ಎರಡು ನಳಗಳ ಮುಂದೆ ಖಾಲಿ ಕೊಡ ಹಿಡಿದು ಗಂಟೆಗಟ್ಟಲೆ ಕಾಯುವ ಮಹಿಳೆಯರು; ಬೆಳೆ ನಷ್ಟ, ಜಾನುವಾರು ಮಾರಾಟ, ಉದ್ಯೋಗದ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಗ್ರಾಮ ತೊರೆಯುತ್ತಿರುವ ಕುಟುಂಬಗಳು ಒಂದು ಕೊಡ ನೀರಿಗಾಗಿ ಮನೆಮನೆಯ ಮುಂದೆ ಕಾಯಬೇಕು. ನೀರು ಬರುವ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಬದಿಗಿಟ್ಟು ನಳದ ಬಳಿ ನಿಲ್ಲಬೇಕು, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ದಿನಗಟ್ಟಲೆ ಕಾಯ್ದರೂ ನೀರು ಸಿಗುವ ಖಾತರಿಯಿಲ್ಲ! ಇದು ಯಾವುದೋ ದೂರದ ಬರಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಕಥೆಯಲ್ಲ. ಕಲಬುರಗಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಆಳಂದ ತಾಲೂಕಿನ ದಣ್ಣೂರು ಗ್ರಾಮದ ಜನರ ನಿತ್ಯದ ಬದುಕಿನ ಕಹಿ ವಾಸ್ತವ.
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 40 ಕುಟುಂಬಗಳಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ನೀರಿನ ಅಗತ್ಯ ಪೂರೈಸಲು ಇರುವುದೇ ಕೇವಲ ಎರಡು ನಳಗಳು. ಈ ಎರಡು ನಳಗಳನ್ನೇ ನಂಬಿಕೊಂಡು ಕುಟುಂಬಗಳು ದಿನದೂಡಬೇಕಾದ ದುಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ. ಮಳೆಯ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಬೋರ್‌ವೆಲ್‌ಗಳು ಬತ್ತಿಹೋಗಿದ್ದು, ಹಳ್ಳ-ಕೊಳ್ಳಗಳಲ್ಲೂ ನೀರು ಇಲ್ಲದಂತಾಗಿದೆ. ಕುಡಿಯಲು ನೀರಿಲ್ಲ, ಅಡುಗೆ ಮಾಡಲು ನೀರಿಲ್ಲ, ಬಟ್ಟೆ ತೊಳೆಯಲು ನೀರಿಲ್ಲ. ಹಬ್ಬದ ದಿನಗಳಲ್ಲೂ ಮನೆ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಲು ನೀರು ಸಿಗದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಎದುರಾಗಿದೆ.
ನೀರಿಗಾಗಿ ಕಾಯುವುದೇ ಮಹಿಳೆಯರ ದಿನಚರಿ!
ದಣ್ಣೂರು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಸಮಸ್ಯೆ ಕೇವಲ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ಕೊರತೆಯಲ್ಲ; ಅದು ಜನರ ದೈನಂದಿನ ಬದುಕನ್ನೇ ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಸಂಕಷ್ಟ. ನಳದಲ್ಲಿ ನೀರು ಬರುವ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಮನೆಯ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಬದಿಗಿಟ್ಟು ಕೊಡಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ನಿಲ್ಲಬೇಕು. ಒಂದು ಕುಟುಂಬ ನೀರು ತುಂಬಿಸಿಕೊಂಡ ಬಳಿಕ ಮತ್ತೊಂದು ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸರದಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವರು ನೆರೆಮನೆಯವರನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ನೀರು ಪಡೆಯಬೇಕಾದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಗ್ರಾಮದ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಅವರ ಅಳಲು ಈ ಸಂಕಷ್ಟದ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಬಿಚ್ಚಿಡುತ್ತದೆ. “40 ಮನೆಗಳಿಗೆ ಎರಡು ನಳಗಳಿಂದ ನೀರು ಸಾಕಾಗುತ್ತದೆಯೇ? ನೀರು ಬಿಡುವಾಗ ಎಲ್ಲ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಕೊಡ ಹಿಡಿದು ಕಾಯಬೇಕು. ಕೆಲವರ ಮನೆ ಮುಂದೆ ನಿಂತು ಅವರು ನೀರು ತುಂಬಿಸಿಕೊಂಡ ಬಳಿಕ ನಮಗೆ ನೀರು ಕೊಡುವವರೆಗೆ ಕಾಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಸರ್ಕಾರ ಟ್ಯಾಂಕರ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾದರೂ ಮಾಡಲಿ. ನೀರಿಲ್ಲದೆ ನಾವು ಬದುಕುವುದಾದರೂ ಹೇಗೆ?” ಎಂದು ಅವರು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಆರು ತಿಂಗಳಿಂದ ನೀರಿಲ್ಲದ ಮನೆ; ಯೋಜನೆ ಇದ್ದರೂ ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲ!
ಜಲಜೀವನ್ ಮಿಷನ್ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಕಾಮಗಾರಿ ನಡೆದಿದ್ದರೂ, ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಸಮಸ್ಯೆ ಬಗೆಹರಿದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಆರೋಪ ಕೇಳಿಬಂದಿದೆ. ಗ್ರಾಮದ ಅಂಬಿಕಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮನೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾ, “ನಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಆರು ತಿಂಗಳಿಂದ ನೀರು ಬರುತ್ತಿಲ್ಲ. ಯೋಜನೆಯಡಿ ಕಾಮಗಾರಿ ಮಾಡಿದರೂ ಪ್ರಯೋಜನವಾಗಿಲ್ಲ. ಈ ಕುರಿತು ಮೂರು-ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿಗೆ ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಆದರೂ ಯಾವುದೇ ಪರಿಹಾರ ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಅಸಮಾಧಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಇನ್ನು ಪ್ರಭಾವತಿ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಎಂಟು ದಿನಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ನೀರು ಬಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿದಿನದ ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ನೀರು ಸಿಗದ ಕಾರಣ ಇತರರ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ನೀರು ಕೇಳುವ ಸ್ಥಿತಿ ಎದುರಾಗಿದೆ. “ಸರ್ಕಾರ ಇದಕ್ಕೊಂದು ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಹೀಗೆಯೇ ನೀರಿಲ್ಲದೆ ಬದುಕುವುದು ಹೇಗೆ?” ಎಂಬುದು ಅವರ ಪ್ರಶ್ನೆ.
ದಸರಾ ಹಬ್ಬಕ್ಕೂ ನೀರಿನ ಬರದ ಬರೆ!
ಹಬ್ಬದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಾದರೂ ಮನೆಯ ಸ್ವಚ್ಛತೆ, ಬಟ್ಟೆ ತೊಳೆಯುವುದು ಸೇರಿದಂತೆ ಅಗತ್ಯ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಸುಗಮವಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆಯೂ ದಣ್ಣೂರು ಗ್ರಾಮಸ್ಥರಿಗೆ ಈಡೇರಿಲ್ಲ. ಗ್ರಾಮದ ವೃದ್ಧೆ ಮಲ್ಕಮ್ಮ ಅವರ ನೋವು ಗ್ರಾಮೀಣ ಬದುಕಿನ ಸಂಕಷ್ಟವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. “ದನ, ಕರು, ಕುರಿಗಳಿಗೆ ಮೇವು ಮತ್ತು ನೀರು ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಮನುಷ್ಯರು ಬದುಕುವುದೇ ಕಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ದಸರಾ ಹಬ್ಬಕ್ಕಾಗಿ ಮನೆ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಲು, ಬಟ್ಟೆ ತೊಳೆಯಲು ನೀರಿಲ್ಲ. ಮಳೆ ಬಾರದ ಕಾರಣ ಹೆಸರು, ಉದ್ದು, ತೊಗರಿ, ಸೋಯಾಬೀನ್ ಹಾಗೂ ತರಕಾರಿ ಬೆಳೆಗಳೆಲ್ಲ ಒಣಗಿಹೋಗಿವೆ. ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ಮಾರಿಕೊಂಡು ಮನೆಗಳಿಗೆ ಬೀಗ ಹಾಕಿ ಊರು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬಂದಿದೆ. ಸರ್ಕಾರ ಬಾವಿ ಕೊರೆಸಿಯಾದರೂ ನಮಗೆ ನೀರು ಕೊಡಬೇಕು” ಎಂದು ಅವರು ಮನವಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಒಂದೆಡೆ ಒಣಗಿದ ಬೆಳೆ, ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಜಾನುವಾರುಗಳ ಸಂಕಷ್ಟ
ಮಳೆಯ ಕೊರತೆಯ ಪರಿಣಾಮ ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಮೇಲೂ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಬಿದ್ದಿದೆ. ಹೆಸರು, ಉದ್ದು, ತೊಗರಿ, ಸೋಯಾಬೀನ್ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಬೆಳೆಗಳು ಒಣಗಿಹೋಗಿದ್ದು, ರೈತರು ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿದ್ದಾರೆ. ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ನೀರಿಲ್ಲದಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ಮೇವು ಮತ್ತು ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ದೊರೆಯುತ್ತಿಲ್ಲ. ಕೃಷಿಯನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸಿರುವ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಆದಾಯದ ಮೂಲಗಳು ಕುಂಠಿತವಾಗಿವೆ.
ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ಸಾಕುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಎದುರಾಗಿದೆ ಎಂದು ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಅಳಲು ತೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ನೀರಿನ ಸಮಸ್ಯೆ, ಕೃಷಿ ನಷ್ಟ, ಜೀವನೋಪಾಯದ ಕೊರತೆ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರನ್ನು ಊರು ತೊರೆಯುವ ಹಂತಕ್ಕೆ ತಳ್ಳುತ್ತಿವೆ ಎಂಬುದು ಅವರ ಆತಂಕ.
ನೀರಿನ ಬರದ ಜೊತೆಗೆ ಉದ್ಯೋಗ, ರಸ್ತೆ, ಸಾರಿಗೆ ಸಮಸ್ಯೆ
ಗ್ರಾಮದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಉದ್ಯೋಗ ಖಾತರಿ ಕೆಲಸವೂ ಸ್ಥಗಿತವಾದರಿಂದ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರಿಗೆ ಕೆಲಸ ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ರಸ್ತೆ ದುರಸ್ತಿಯ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದು, ಬಸ್ ಸಂಪರ್ಕವೂ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಬಾಬು ಜಮಾದಾರ್ ದೂರಿದ್ದಾರೆ. “ಮಳೆ ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಬೋರ್‌ವೆಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ನೀರು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಮೂರು-ನಾಲ್ಕು ದಿನಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ನೀರು ಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಮೋಟಾರ್ ಚಾಲನೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಉದ್ಯೋಗ ಖಾತರಿ ಕೆಲಸವೂ ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ರಸ್ತೆ ಸರಿಪಡಿಸಬೇಕು, ಬಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೂ ಸುಧಾರಿಸಬೇಕು. ದಿನಕ್ಕೆ ಎರಡು ಬಾರಿ ಮಾತ್ರ ಬಸ್ ಬರುತ್ತದೆ” ಎಂದು ಅವರು ಗ್ರಾಮದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿಗೆ ಮನವಿ; ಪರಿಹಾರ ಮಾತ್ರ ಮರೀಚಿಕೆ!
ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಸಮಸ್ಯೆ ಪರಿಹರಿಸುವಂತೆ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿಗೆ ಹಲವು ಬಾರಿ ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರೂ ಪ್ರಯೋಜನವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಗ್ರಾಮಸ್ಥರ ಪ್ರಮುಖ ಆರೋಪ. ಸುಮಾರು 40 ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಕೇವಲ ಎರಡು ನಳಗಳಿಂದ ನೀರು ಪೂರೈಸುತ್ತಿರುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸಾಕಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ನೀರಿನ ಪೂರೈಕೆಯ ಅಂತರ ಹೆಚ್ಚಿರುವುದರಿಂದ ದಿನನಿತ್ಯದ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೇ ಸವಾಲಾಗಿದೆ.
ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತದ ಮುಂದಿರುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ದಣ್ಣೂರು ಗ್ರಾಮಸ್ಥರಿಗೆ ತಕ್ಷಣ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಒದಗಿಸುವ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಆಡಳಿತದ ಮೇಲಿದೆ. ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಟ್ಯಾಂಕರ್ ಮೂಲಕ ನೀರು ಪೂರೈಸುವುದು, ನೀರಿನ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಅಗತ್ಯ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದು ಹಾಗೂ ಶಾಶ್ವತ ನೀರು ಪೂರೈಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕಲ್ಪಿಸುವುದು ತುರ್ತು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಜೊತೆಗೆ, ಬರದಿಂದ ಬೆಳೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ರೈತರು ಮತ್ತು ಜಾನುವಾರು ಸಾಕಣೆದಾರರ ಸಂಕಷ್ಟವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಪರಿಹಾರ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು. ಉದ್ಯೋಗ ಖಾತರಿ ಕೆಲಸ, ರಸ್ತೆ ದುರಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಬಸ್ ಸಂಪರ್ಕದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೂ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಬೇಕಿದೆ.
ನೀರು ಎನ್ನುವುದು ಮೂಲಭೂತ ಅಗತ್ಯ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರತಿದಿನ ಕೊಡ ಹಿಡಿದು ಕಾಯಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬದಲಾಗಲೇಬೇಕು. ದಣ್ಣೂರು ಗ್ರಾಮಸ್ಥರ ಮನವಿಗೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸ್ಪಂದಿಸಿ, ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ತಕ್ಷಣ ಪರಿಹಾರ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಾದು ನೋಡಬೇಕಿದೆ.
