ಭಾರತದ ಚುನಾವಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ನಿಖರತೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ. ಈ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೇ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ವಿಶೇಷ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ (Special Intensive Revision – SIR) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದೆ. ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನವೀಕರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅರ್ಹ ನಾಗರಿಕರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ದಾಖಲಿಸುವುದು ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದ್ದರೂ, ಅದರ ಅನುಷ್ಠಾನದಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ, ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತತೆ ಕಾಪಾಡಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆಯೇ ಎಂಬುದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿದೆ.
ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆಯ ವಿಶೇಷ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ (SIR) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಕುರಿತು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತ ಪ್ರತಿದಿನ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ನೆಲಮಟ್ಟದ ವಾಸ್ತವವನ್ನು ಎಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಾಫಿ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ಗಳ ಲೈನ್ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಆದಿವಾಸಿ ಹಾಗೂ ಕೂಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕ ಕುಟುಂಬಗಳ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ, ‘ಎನ್ಯುಮರೇಷನ್ ಫಾರ್ಮ್ ಶೇ.100 ತಲುಪಿದೆ’ ಎಂಬ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸುಲಭವಲ್ಲ.
ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಆಡಳಿತದ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಬಹುದು; ಆದರೆ ವಾಸ್ತವಿಕತೆ ನಾಗರಿಕರ ಬದುಕನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ
ಕೊಡಗಿನ ಸಾವಿರಾರು ಲೈನ್ ಮನೆ ನಿವಾಸಿಗಳು ಆಧುನಿಕ ಜಗತ್ತಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಿಂದ ದೂರ ಉಳಿದಿರುವ ಶ್ರಮಜೀವಿಗಳು. ಯರವ, ಪಣಿಯ, ಪಾಲಿ, ಬೆಟ್ಟಕುರುಬ, ಜೇನು ಕುರುಬ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಆದಿವಾಸಿ ಸಮುದಾಯಗಳು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಕಾಫಿ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ದುಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತಲೇ ಬದುಕು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡಿವೆ. ಇವರಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಮಂದಿಗೆ ಓದು-ಬರಹದ ಅರಿವು ಕಡಿಮೆ, ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಪರಿಚಯವೂ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ. ಅನೇಕ ಕುಟುಂಬಗಳು ತಮ್ಮ ಮಾತೃಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಸಂವಹನ ನಡೆಸುವುದರಿಂದ ಸರ್ಕಾರಿ ನಮೂನೆಗಳು, ಕಾನೂನು ಪದಗಳು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅವರಿಗೆ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿದೆ.
ಇಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ SIR ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಕಾನೂನು, ದಾಖಲೆ ಮತ್ತು ನಮೂನೆಗಳ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯನ್ನು ಸ್ವತಃ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕಷ್ಟಕರ. ನಮೂನೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದಷ್ಟೇ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಅವುಗಳ ಉದ್ದೇಶ, ದಾಖಲೆಗಳ ಅಗತ್ಯ, ತಪ್ಪಾದರೆ ಉಂಟಾಗುವ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಹಾಗೂ ಭರ್ತಿ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಸರಳ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸುವುದು ಚುನಾವಣಾ ಆಡಳಿತದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
ಮಾಹಿತಿ ತಲುಪುವುದು ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ಅರ್ಥವಾಗುವುದು ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ವಿಷಯಗಳು
ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಅನುಚ್ಛೇದ 326 ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ವಯಸ್ಕ ಮತಾಧಿಕಾರದ ತತ್ವವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ್ದು, ಅರ್ಹ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನಿಗೂ ಮತದಾನದ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಆಧಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಕಾಯ್ದೆ, 1950 (Representation of the People Act, 1950) ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ಸಿದ್ಧತೆ, ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಪರಿಷ್ಕರಣೆಗೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ರೂಪಿಸಿದೆ. ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಕಾಯ್ದೆ, 1951 ಚುನಾವಣೆಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಅಂಶಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳ ಉದ್ದೇಶ ಅರ್ಹ ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸುವುದೇ ಹೊರತು, ದಾಖಲೆಗಳ ಕೊರತೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಹೊರಗಿಡುವುದು ಅಲ್ಲ.
ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಸಂವಿಧಾನದ ಅನುಚ್ಛೇದ 324 ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ಚುನಾವಣೆಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ, ನಿರ್ದೇಶನ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಆ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಬಳಸುವಾಗ ಸಂವಿಧಾನದ ಸಮಾನತೆ, ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯೂ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಮೇಲಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ದಾಖಲೆಗಳ ಕೊರತೆಯೇ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕಿನ ಕೊರತೆಯಾಗಬಾರದು ಎಂಬ ತತ್ವವನ್ನು ಆಡಳಿತ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಪಾಲಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ.
ಕೊಡಗಿನ ಅನೇಕ ಲೈನ್ ಮನೆ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಸ್ವಂತ ಜಮೀನು ಇಲ್ಲ, ಮನೆ ಇಲ್ಲ, ಶಾಶ್ವತ ವಿಳಾಸ ಇಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಕಡೆ ಸತ್ತ ನಂತರ ಅಂತ್ಯಸಂಸ್ಕಾರ ನಡೆಸಲು ಸ್ವಂತ ಜಾಗವೂ ಇಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ಕಹಿ ವಾಸ್ತವ. ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಒಂದೇ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ದುಡಿದರೂ ಆ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಹಕ್ಕು ಅವರಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. ಮೂಲಭೂತ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಕೊರತೆಯೇ ಅವರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಗುರುತನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಿದೆ. ಇಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ವಿಳಾಸದ ದಾಖಲೆಗಳು ಅಥವಾ ಆಸ್ತಿ ಸಂಬಂಧಿತ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಕೇಳುವುದು ವಾಸ್ತವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ವಿಳಾಸವೇ ಇಲ್ಲದವನಿಂದ ವಿಳಾಸದ ದಾಖಲೆ ಕೇಳುವುದು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತವೇ?
ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಅನೇಕ ಆದಿವಾಸಿ ಸಮುದಾಯಗಳು ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡು ಕಾಫಿ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕರಾಗಿ ನೆಲೆಸಬೇಕಾಯಿತು. ಇಂದಿಗೂ ಅವರ ಜೀವನ ಭೂಮಾಲೀಕರ ಇಚ್ಛೆಗೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಶಕ್ತಿ ಇರುವವರೆಗೆ ವಾಸ; ನಂತರ ಸ್ಥಳ ಖಾಲಿ ಮಾಡುವ ಅನಿಶ್ಚಿತ ಬದುಕು ಅವರದು. ಕೆಲವರು ಒಂದು ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಎಸ್ಟೇಟ್‌ಗೆ ಕೆಲಸದ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇಂತಹ ಅಸ್ಥಿರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಕಷ್ಟಕರ.
ಕೆಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಗುರುತಿನ ದಾಖಲೆಗಳಾದ ಆಧಾರ್, EPIC, ಪಡಿತರ ಚೀಟಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಭೂಮಾಲೀಕರು ತಮ್ಮ ಬಳಿಯೇ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿವೆ. ಈ ಆರೋಪಗಳ ಸತ್ಯಾಸತ್ಯತೆಯನ್ನು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಎಲ್ಲಿಯಾದರೂ ಇದ್ದರೆ, SIR ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ದಾಖಲೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ವಿವರಗಳನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಲು ಅಡೆತಡೆ ಉಂಟಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ದಾಖಲೆ ಕೈಯಲ್ಲಿಲ್ಲದವನಿಗೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲೂ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.
SIR ನಮೂನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬದ ಸಂಬಂಧ, ತಂದೆ-ತಾಯಿ, ಅಜ್ಜ-ಅಜ್ಜಿ, ಹಿಂದಿನ ವಿಳಾಸ, ಪೂರ್ವ ದಾಖಲೆಗಳ ವಿವರಗಳನ್ನು ಭರ್ತಿ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡು ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಲೈನ್ ಮನೆ ಕುಟುಂಬಗಳ ಬಳಿ ಈ ಮಾಹಿತಿಯೇ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಅವರ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಯಾವ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಸಹಜವಾಗಿ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ. BLOಗಳು ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ? ಪರ್ಯಾಯ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆಯೇ? ಸ್ಥಳೀಯ ಸಾಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆಯೇ? ಇಂತಹ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉತ್ತರ ದೊರೆಯುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.
SIR ನಮೂನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬದ ಸಂಬಂಧ, ತಂದೆ-ತಾಯಿ, ಅಜ್ಜ-ಅಜ್ಜಿ, ಹಿಂದಿನ ವಿಳಾಸ, ಪೂರ್ವ ದಾಖಲೆಗಳ ವಿವರಗಳನ್ನು ಭರ್ತಿ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡು ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಲೈನ್ ಮನೆ ಕುಟುಂಬಗಳ ಬಳಿ ಈ ಮಾಹಿತಿಯೇ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಅವರ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಯಾವ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಸಹಜವಾಗಿ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ. ದಾಖಲೆಗಳಿಲ್ಲದ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಅರ್ಹ ಮತದಾರರು ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಹೊರಗುಳಿಯುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಬಾರದು ಎಂಬುದು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಮೂಲಭೂತ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇಂತಹ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯ ದಾಖಲೆಗಳು, ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಿಶೀಲನೆ, ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎಂದರೆ, ಕೊಡಗಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಲೈನ್ ಮನೆಗಳಿವೆ, ಅಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಕುಟುಂಬಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಿವೆ, ಎಷ್ಟು ಮಂದಿ ಮತದಾರರು, ಎಷ್ಟು ಮಂದಿಗೆ ದಾಖಲೆಗಳಿಲ್ಲ, ಎಷ್ಟು ಮಂದಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಮತದಾರರಾಗಲಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಸಮಗ್ರ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವುದೇ? ಈ ಮಾಹಿತಿಯಿಲ್ಲದೆ ‘ಶೇ.100 ಪ್ರಗತಿ’ ಅಥವಾ ‘ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಎನ್ಯೂಮರೇಷನ್ ಫಾರ್ಮ್ ತಲುಪಿದೆ’ ಎಂಬ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಪಾರದರ್ಶಕ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಅವುಗಳ ಆಧಾರವೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗಬೇಕು.
ಸಂಖ್ಯೆಗಳಷ್ಟೇ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಹಿಂದಿನ ವಾಸ್ತವವೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಬೇಕು
BLOಗಳು ನಿಜವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಲೈನ್ ಮನೆಗಳಿಗೆ ತೆರಳಿದ್ದಾರೆಯೇ? ನೂರಾರು ಎಕರೆ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ದಿನಪೂರ್ತಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಎಷ್ಟು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದರು? ಅವರಿಗೆ ನಮೂನೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ ಭರ್ತಿ ಮಾಡಿಸಲಾಯಿತೇ ಅಥವಾ ಕೇವಲ ವಿತರಣೆ ಮಾತ್ರ ನಡೆದಿತೇ? ಕಾರ್ಮಿಕರು ಕೆಲಸದಲ್ಲಿದ್ದ ವೇಳೆ ಮನೆಗಳು ಬಂದ್ ಆಗಿದ್ದರೆ ಮರುಭೇಟಿ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತೇ? ಇಂತಹ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉತ್ತರ ನೀಡುವುದು ಆಡಳಿತದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಮತದಾರರ ನೋಂದಣಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಕೇವಲ ದಾಖಲೆ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಲ್ಲ; ಅದು ಅರ್ಹ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಹಕ್ಕನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಸುವ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ.
ಭಾರತದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಹಲವು ತೀರ್ಪುಗಳಲ್ಲಿ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮೂಲಾಧಾರ ಎಂದು ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದೆ. ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಅಗತ್ಯವಾದರೂ, ಅದರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅರ್ಹ ಮತದಾರರನ್ನು ಹೊರಗಿಡುವ ಅಥವಾ ದಾಖಲೆಗಳ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಹಕ್ಕು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಬಾರದು ಎಂಬುದು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ತತ್ವವಾಗಿದೆ. ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ನ್ಯಾಯದ (Principles of Natural Justice) ತತ್ವಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನೂ ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿವೆ. ಅಂದರೆ, ಯಾವುದೇ ನಾಗರಿಕರ ಹಕ್ಕಿನ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಮುನ್ನ ಅವರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಕ ಅವಕಾಶ, ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟನೆ ನೀಡಬೇಕು.
ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡಗಳ (Scheduled Tribes) ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಸಂವಿಧಾನದ ಅನುಚ್ಛೇದ 46 ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಾಗೂ ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಹಿಂದುಳಿದ ಸಮುದಾಯಗಳ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಾಪಾಡಬೇಕು ಎಂದು ಅದು ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಸಂವಿಧಾನದ ಅನುಚ್ಛೇದ 14 ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಮಾನತೆಯ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ಅನುಚ್ಛೇದ 21 ಘನತೆಯಿಂದ ಬದುಕುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಖಾತರಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಆದಿವಾಸಿ ಸಮುದಾಯಗಳ ವಾಸ್ತವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸದೆ ಒಂದೇ ಮಾದರಿಯ ದಾಖಲೆ ಆಧಾರಿತ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದು ಸಮಾನತೆಯ ತತ್ವಕ್ಕೂ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಬಹುದು.
ಲೈನ್ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಆದಿವಾಸಿ ಕುಟುಂಬಗಳ ವಾಸ್ತವವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸದೆ SIR ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಅಳೆಯುವುದು ಅಪೂರ್ಣ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನೋಡುವಂತೆಯೇ ಆಗುತ್ತದೆ
ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹಲವು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಮೂಡುತ್ತವೆ.
2026ರ ಜುಲೈ 30ರಂದು ಸಂಜೆ 4:00 ಗಂಟೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿರುವ EF Digitization Status ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 4,68,657 ಮತದಾರರು ಇದ್ದಾರೆ.
ಈ ಪೈಕಿ 4,03,700 ಮತದಾರರ (86.14%) ಎನ್ಯೂಮರೇಷನ್/EF Digitization ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ವರದಿಯಲ್ಲಿ Pending to be Digitized – 0 ಎಂದು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇದೇ ವರದಿಯಲ್ಲಿ 64,957 ಮತದಾರರನ್ನು (13.86%) “Marked as Uncollectable (ASDDO/UEF)” ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಂದರೆ, ಅವರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಅಗತ್ಯ ಪರಿಶೀಲನೆ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಈ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಈ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳೇ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಎತ್ತುತ್ತವೆ. ಒಂದೆಡೆ ಬಾಕಿ ಶೂನ್ಯ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಸುಮಾರು 65 ಸಾವಿರ ಮತದಾರರನ್ನು “Uncollectable” ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಾಗಾದರೆ ಇವರ ಸ್ಥಿತಿ ಏನು? ಇವರ ಹೆಸರುಗಳು ಮುಂದಿನ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ? ಇವರಿಗೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆಯೇ? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟನೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಆನ್‌ಲೈನ್ ಮೂಲಕ ನಾಗರಿಕರು ಸಲ್ಲಿಸಿರುವ ವಿವರಗಳ ಪ್ರಕಾರ 1,984 ಅರ್ಜಿಗಳು ಸಲ್ಲಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 1,886 ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು BLOಗಳು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. 98 ಅರ್ಜಿಗಳು ಇನ್ನೂ BLO ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಬಾಕಿ ಇವೆ. ವರದಿಯಲ್ಲಿ BLO ಪರಿಶೀಲನೆ ಪ್ರಮಾಣ 0.40% ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಅಂಕಿಅಂಶವೂ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಮೂಲಕ ಸಲ್ಲಿಕೆಯಾದ ಅರ್ಜಿಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆ ಇನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್ ಸ್ಥಿತಿ ಗಮನಿಸಿದರೆ
- Self Mapping – 1,74,585 (37.25%)
- Progeny Mapping – 2,00,807 (42.85%)
- No Mapping – 25,896 (5.53%)
ಸುಮಾರು 25,896 ಮತದಾರರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್ ಆಗಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ವರದಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಮತದಾರರ ಕುಟುಂಬ ಸಂಬಂಧಗಳು, ವಿಳಾಸ ಅಥವಾ ದಾಖಲಾತಿಗಳ ಜೋಡಣೆ ಇನ್ನೂ ಆಗದಿದ್ದರೆ, ಮುಂದಿನ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸ್ಥಿತಿ ಹೇಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.
ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ
ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಎನ್ಯೂಮರೇಷನ್ ಕಾರ್ಯವು 86.14% ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದೆ. ಆದರೆ 64,957 ಮತದಾರರು (13.86%) Uncollectable ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ 25,896 ಮತದಾರರಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಯಾವುದೇ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್ ಆಗಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ವರದಿಯಿಂದಲೇ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್, ದಾಖಲೆ ಪರಿಶೀಲನೆ ಹಾಗೂ ಮಾಹಿತಿಯ ನಿಖರತೆ ಕುರಿತು ಇನ್ನಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟನೆ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.
ಪ್ರತಿ ಮತದಾರನ ಮನೆ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ತಲುಪುವುದೇ ಯಶಸ್ಸಲ್ಲ; ಪ್ರತಿ ಮತದಾರನ ಹಕ್ಕು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿರುವುದೇ ನಿಜವಾದ ಯಶಸ್ಸು
ಕೊಡಗಿನ ಬಹುತೇಕ ಕಾಫಿ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ಗಳು ನೂರಾರು ಎಕರೆ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿವೆ. ಲೈನ್ ಮನೆಗಳು ಅನೇಕ ಕಡೆ ಮುಖ್ಯ ರಸ್ತೆಯಿಂದ ದೂರ, ತೋಟದ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿವೆ. ಬೆಳಗ್ಗೆಯಿಂದ ಸಂಜೆವರೆಗೆ ಕಾರ್ಮಿಕರು ತೋಟದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ BLO ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಎಲ್ಲ ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನೂ ಭೇಟಿ ಮಾಡಿ, SIR ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿ, ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ನಮೂನೆಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಭರ್ತಿ ಮಾಡಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಯಾವ ಆಧಾರಗಳಿವೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಮನೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ದಾಖಲಾತಿ, ಮರುಭೇಟಿ ವಿವರ, ಸಹಿ ಅಥವಾ ಸ್ವೀಕೃತಿ ದಾಖಲೆಗಳಿದ್ದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸುವುದರಿಂದ ಜನರ ವಿಶ್ವಾಸ ಹೆಚ್ಚಬಹುದು.
ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಮತದಾರರ ನೋಂದಣಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಸಮಗ್ರ (Inclusive), ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ (Fair), ಪಾರದರ್ಶಕ (Transparent) ಮತ್ತು ಭೇದಭಾವರಹಿತ (Non-discriminatory) ಆಗಿರಬೇಕು. ಕೇವಲ ನಮೂನೆ ವಿತರಿಸುವುದಷ್ಟೇ ಸಾಲದು; ಮತದಾರರು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡು ತಮ್ಮ ವಿವರಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆಯೂ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಓದು-ಬರಹದ ಅರಿವು ಕಡಿಮೆ ಇರುವ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ನೆರವು ಮತ್ತು ಮರುಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವುದು ಆಡಳಿತದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ.
ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತ ಅಥವಾ ತಾಲ್ಲೂಕು ಆಡಳಿತವು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿಲ್ಲ. ಕೊಡಗಿನ ಎಷ್ಟು ಕಾಫಿ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಲೈನ್ ಮನೆಗಳಿವೆ? ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಕುಟುಂಬಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಿವೆ? ಎಷ್ಟು ಮಂದಿ ಮತದಾರರು? ಎಷ್ಟು ಮಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ದಾಖಲೆಯೇ ಇಲ್ಲ? ಎಷ್ಟು ಮಂದಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡ ಕಾರ್ಮಿಕರು? ಎಷ್ಟು ಮಂದಿ ಆದಿವಾಸಿ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು? ಇಂತಹ ಮೂಲಭೂತ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳಿಲ್ಲದೆ ‘ಶೇ.100 ಪ್ರಗತಿ’ಅಥವಾ ‘ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಫಾರ್ಮ್ ತಲುಪಿದೆ’ ಎಂಬ ಹೇಳಿಕೆಗಳ ನಿಖರತೆಯನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಲೈನ್ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಕುಟುಂಬಗಳ ಜೀವನ ಅಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ. ಒಂದು ತೋಟದಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ತೋಟಕ್ಕೆ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಥಳಾಂತರವಾಗುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಕೆಲವರು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಒಂದೇ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೂ ಅವರ ಬಳಿ ಶಾಶ್ವತ ವಿಳಾಸದ ದಾಖಲೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ವಿಳಾಸ, ಕುಟುಂಬದ ಮೂಲ ಮಾಹಿತಿ, ಪೂರ್ವಿಕರ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಕೇಳುವುದು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಸಾಧ್ಯವೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಆಡಳಿತವೂ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ದಾಖಲೆಗಳ ಕೊರತೆ ಬಡತನದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿರಬಹುದು; ಅದು ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಕಾರಣವಾಗಬಾರದು.
ಸ್ಥಿರ ಬದುಕೇ ಇಲ್ಲದವನಿಂದ ಸ್ಥಿರ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಕೇಳುವುದು ಆಡಳಿತದ ಸುಲಭ ಪ್ರಶ್ನೆ; ಆದರೆ ಬಡವನ ಕಠಿಣ ವಾಸ್ತವ
ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಅನುಚ್ಛೇದ 14 ಎಲ್ಲ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಸಮಾನತೆಯ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅನುಚ್ಛೇದ 21 ಮಾನವ ಘನತೆಯೊಂದಿಗೆ ಬದುಕುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಅನುಚ್ಛೇದ 326 ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ವಯಸ್ಕ ಮತಾಧಿಕಾರದ ಮೂಲಕ ಮತದಾನದ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ನೆಲೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಅನುಚ್ಛೇದ 324 ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುವ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಿದರೂ, ಆ ಅಧಿಕಾರದ ಬಳಕೆ ಸಂವಿಧಾನದ ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯದ ಮೌಲ್ಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರಬೇಕು. ಜೊತೆಗೆ ಅನುಚ್ಛೇದ 46 ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡಗಳ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಾಗೂ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸುವಂತೆ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಕಾಯ್ದೆ, 1950ರ ಉದ್ದೇಶ ಅರ್ಹ ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸುವುದು. ಅವರನ್ನು ಹೊರಗಿಡುವುದು ಅಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ದಾಖಲೆ ಪರಿಶೀಲನೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಹಕ್ಕು ರಕ್ಷಣೆಯ ಸಾಧನವಾಗಬೇಕು; ಹಕ್ಕು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಅಡೆತಡೆಯಾಗಬಾರದು.
ಭಾರತದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ Mohinder Singh Gill v. Chief Election Commissioner (1978) ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ, ಸ್ವತಂತ್ರ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾಗಿರಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ People’s Union for Civil Liberties (PUCL) v. Union of India (2003) ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಮತದಾರನ ಹಕ್ಕುಗಳು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವೆಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ಈ ತೀರ್ಪುಗಳ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ, ಆಡಳಿತದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ರಮವೂ ಅರ್ಹ ಮತದಾರನ ಹಕ್ಕು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರಬೇಕು.
ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಎಂದರೆ, BLOಗಳು ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಕುರಿತು ಯಾವುದೇ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದಾಖಲಾತಿ ಇದೆಯೇ? ಯಾವ ದಿನ ಯಾವ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ಗೆ ಹೋದರು? ಎಷ್ಟು ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು? ಎಷ್ಟು ಮಂದಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇರಲಿಲ್ಲ? ಎಷ್ಟು ಮಂದಿಗೆ ಮರುಭೇಟಿ ನೀಡಲಾಯಿತು? ಎಷ್ಟು ನಮೂನೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಭರ್ತಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು? ಇಂತಹ ಮಾಹಿತಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯಕ್ಕೆ ಬಂದರೆ ಮಾತ್ರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೇಲೆ ಜನರ ವಿಶ್ವಾಸ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ.
ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ವರದಿ ಪ್ರಕಟಿಸುವುದಲ್ಲ; ವರದಿಗೆ ಆಧಾರವಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನೂ ಜನರ ಮುಂದೆ ಇಡುವುದು
ಕೊಡಗಿನ ಆದಿವಾಸಿ ಸಮುದಾಯಗಳು ಕೇವಲ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳಲ್ಲ. ಅವರು ಭಾರತದ ಮೂಲ ನಿವಾಸಿ ಸಮುದಾಯಗಳ ಒಂದು ಭಾಗ. ಅವರ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕು ಯಾವುದೇ ಇತರ ನಾಗರಿಕರ ಹಕ್ಕಿನಷ್ಟೇ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರ ಭಾಷೆ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಿತಿ, ಜೀವನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ, ದಾಖಲೆಗಳ ಲಭ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳಾಂತರದ ವಾಸ್ತವವನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ವಿಶೇಷ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದು ಆಡಳಿತದ ನೈತಿಕ, ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ, ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತ ಹಾಗೂ ತಾಲ್ಲೂಕು ಆಡಳಿತವು ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉತ್ತರ ನೀಡಿದರೆ ಮಾತ್ರ SIR ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಕುರಿತ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅನುಮಾನಗಳು ದೂರವಾಗುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ “ಶೇ.100 ಪ್ರಗತಿ” ಎಂಬ ಅಂಕಿಅಂಶ ಮತ್ತು ಲೈನ್ ಮನೆಗಳ ನೆಲಮಟ್ಟದ ವಾಸ್ತವದ ನಡುವೆ ಇರುವ ಅಂತರ ಇನ್ನಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿ ಉಳಿಯಲಿದೆ.
ಈ ವಿಶೇಷ ಸುದ್ದಿ ಓದಿದ್ದೀರಾ?SIR: ವಿಚ್ಛೇದನ-ಮರುಮದುವೆ ಮಾಹಿತಿ ದಾಖಲಿಸುವಲ್ಲಿ ಗೊಂದಲ; ಮತದಾರರು, BLOಗಳಿಗೆ ಸಂಕಷ್ಟ
ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣೆಯ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ ಕೇವಲ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳಿಂದ ಸಾಬೀತಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಅರ್ಹ ನಾಗರಿಕನ ಹೆಸರೂ ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಿ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದೆಯೇ, ಅವನಿಗೆ ತನ್ನ ಹಕ್ಕನ್ನು ಚಲಾಯಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಅನಗತ್ಯ ಅಡೆತಡೆ ಉಂಟಾಗಿಲ್ಲವೇ ಎಂಬುದೇ ನಿಜವಾದ ಯಶಸ್ಸಿನ ಮಾನದಂಡವಾಗಿದೆ.
ಸಂಚಿಕೆ ಮುಂದುವರಿಯಲಿದೆ…
