ಹೆಚ್ಚುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.
ಈ ವಿಶೇಷ ಸುದ್ದಿ ಓದಿದ್ದೀರಾ?SIR: ಕೊಡಗಿನ ಲೈನ್ ಮನೆ ಆದಿವಾಸಿಗಳ ಬದುಕಿನ ಮುಂದೆ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳೇ ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಥಕ!
ಇದು ಕೇವಲ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲ. ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕು, ಗುರುತಿನ ದಾಖಲೆ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿದೆ. ವಿವಿಧ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಹಾಗೂ ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಈ ಕುರಿತು ಪಾರದರ್ಶಕ ಮಾಹಿತಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಂತೆ ಆಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಎಸ್ಐಆರ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಅನುಷ್ಠಾನ, ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿ, ಪುನರ್ವಸತಿ ಕುಟುಂಬಗಳ ಸ್ಥಿತಿ, ದಾಖಲೆರಹಿತ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಒದಗಿಸಿದ ವಿಶೇಷ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಹಾಗೂ ಎದುರಾದ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸಮಗ್ರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಮುಂದೆ ಇಟ್ಟರೆ ಮಾತ್ರ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಮೂಡಿರುವ ಅನುಮಾನಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಸಿಗಲಿದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ಸಮಗ್ರತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಅರ್ಹ ನಾಗರಿಕನ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕಿನ ರಕ್ಷಣೆ-ಈ ಎರಡೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಸಾಧನೆಯಾಗುವಂತೆಯೇ ಎಸ್ಐಆರ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಅಳೆಯಬೇಕಾಗಿದೆ.
ಸಂಚಿಕೆ ಮುಂದುವರಿಯಲಿದೆ…
