ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆಯನ್ನು ಆಡಳಿತದೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಬಸವಣ್ಣನವರು, ʼರಾಜಕೀಯ ಎಂದರೆ ಅಧಿಕಾರ ಚಲಾಯಿಸುವುದಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ಅದು ಮಾನವ ಕುಲದ ಉದ್ಧಾರದ ಸಾಧನʼ ಎಂದು ಜಗತ್ತಿಗೆ ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟರು.
ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಹಾಗೂ ಸಂಪುಟ ಸಚಿವರು ಬಸವಣ್ಣನವರನ್ನು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನಾಯಕನೆಂದು ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಿರುವುದೇನೋ ಶ್ಲಾಘನೀಯ. ಆದರೆ, ಜನರಿಂದ ನಡೆಯಬೇಕಾದ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಚುನಾವಣೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸದಿರುವುದು ಬಸವಣ್ಣನವರ ಆಶಯಗಳಿಗೆ ವಿರೋಧವಲ್ಲವೇ?
ಬಸವಣ್ಣ: ಒಬ್ಬ ನಿಜವಾದ ರಾಜಕಾರಣಿ
12ನೇ ಶತಮಾನದ ದಾರ್ಶನಿಕ ಮತ್ತು ಮುತ್ಸದ್ದಿಯಾಗಿದ್ದ ಬಸವಣ್ಣನವರು, ಆಡಳಿತದೊಂದಿಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ನೈತಿಕತೆಯನ್ನು ಬೆರೆಸುವ ಮೂಲಕ ʼರಾಜಕಾರಣಿʼ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಆಧುನಿಕ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ರೂಪಗೊಳ್ಳುವ ಎಷ್ಟೋ ಶತಮಾನಗಳ ಮೊದಲೇ, ಅವರು ಕಲ್ಯಾಣ ರಾಜ್ಯದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದ್ದರು.
ಬಸವಣ್ಣನವರನ್ನು ಒಬ್ಬ ʼನಿಜವಾದ ರಾಜಕಾರಣಿʼ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಆದ್ಯ ಪ್ರವರ್ತಕ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ:
ಅನುಭವ ಮಂಟಪ(ಮೊದಲ ಸಂಸತ್ತು): ಬಸವಣ್ಣನವರು ಬಸವಕಲ್ಯಾಣದಲ್ಲಿ ‘ಅನುಭವ ಮಂಟಪ’ವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಇದು ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಭೆಯಾಗಿರದೆ, ಒಂದು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಸಾಮಾಜಿಕ-ರಾಜಕೀಯ ಸಂಸತ್ತಾಗಿತ್ತು.
ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ: ಇಲ್ಲಿ ಜಾತಿ, ಧರ್ಮ, ಲಿಂಗ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ರಾಜನಿಂದ ಹಿಡಿದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಚಮ್ಮಾರನವರೆಗೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮುಕ್ತ ಪ್ರವೇಶವಿತ್ತು.
ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ: ಇದು ಮುಕ್ತ ಚರ್ಚೆ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಗುಣವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಧ್ವನಿಯೇ ಆಡಳಿತದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದು ಎಂಬ ತತ್ವವನ್ನು ಇದು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಿತು.
ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿ: ಕಾಯಕ ಮತ್ತು ದಾಸೋಹವನ್ನು ತಮ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು.
ಕಾಯಕ(ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ದುಡಿಮೆ): ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ದುಡಿಯಲೇಬೇಕು. ಅವರು ಯಾವುದೇ ಕೆಲಸವನ್ನು ‘ಕೀಳು’ ಎಂದು ನೋಡದೆ, ʼಕಾಯಕವೇ ಕೈಲಾಸʼ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾರಿದರು.
ದಾಸೋಹ(ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಹಂಚಿಕೆ): “ಸೋಹಂ ಎಂದೆನಿಸದೆ ದಾಸೋಹಂ ಎಂದೆನಿಸಯ್ಯ”. ಯಾರೂ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬಾರದು. ತನ್ನ ಅಗತ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಸಮಾಜದ ಅಗತ್ಯವಿರುವವರಿಗೆ ಮರಳಿಸಬೇಕು. ಇದು ಇಂದಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಆರಂಭಿಕ ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ.
ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಸಮಾನತೆ : ಕಲಚೂರಿ ಅರಸ ಬಿಜ್ಜಳನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದ ಬಸವಣ್ಣನವರು, ತಮ್ಮ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಜಾತಿ ಪದ್ಧತಿಯ ನಿರ್ಮೂಲನೆಗೆ ಬಳಸಿದರು. ಬಸವಣ್ಣನವರ ಚಿಂತನೆಗಳು ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಮೌಲ್ಯಗಳಾದ ಸಮಾನತೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಭ್ರಾತೃತ್ವಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿವೆ. ಜಾತಿ, ಲಿಂಗ, ಆರ್ಥಿಕ ಅಸಮಾನತೆಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಇರುವುದರಿಂದ ಅವರ ವಚನಗಳು ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕವಾಗಿವೆ. ಅವರು ವರ್ಣರಹಿತ, ಜಾತಿರಹಿತ, ಶೋಷಣೆರಹಿತ ಸಮಾಜವನ್ನು ಕಟ್ಟಲು ಬಯಸಿದ್ದರು.
ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆ: ಮಹಿಳೆಯರು ಬೌದ್ಧಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿ ಅವರ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದರು.
ಜಾತಿ ವಿರೋಧಿ ನಿಲುವು :ಕೇವಲ ಭಾಷಣ ಮಾಡದೆ, ಅಂತರಜಾತಿ ವಿವಾಹ ಮತ್ತು ಸಹಭೋಜನದಂತಹ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಹಂಗಿಲ್ಲದೆ ಶೋಷಿತರ ಪರವಾಗಿ ನಿಂತರು.
ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಜನಭಾಷೆ: ಆ ಕಾಲದ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಪಂಡಿತರು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಅರ್ಥವಾಗದ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ವ್ಯವಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಬಸವಣ್ಣನವರು ಸರಳ ‘ವಚನ’ಗಳ ಮೂಲಕ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಭಾಷೆಯಾದ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಿದರು. ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ನೈತಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಜನರಿಗೆ ಅರ್ಥವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು. ಆಡಳಿತವು ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗೂ ಅದು ಅರ್ಥವಾಗಬೇಕು ಎಂಬುದು ಅವರ ಆಶಯವಾಗಿತ್ತು.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿದ್ದೀರಾ? ಸರಳ ಸ್ವಭಾವದ ವೆಂಕಟರಮಣಪ್ಪ: ಪರಿಚಯ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಪಯಣ
ನೈತಿಕ ನಾಯಕತ್ವ: ಬಸವಣ್ಣನವರಿಗೆ ರಾಜಕೀಯವು ಎಂದಿಗೂ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಧಿಕಾರದ ಹಪಾಹಪಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಸಮಾಜದ ಸೇವಕ(ಜಂಗಮ ಪ್ರೇಮಿ) ಎಂದು ಕರೆದುಕೊಂಡರು. ಅವರ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿಗಳಿಂದ ವಿರೋಧ ಎದುರಿಸಿದಾಗ, ಅವರು ತಮ್ಮ ತತ್ವಗಳಿಗಾಗಿ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ಸಿದ್ಧರಾದರೇ ಹೊರತು ಅಧಿಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಎಂದಿಗೂ ರಾಜಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ.
ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆಯನ್ನು ಆಡಳಿತದೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಬಸವಣ್ಣನವರು, ʼರಾಜಕೀಯ ಎಂದರೆ ಅಧಿಕಾರ ಚಲಾಯಿಸುವುದಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಅದು ಮಾನವ ಕುಲದ ಉದ್ಧಾರದ ಸಾಧನʼ ಎಂದು ಜಗತ್ತಿಗೆ ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟರು.
ಪ್ರದೀಪ ಚ ಪಾಟೀಲ್ ನಾಗರದಿನ್ನಿ
ಗ್ರಾಮ ಸ್ವರಾಜ್ಯ, ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರು
