ಕಳೆದ ಒಂದು ದಶಕದಲ್ಲಿ ಬಡತನ ನಿರ್ಮೂಲನೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿಯೇ ಅತಿ ವೇಗದ ಹಾಗೂ ಮಹತ್ವದ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ್ದು, 2023ರ ವೇಳೆಗೆ ದೇಶದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಬಡತನದ ಪ್ರಮಾಣವು ಕೇವಲ ಶೇ 2.6ಕ್ಕೆ ಇಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರದಿ ತಿಳಿಸಿದೆ.
ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್ ಶುಕ್ರವಾರ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿರುವ ‘ಬಡತನ ಮತ್ತು ಸಮಾನತೆ’ (Poverty & Equity Brief) ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ದಿನಕ್ಕೆ 3 ಡಾಲರ್‌ಗಿಂತ (ಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 170-175 ರೂ.) ಕಡಿಮೆ ಆದಾಯದಲ್ಲಿ ಬದುಕುವವರನ್ನು ‘ತೀವ್ರ ಬಡವರು’ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 2011ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಮಾಣವು ಶೇ 27.1ರಷ್ಟಿತ್ತು. 2022-23ರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಶೇ 5.3ರಷ್ಟಿದ್ದ ಈ ಪ್ರಮಾಣ ಕೇವಲ ಒಂದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ (2023ರಲ್ಲಿ) ಶೇ 2.6ಕ್ಕೆ ಕುಸಿದಿದೆ. ಅಂದರೆ, ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ತೀವ್ರ ಬಡತನದ ಪ್ರಮಾಣ ಹತ್ತು ಪಟ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.
ಮಧ್ಯಮ ಆದಾಯದ ದೇಶಗಳ ಮಾನದಂಡವಾದ ‘ದಿನಕ್ಕೆ 4.2 ಡಾಲರ್’ (ಸುಮಾರು ರೂ. 240) ಬಡತನ ರೇಖೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ, 2011ರಲ್ಲಿ ಶೇ 57.7 ರಷ್ಟಿದ್ದ ಬಡವರ ಪ್ರಮಾಣ 2023ರ ವೇಳೆಗೆ ಶೇ 16.1ಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಒಟ್ಟು 49.6 ಕೋಟಿ ಜನರನ್ನು ಬಡತನ ರೇಖೆಗಿಂತ ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತುವಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ಶ್ಲಾಘಿಸಿದೆ. ಈ ಮಾನದಂಡದ ಪ್ರಕಾರ, ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಡತನ ಶೇ 8.6ರಷ್ಟಿದ್ದರೆ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶೇ 19.3ರಷ್ಟಿದೆ.
ಬಡತನ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಇಳಿಕೆಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಆದಾಯದ ಅಸಮಾನತೆ ಇನ್ನೂ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ. ದೇಶದ ಶೇ 10ರಷ್ಟು ಅತಿ ಶ್ರೀಮಂತರ ಸರಾಸರಿ ಆದಾಯವು, ಶೇ 10ರಷ್ಟು ಅತಿ ಬಡವರ ಆದಾಯಕ್ಕಿಂತ 13 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ಎಚ್ಚರಿಸಿದೆ.
ಜೊತೆಗೆ, ಬಡತನವು ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ಬಡವರ ಪೈಕಿ ಶೇ 57ರಷ್ಟು ಜನರು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದವರೆಗಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬಡತನ ಮತ್ತಷ್ಟು ತಗ್ಗಬೇಕಾದರೆ ಈ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿದೆ.
2017 ಮತ್ತು 2023ರ ನಡುವೆ ದೇಶದಲ್ಲಿ 13.4 ಕೋಟಿ ಹೊಸ ಉದ್ಯೋಗಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿವೆ. ದುಡಿಯುವ ವಯಸ್ಸಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕಿಂತ ಇದು ದುಪ್ಪಟ್ಟಾಗಿದೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಹಿಳೆಯರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ವೇತನ ಸಹಿತ ಉದ್ಯೋಗಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿರುವುದು ಈ ಏರಿಕೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ. ಆದರೆ, ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ಬಹುಪಾಲು ಉದ್ಯೋಗಗಳು ಕಡಿಮೆ ಆದಾಯದ ಹಾಗೂ ಕಡಿಮೆ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿವೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಯುವಜನರ ನಿರುದ್ಯೋಗ ದರವು ಪ್ರಸಕ್ತ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷದ ಮೊದಲ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿ ಶೇ 14.6 ರಿಂದ ಶೇ 15.9ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ಬೊಟ್ಟು ಮಾಡಿದೆ.
ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಂಪತ್ತಿನ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಅಳೆಯುವ ‘ಗಿನಿ ಸೂಚ್ಯಂಕ’ದಲ್ಲಿ (Gini Index) ಸುಧಾರಣೆಯಾಗಿದೆ. 2011-12ರಲ್ಲಿ 28.8ರಷ್ಟಿದ್ದ ಈ ಸೂಚ್ಯಂಕ 2023ರಲ್ಲಿ 23.0ಕ್ಕೆ ಇಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ (ಈ ಸಂಖ್ಯೆ ಶೂನ್ಯಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾದಷ್ಟು ಸಮಾನತೆ ಹೆಚ್ಚು). ಆದರೆ, ಈ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳು ಶ್ರೀಮಂತರ ನೈಜ ಆದಾಯವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸೆರೆಹಿಡಿಯದಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿರುವುದರಿಂದ, ಅಸಮಾನತೆಯ ನೈಜ ಪ್ರಮಾಣ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿರಬಹುದು ಎಂದು ವರದಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ.
