ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಇರಾನ್ ನಡುವಿನ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಮಾತುಕತೆಗಳು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿವೆ. ಉಭಯ ದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ಈ ಸಂಭಾವ್ಯ ಒಪ್ಪಂದವು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಮೂರು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ: ಯುರೇನಿಯಂ ಸಂಸ್ಕರಣೆ ನಿಯಂತ್ರಣ, ಹೋರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯ ಭದ್ರತೆ ಹಾಗೂ ಲೆಬನಾನ್ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಭಾವ ತಗ್ಗಿಸುವುದು. ಇವು ಜಾಗತಿಕ ಭದ್ರತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿವೆ.
ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಯುರೇನಿಯಂ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯು ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ಅತಿಮುಖ್ಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. 2015ರ ಪರಮಾಣು ಒಪ್ಪಂದದ (JCPOA) ಬಳಿಕ, ಇರಾನ್ ತನ್ನ ಯುರೇನಿಯಂ ಅನ್ನು ಶೇ 60ರಷ್ಟು ಸಂಸ್ಕರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಅಮೆರಿಕವು ಈ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಶೇ 3.67ಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಣುಶಕ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ (IAEA) ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಇರಾನ್ ಅವಕಾಶ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಷರತ್ತು ವಿಧಿಸಿದೆ.
ಜಾಗತಿಕ ತೈಲ ಪೂರೈಕೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುವ ಹೋರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯು ಮತ್ತೊಂದು ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಪಂಚದ ಒಟ್ಟು ತೈಲ ರಫ್ತಿನ ಶೇ 20ರಷ್ಟು ಭಾಗ ಈ ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕವೇ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಇರಾನ್ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಈ ಜಲಸಂಧಿಯ ಸಂಚಾರದ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಧಿಸುವ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡುತ್ತಿದ್ದು, ಇದು ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಈ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಹಡಗುಗಳ ಮುಕ್ತ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗದಂತೆ ಇರಾನ್ ಭರವಸೆ ನೀಡಬೇಕೆಂಬುದು ಅಮೆರಿಕದ ಪ್ರಮುಖ ಆಗ್ರಹವಾಗಿದೆ.
ಲೆಬನಾನ್ ದೇಶದ ಆಂತರಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಇರಾನ್ನ ಪಾತ್ರವು ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಚರ್ಚೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಲೆಬನಾನ್ನ ಸಶಸ್ತ್ರ ಗುಂಪು ‘ಹೆಜ್ಬೊಲ್ಲಾ’ಗೆ ಇರಾನ್ ದಶಕಗಳಿಂದ ಸೇನಾ ನೆರವು ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಇರಾನ್ ತನ್ನ ಬೆಂಬಲಿತ ಗುಂಪುಗಳ ಮೂಲಕ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಥಿರತೆ ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕು, ಇಸ್ರೇಲ್ ಮೇಲಿನ ದಾಳಿ ತಡೆಯಬೇಕು ಮತ್ತು ಲೆಬನಾನ್ನಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ನೆಲೆಸಲು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಹಕರಿಸಬೇಕೆಂದು ಅಮೆರಿಕ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಆಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಅಮೆರಿಕದ ಈ ಷರತ್ತುಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಇರಾನ್ ತನ್ನದೇ ಆದ ಪ್ರಬಲ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟಿದೆ. ತನ್ನ ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೇಲಿರುವ ಅಮೆರಿಕದ ಕಠಿಣ ಆರ್ಥಿಕ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೆರವುಗೊಳಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದು ಇರಾನ್ನ ಮುಖ್ಯ ಪಟ್ಟು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ವಿವಿಧ ವಿದೇಶಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಟ್ಟುಗೋಲು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಲಾದ ತನ್ನ ಶತಕೋಟಿ ಡಾಲರ್ ಹಣವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯುವ ಮೂಲಕ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಮರುಜೀವ ನೀಡಲು ಇರಾನ್ ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಇರಾನ್ ನಡುವಿನ ಈ ತ್ರಿವಳಿ ಒಪ್ಪಂದದ ಹಾದಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣವಾಗಿದೆ. ಉಭಯ ದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಹಾಗೂ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಗಳಿಂದಾಗಿ, ಅಧಿಕೃತ ಒಪ್ಪಂದ ಏರ್ಪಡುವುದು ವಿಳಂಬವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಒಪ್ಪಂದ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರೆ ಮಾತ್ರ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದ ಸನ್ನಿವೇಶ ತಿಳಿಯಾಗಿ, ತೈಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಇಡೀ ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಸ್ಥಿರತೆ ಲಭಿಸಲಿದೆ.
