ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ವಿಶೇಷ ತೀವ್ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ (SIR) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಕುರಿತು ಬಾಂಬೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಕ್ಕೆ ತೀವ್ರ ಆಕ್ಷೇಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ. “ಕಾನೂನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ ಸೂಚನೆಯಂತೆ ನಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಹೇಳಿರುವ ನ್ಯಾಯಾಲಯ, SIR ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಅಳಿಸುವಾಗ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಹಾಗೂ ಮತದಾರರಿಗೆ ವಿಚಾರಣೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆಯೇ ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದೆ.
ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಮೆನೆಜಸ್‌ ಮತ್ತು ಅಮಿತ್‌ ಜಮ್ಸಂದೇಕರ್ ಅವರ ವಿಭಾಗೀಯ ಪೀಠವು ಬುಧವಾರ ಪ್ರಕರಣದ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿತು. ಮುಂಬೈನ ಸಾಂತಾಕ್ರೂಜ್‌ನ ಒಂದೇ ಕುಟುಂಬದ 6 ಸದಸ್ಯರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು SIR ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಅವರು ಅದೇ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಒಂದು ಭಾಗದಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಭಾಗಕ್ಕೆ ವಿಳಾಸ ಬದಲಾವಣೆಗಾಗಿ ಫಾರ್ಮ್-8 ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.
ಈ ಪ್ರಕರಣದ ವಿಚಾರಣೆ ವೇಳೆ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ ನ್ಯಾಯಾಲಯ, “Representation of the People Act, 1950ರ ಯಾವ ನಿಯಮದಡಿ ಮತದಾರರಿಗೆ ವಿಚಾರಣೆಯ ಅವಕಾಶ ನೀಡದೆ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಅಳಿಸಲು ಅಧಿಕಾರವಿದೆ?” ಎಂದು ಕೇಳಿತು. ಯಾರೊಬ್ಬರ ಹೆಸರನ್ನು ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಬೇಕಾದರೂ, ಮೊದಲು ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ತನ್ನ ವಾದ ಮಂಡಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಬೇಕು ಎಂದು ಪೀಠ ಹೇಳಿತು.
ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಪರ ವಕೀಲ ಗೌರಿಶ್ ಅಗ್ನಿ, SIR ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಫಾರ್ಮ್-8 ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೊಳಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಕುಟುಂಬದ ಹೆಸರುಗಳು ಅಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ತಿಳಿಸಿದರು.
ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ ಪೀಠ, “ಯಾವಾಗಲೂ ಕಾನೂನು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕು. ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕೋಡ್ ಅಥವಾ ಕೀ ಯಾರಾದರೂ ಮೂರನೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬಳಿ ಇರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಚುನಾವಣಾ ನೋಂದಣಿ ಅಧಿಕಾರಿ (ERO) ತನ್ನ ಆದೇಶದಂತೆ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಲು ಅಗತ್ಯ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿರಬೇಕು. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕಿಂತ ಕಾನೂನಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಬೇಕು ಎಂದು ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದ ನ್ಯಾಯಾಲಯ, ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಯಾವುದೇ ಅರ್ಹ ಮತದಾರ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಹೊರಗುಳಿಯದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪೀಠ ಹೇಳಿತು.
SIR ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಫಾರ್ಮ್-8 ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಕಾರಣ ಕೆಲವು ಮತದಾರರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಅಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಎಂಬ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ವಾದಕ್ಕೆ ಪೀಠ ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು. “ಇದು ಕಾಯ್ದೆ ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಅಮಾನತುಗೊಳಿಸಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೇರೆ ವಿಧಾನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿ, ಕಾಯ್ದೆ ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಬದಿಗೊತ್ತಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ” ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿತು.
ಇದೇ ವೇಳೆ, ಈ ಆರು ಮತದಾರರು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೊರೆ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. “ಇಂತಹ ಇನ್ನೆಷ್ಟು ಮಂದಿ ಮತದಾರರು ಸಮಸ್ಯೆ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರಬಹುದು?” ಎಂದು ಪೀಠ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿತು.
ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಹೆಸರು ಅಳಿಸಲಾಗಿರುವ ಕೆಲವರು ನಂತರ ಫಾರ್ಮ್-6 ಸಲ್ಲಿಸಿ ಹೆಸರು ಮರುಸೇರ್ಪಡೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಪರ ವಕೀಲರು ತಿಳಿಸಿದರು. ಆದರೆ, ಫಾರ್ಮ್-8 ಮೂಲಕ ವಿಳಾಸ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಮತದಾರರನ್ನು ಫಾರ್ಮ್-6 ಸಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಕೇಳುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿತು.
SIR ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನಡೆಯುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲ. ಅದು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಚುನಾವಣಾ ಕಾಯ್ದೆ ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲೇ ನಡೆಯಬೇಕು. ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೂ ಫಾರ್ಮ್-6, ಫಾರ್ಮ್-7 ಮತ್ತು ಫಾರ್ಮ್-8 ಸಲ್ಲಿಸುವ ಮತದಾರರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಪೀಠ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು.
ಅಂತಿಮವಾಗಿ, “ಯಾರೊಬ್ಬರ ಹೆಸರನ್ನೂ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ವಿಚಾರಣೆಯ ಅವಕಾಶ ನೀಡದೆ ಅಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಕಾನೂನು ಹಾಗೆಯೇ ಹೇಳುತ್ತದೆ” ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿತು. ವಿಚಾರಣೆಯ ಮುಂದಿನ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಚುನಾವಣಾ ನೋಂದಣಿ ಅಧಿಕಾರಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮುಂದೆ ಹಾಜರಾಗುವಂತೆ ಪೀಠ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದೆ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಮತದಾರರೇ ಎಚ್ಚರ, ನಿಮ್ಮ ಬೂತ್‌ನಲ್ಲಿ ಫಾರ್ಮ್-7 ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಕೆಯಾಗಿದೆಯೇ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ: ಸಿಎಂ ಡಿಕೆಶಿ
Form 6, 7, 8ರ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇನು?
- Form 6: ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಹೆಸರು ಸೇರ್ಪಡೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಳಸುವ ಅರ್ಜಿ.
- Form 7: ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ಅಳಿಸಲು ಆಕ್ಷೇಪಣೆ ಅಥವಾ ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಬಳಸುವ ಅರ್ಜಿ.
- Form 8: ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿನ ವಿವರಗಳ ತಿದ್ದುಪಡಿ, ವಿಳಾಸ ಬದಲಾವಣೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಅಗತ್ಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಬಳಸುವ ಅರ್ಜಿ.
ಮತದಾರರ ಹೆಸರನ್ನು ಅಳಿಸುವ ಮೊದಲು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ನೋಟಿಸ್ ನೀಡಿ, ತನ್ನ ವಾದ ಮಂಡಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಬೇಕು. ಕೇವಲ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಸರು ಅಳಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಬದಿಗೊತ್ತಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಪೀಠ ಒತ್ತಿಹೇಳಿದೆ.
