ಭಾರತೀಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ಕೈಗೊಂಡಿರುವ ವಿಶೇಷ ತೀವ್ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ (SIR) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ದೇಶದ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ಅನಗತ್ಯ ಕಿರುಕುಳ ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕನ್ನೇ ಕಸಿಯುವಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಸುರ್ಜೀತ್ ಭಲ್ಲಾ ಆಕ್ರೋಶ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಕಳೆದ 30 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜಧಾನಿ ದೆಹಲಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಬಡಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾ, ಲೋಕಸಭೆ ಹಾಗೂ ವಿಧಾನಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ತಪ್ಪದೇ ಮತ ಚಲಾಯಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದರೂ, ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ತಮ್ಮ ಮತವನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಂಡಿದೆ. ತಮ್ಮ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಲು ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಎಸ್ಐಆರ್ ಕುರಿತು ತಮ್ಮ ಅನುಭವನ್ನು ‘ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್’ ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ಬರೆದಿರುವ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
“ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಮೂವರು ಆಯುಕ್ತರಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಆಯುಕ್ತರು ಎಸ್ಐಆರ್ ವಿರುದ್ಧ 10 ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಬರೋಬ್ಬರಿ 14 ಬಾರಿ ಅಧಿಕೃತ ಆಕ್ಷೇಪ ಎತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ‘ಯಾಂತ್ರಿಕ’ ಎಂದು ಕರೆದಿದೆ. ಅಂದರೆ, ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಹಳಿ ತಪ್ಪಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು” ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.
“ಸತ್ತವರ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳ ಬದಲಾಯಿಸಿದವರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಪಾರದರ್ಶಕಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ನಾವು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ, ಪ್ರಸ್ತುತ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಎಸ್ಐಆರ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಅತ್ಯಂತ ಗೊಂದಲಮಯವಾಗಿದೆ. ನಮ್ಮ ಹೆಸರು, ವಿಳಾಸ ಬದಲಾಗಿಲ್ಲ, ನಾನು ಜೀವಂತವಾಗಿದ್ದರೂ ಮತ್ತು ಆಯೋಗ ಕೇಳಿದ ಎಲ್ಲ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಿದ್ದರೂ, ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರೂ, ಮತಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ನನ್ನ ಹೆಸರು ಅಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಮ್ಮ ಅರ್ಜಿಯಲ್ಲಿ ಏನು ‘ತಪ್ಪಾಗಿದೆ’ ಎಂಬುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಲು ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಬೇಸರ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
“ಬೂತ್ ಮಟ್ಟದ ಅಧಿಕಾರಿಗೆ (BLO) ಎಲ್ಲ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಯಾವುದೇ ಲೋಪವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ದೃಢಪಟ್ಟ ನಂತರವೂ, ಎರಡನೇ ಬಾರಿಗೆ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಕರೆಯಲಾಗಿತ್ತು. ಶಾಲೆಯೊಂದರ ಹೊರಗೆ ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ಗಂಟೆಗಟ್ಟಲೆ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಅರ್ಜಿ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಕನಿಷ್ಠ 20 ನಿಮಿಷ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಅಧಿಕಾರಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿರಲಿಲ್ಲ. ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲೇ ತಪ್ಪುಗಳಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಜನರನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ದೇಕೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಆ ಅಧಿಕಾರಿ ಬಳಿ ಉತ್ತರವಿರಲಿಲ್ಲ. ಕೆಳಹಂತದ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕೇವಲ ಒಂದು ಭಾಗವಷ್ಟೇ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ ಅವರ ಮೇಲೆ ಕೋಪಗೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ ಅರ್ಥವಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಈ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಜನರನ್ನು ಕುರಿಗಳಂತೆ ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ” ಎಂದು ಅವರು ಆಕ್ರೋಶ ಹೊರಹಾಕಿದ್ದಾರೆ.
ಈ ಲೇಖನ ಓದಿದ್ದೀರಾ?: ವಂದೇ ಮಾತರಂ: ರಾಷ್ಟ್ರಗೌರವದ ಸಂಕೇತವೋ, ಚಿತ್ತ ಚದುರಿಸುವ ರಾಜಕೀಯ ತಂತ್ರವೋ?
ಇಡೀ ಎಸ್ಐಆರ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಹಾಗೂ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ತರ್ಕವನ್ನೇ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿರುವ ಸುರ್ಜೀತ್ ಭಲ್ಲಾ, “ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ‘ಹತ್ತು ಜನ ಅಪರಾಧಿಗಳು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡರೂ ಪರವಾಗಿಲ್ಲ. ಒಬ್ಬ ನಿರಪರಾಧಿಗೂ ಶಿಕ್ಷೆಯಾಗಬಾರದು’ ಎಂಬ ತತ್ವವಿದೆ. ಈ ತತ್ವವನ್ನು ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸಬೇಕಿತ್ತು. ನಕಲಿ ಮತದಾರರಿಂದ ಆಗುವ ಹಾನಿಗಿಂತ, ಒಬ್ಬ ನಿಜವಾದ ನಾಗರಿಕನ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಮತ್ತು ಗಂಭೀರ ಅಪರಾಧ. ಹೀಗಾಗಿ, ಮತದಾರರ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರವೇ ಹೊರಬೇಕಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಈಗಿನ ಎಸ್ಐಆರ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಇದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಲೆಕೆಳಗು ಮಾಡಿದೆ. ಕಳೆದ ಎರಡು ದಶಕಗಳ ದಾಖಲೆಗಳೇ ಇಲ್ಲವೇನೋ ಎಂಬಂತೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನೂ ತಾವು ದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಬೇಕಾದ ದುಸ್ಥಿತಿಗೆ ದೂಡಿದೆ” ಎಂದು ಕಿಡಿಕಾರಿದ್ದಾರೆ.
“2002ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯ ವೇಳೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳೇ ಮನೆಮನೆಗೆ ತೆರಳಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಪಟ್ಟಿಯು ಸರಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಇಂದು ನಾಗರಿಕನೇ ತಾನು ಮತದಾರ ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವವರೆಗೆ ಆತನನ್ನು ವೋಟರ್ ಲಿಸ್ಟ್‌ನಿಂದ ಹೊರಗಿಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ದೇಶಾದ್ಯಂತ 13 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟೋ ನಿಜವಾದ ಮತದಾರರ ಹೆಸರುಗಳು ರದ್ದಾಗಿವೆ. 12 ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ‘ಶೂನ್ಯ ಮೇಲ್ಮನವಿಗಳು’ ಸಲ್ಲಿಕೆಯಾಗಿವೆ ಎನ್ನುತ್ತಿರುವ ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರ ಹೇಳಿಕೆಯು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ತೋರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಕೆ ಎಷ್ಟು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ” ಎಂದು ಅವರು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
