ಸಿಂಧು ಜಲ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹೇಗ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕಾಯಂ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯ (Permanent Court of Arbitration – PCA) ನೀಡಿದ ತೀರ್ಪನ್ನು ಭಾರತವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಸಾರಾಸಗಟಾಗಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದೆ. ಈ ಜಲ ವಿವಾದದ ಕುರಿತು ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಲು ಅಥವಾ ತೀರ್ಪು ನೀಡಲು ಆ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಭಾರತ ಖಡಾಖಂಡಿತವಾಗಿ ಹೇಳಿದೆ.
ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡಿರುವ 330 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಕಿಶನ್‌ಗಂಗಾ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆ (ಝೇಲಂ ನದಿಯ ಉಪನದಿ) ಮತ್ತು 850 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ರ್ಯಾಟಲ್ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಳ (ಚೀನಾಬ್ ನದಿ) ವಿನ್ಯಾಸದ ಕುರಿತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಆಕ್ಷೇಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತ್ತು. ಈ ವಿವಾದದ ಕುರಿತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಕೋರಿಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಲು ತನಗೆ ಅಧಿಕಾರವಿದೆ ಎಂದು ಹೇಗ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಈ ವಿಚಾರಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಕ್ರಮ ಎಂಬುದು ಭಾರತದ ವಾದವಾಗಿದೆ.
ಈ ಕುರಿತು ಅಧಿಕೃತ ಹೇಳಿಕೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿರುವ ಭಾರತದ ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ, “ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಕೋರಿಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ರಚಿಸಲಾದ ಕಾಯಂ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿದೆ. 1960ರ ಸಿಂಧು ಜಲ ಒಪ್ಪಂದದ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಈ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಅಧಿಕಾರವಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ, ಅದರ ತೀರ್ಪುಗಳನ್ನು ನಾವು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.
ಸಿಂಧು ಜಲ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ, ಜಲ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಲು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಹಾಗೂ ಹಂತ-ಹಂತದ ನಿಯಮಗಳಿವೆ. ಈ ವಿವಾದ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ‘ತಟಸ್ಥ ತಜ್ಞರ’ (Neutral Expert) ನೇಮಕಕ್ಕೆ ಭಾರತವು ಮೊದಲೇ ಕೋರಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ಏಕಪಕ್ಷೀಯವಾಗಿ ಕಾಯಂ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಿತ್ತು. ಒಂದೇ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಿಚಾರಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು (ತಟಸ್ಥ ತಜ್ಞರ ಸಮಿತಿ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯ) ನಡೆಸುವುದು ಒಪ್ಪಂದದ ನಿಯಮಗಳ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಭಾರತ ತೀವ್ರ ಆಕ್ಷೇಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ.
ಸಿಂಧು ಜಲ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದ್ದ ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್, ಈ ವಿವಾದದಲ್ಲಿ ಏಕಕಾಲಕ್ಕೆ ‘ತಟಸ್ಥ ತಜ್ಞ’ ಹಾಗೂ ‘ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯ’ ಎರಡೂ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತ್ತು. ಇದು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ಭಾರತವು ಹೇಗ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳದೆ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಆರಂಭಿಸುವುದು ಒಪ್ಪಂದದ ಒಂಬತ್ತನೇ ಪರಿಚ್ಛೇದಕ್ಕೆ (Article IX) ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಭಾರತ ತನ್ನ ನಿಲುವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.
ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ವಿವಾದ ಪರಿಹಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ದುರ್ಬಳಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿರುವ ಭಾರತ, ತನ್ನ ಕಠಿಣ ನಿಲುವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದೆ. ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಈ ಮೊಂಡುತನದ ನಡವಳಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ, ಆರು ದಶಕಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ ಸಿಂಧು ಜಲ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಮಾರ್ಪಾಡು ತರುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತ ನೋಟಿಸ್ ಕೂಡ ಜಾರಿ ಮಾಡಿದೆ. ಇದು ಜಲ ವಿವಾದದಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಯಾವುದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ರಾಜಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.
