ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಜಾಹೀರಾತು ಮತ್ತು ಪ್ರಚಾರ ವೆಚ್ಚದ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿದ್ದು, ದಿನವೊಂದಕ್ಕೆ ಸರಾಸರಿ ₹1.34 ಕೋಟಿ ಖರ್ಚು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಯುವಜನತೆ (ಝೆನ್ ಜಿ – Gen Z) ನಡೆಸಿದ ಸರಣಿ ಹೋರಾಟಗಳ ಬಳಿಕ, ಸರ್ಕಾರದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಹಾಗೂ ಮುದ್ರಣ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಪ್ರಚಾರ ವೆಚ್ಚ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ಈ ಮೊತ್ತ ದುಪ್ಪಟ್ಟಾಗಿರಬಹುದೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಎದ್ದಿವೆ.
2020-21ರಿಂದ 2024-25ರವರೆಗಿನ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಜಾಹೀರಾತುಗಳಿಗಾಗಿ ಒಟ್ಟು ₹2,446.9 ಕೋಟಿ ವ್ಯಯಿಸಿದೆ. ಇದು ಪ್ರತಿದಿನ ಸರಾಸರಿ ₹1.34 ಕೋಟಿಯಷ್ಟಾಗುತ್ತದೆ. ಜೂನ್ 2026ರಲ್ಲಿ ಬಹಿರಂಗವಾದ ಆರ್‌ಟಿಐ (RTI) ಮಾಹಿತಿಯಂತೆ, ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯೂರೋ ಆಫ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ (CBC) ಮೂಲಕ ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರ ಪ್ರಚಾರ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿಯೇ 2020-21ರಿಂದ 2025-26ರವರೆಗೆ ಬರೋಬ್ಬರಿ ₹2,586 ಕೋಟಿ ಖರ್ಚು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
ಡಿಜಿಟಲ್ ಹಾಗೂ ಮುದ್ರಣ ಮಾಧ್ಯಮದ ಮೇಲಿನ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಜಿಗಿತ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. 2025-26ನೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಮುದ್ರಣ ಮಾಧ್ಯಮದ (ಪ್ರಿಂಟ್) ಜಾಹೀರಾತು ವೆಚ್ಚವು ₹338 ಕೋಟಿಗೆ ತಲುಪಿದೆ. ಇದು ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದ (₹83.16 ಕೋಟಿ) ವೆಚ್ಚಕ್ಕಿಂತ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಇನ್ನು ಡಿಜಿಟಲ್ ಮತ್ತು ನವಮಾಧ್ಯಮಗಳ (New Media) ಮೇಲಿನ ವೆಚ್ಚವು 2020-21ರಲ್ಲಿದ್ದ ₹14 ಕೋಟಿಯಿಂದ 2025-26ರ ವೇಳೆಗೆ ₹131.35 ಕೋಟಿಗೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
ಈ ಪ್ರಚಾರ ವೆಚ್ಚದ ದಿಢೀರ್ ಏರಿಕೆಯ ಹಿಂದೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ಯುವ ಸಮುದಾಯದ (Gen Z) ಆಕ್ರೋಶದ ಪ್ರಭಾವವಿದೆ ಎಂಬುದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಿಳಿದಿರುವ ಸಂಗತಿ. ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಪರೀಕ್ಷಾ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ ಸೋರಿಕೆ, ನಿರುದ್ಯೋಗದಂತಹ ವಿಚಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಯುವಜನರು ಬೀದಿಗಿಳಿದು ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಅಸಮಾಧಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು. ಭಾರತದ ‘ಝೆನ್ ಜಿ’ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ಮೋದಿಯವರ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ರಚಾರದ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಗೆ ಭಾರೀ ಸವಾಲೊಡ್ಡಿದ್ದವು.
ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ಯುವಕರನ್ನು ತಲುಪಲು ಸರ್ಕಾರ ಹೊಸ ತಂತ್ರ ರೂಪಿಸಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಪ್ರಧಾನಿ ಮೋದಿಯವರು ವಡೋದರಾದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 6,000 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಯುವಕರು ಹಾಗೂ ಸೋಷಿಯಲ್ ಮೀಡಿಯಾ ಇನ್‌ಫ್ಲುಯೆನ್ಸರ್‌ಗಳನ್ನು (Influencers) ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡುವ ಮೂಲಕ ಯುವ ಸಮುದಾಯದ ಓಲೈಕೆಗೆ ಮುಂದಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಪ್ರಧಾನಿಯವರ 76ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬ ಹಾಗೂ ಅವರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನದ 25ನೇ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಚಾರಾಂದೋಲನಕ್ಕೂ ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆದಿದೆ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 17ರಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 17ರವರೆಗೆ ಹಲವು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಯೂಟ್ಯೂಬರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಇನ್‌ಫ್ಲುಯೆನ್ಸರ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ “ಪ್ರತಿ ಶಕ್ತಿಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ 10 ರೀಲ್ಸ್ (Reels)” ಮಾಡುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಲಾಗಿದೆ.
ಯುವ ಸಮುದಾಯದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳ ನಂತರವೇ ಜಾಹೀರಾತು ವೆಚ್ಚವು ನಿಖರವಾಗಿ ದುಪ್ಪಟ್ಟಾಗಿದೆ. ಡಿಜಿಟಲ್ ಹಾಗೂ ಮುದ್ರಣ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಪ್ರಚಾರ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ದಿಢೀರ್ ಆಗಿರುವ ಏರಿಕೆ ಹಾಗೂ ಇನ್‌ಫ್ಲುಯೆನ್ಸರ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಯುವಕರನ್ನು ತಲುಪಲು ರೂಪಿಸಿರುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, ಸರ್ಕಾರವು ತನ್ನ ವರ್ಚಸ್ಸು ವೃದ್ಧಿಸಲು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಹಣವನ್ನು ಮನಬಂದಂತೆ ಖರ್ಚು ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಆಕ್ರೋಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.
