ಭಾರತದ ಭಾರೀ ಉದ್ಯಮ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಟಾಟಾ. ಉಪ್ಪಿನಿಂದ ಹಿಡಿದು ಉಕ್ಕು, ಕಾರು, ಐಟಿ, ಹೋಟೆಲ್, ವಿಮಾನಯಾನ, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ವಾಹನ, ಈಗ ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್‌ವರೆಗೆ ಟಾಟಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ.
ಆದರೆ, ಈಗ ಇದೇ ಟಾಟಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಬೋರ್ಡ್‌ರೂಂ ಸಂಘರ್ಷ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಒಂದು ಕಡೆ ಟಾಟಾ ಸನ್ಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಎನ್. ಚಂದ್ರಶೇಖರನ್. ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಟಾಟಾ ಟ್ರಸ್ಟ್ಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹಾಗೂ ರತನ್ ಟಾಟಾ ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯ ನೋಯೆಲ್ ಟಾಟಾ.
ಈ ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಎರಡು ಕಾರಣಗಳಿವೆ.
ಮೊದಲನೆಯದು—ಚಂದ್ರಶೇಖರನ್ ಅವರ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯನ್ನು ಇನ್ನೂ ಐದು ವರ್ಷ ವಿಸ್ತರಿಸುವುದೇ?
ಎರಡನೆಯದು—ಟಾಟಾ ಸನ್ಸ್‌ನ್ನು ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಲಿಸ್ಟ್ ಮಾಡಬೇಕೇ?
ಈ ಎರಡೂ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಈಗ ಟಾಟಾ ಗ್ರೂಪ್‌ನ ಭವಿಷ್ಯದ ದಿಕ್ಕನ್ನೇ ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹೋಗಿವೆ.
ಟಾಟಾ ಸನ್ಸ್ ಬೋರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಶೇಖರನ್ ಅವರ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯನ್ನು ಐದು ವರ್ಷ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾವ ಬಂದಾಗ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಬಹುಮತದಿಂದ ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಆದರೆ ನೋಯೆಲ್ ಟಾಟಾ ವಿರೋಧಿಸಿದರು. ಚಂದ್ರಶೇಖರನ್ ಸ್ವತಃ ಮತದಾನದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿಲ್ಲ.
ಇಲ್ಲಿ ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಸಂಗತಿ ಏನೆಂದರೆ, ಇದೇ ಚಂದ್ರಶೇಖರನ್ ಆಗಸ್ಟ್ 12ರಂದು ತಮ್ಮ ಅವಧಿ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿಯುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದ್ದರು.
ಹಾಗಾದರೆ ಕೆಲವೇ ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹೇಗೆ ಬದಲಾಯಿತು? ಇದೇ ಈಗ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಟಾಟಾ ಟ್ರಸ್ಟ್ಸ್ ಈ ಮತದಾನವನ್ನೇ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದೆ.
ಕಂಪನಿಯ Articles of Association ಪ್ರಕಾರ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ನಿರ್ಧಾರಗಳಿಗೆ ಟಾಟಾ ಟ್ರಸ್ಟ್ಸ್ ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಅಗತ್ಯ ಎಂಬುದು ಟ್ರಸ್ಟ್‌ಗಳ ವಾದ.
ನೋಯೆಲ್ ಟಾಟಾ ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಬಹುದಾದ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ ಎಂದು ಬೋರ್ಡ್ ಸಭೆಯಲ್ಲೇ ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.
ಆದರೆ, ಇದು ಕೇವಲ ಚಂದ್ರಶೇಖರನ್ ಅವರ ಹುದ್ದೆಯ ವಿಚಾರವಲ್ಲ. ಇನ್ನೂ ದೊಡ್ಡ ಸಂಘರ್ಷ ಟಾಟಾ ಸನ್ಸ್ ಲಿಸ್ಟಿಂಗ್ ಕುರಿತು ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.
ಟಾಟಾ ಗ್ರೂಪ್‌ನ ಬಹುತೇಕ ಪ್ರಮುಖ ಕಂಪನಿಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಲಿಸ್ಟ್ ಆಗಿವೆ. ಆದರೆ ಇಡೀ ಸಮೂಹದ ಹೋಲ್ಡಿಂಗ್ ಕಂಪನಿಯಾದ ಟಾಟಾ ಸನ್ಸ್ ಮಾತ್ರ ಲಿಸ್ಟ್ ಆಗಿಲ್ಲ. ಟಾಟಾ ಸನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 66 ಶೇಕಡಾ ಷೇರುಗಳು ಟಾಟಾ ಟ್ರಸ್ಟ್ಸ್ ಬಳಿ ಇವೆ.
ಅಂದರೆ ಟಾಟಾ ಸನ್ಸ್ ಮೇಲಿನ ನಿಜವಾದ ನಿಯಂತ್ರಣ ಬಹುಪಾಲು ಈ ದತ್ತಿ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ಗಳ ಕೈಯಲ್ಲಿದೆ.
ಈಗ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ನಿಯಮಗಳ ಕಾರಣ ಟಾಟಾ ಸನ್ಸ್ ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಲಿಸ್ಟ್ ಆಗಬೇಕಾದ ಒತ್ತಡ ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಲಿಸ್ಟಿಂಗ್‌ನಿಂದ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡುವಂತೆ ಟಾಟಾ ಸನ್ಸ್ ಕೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಆ ಮನವಿಯನ್ನು ಆರ್‌ಬಿಐ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.
ಇದರಿಂದ ಬೋರ್ಡ್ ಲಿಸ್ಟಿಂಗ್‌ಗೆ ಅಗತ್ಯ ಕ್ರಮಗಳ ಕುರಿತು ಚರ್ಚೆ ಆರಂಭಿಸಿದೆ. ಆದರೆ ನೋಯೆಲ್ ಟಾಟಾ ಇದಕ್ಕೂ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಏಕೆ?
ಟಾಟಾ ಟ್ರಸ್ಟ್ಸ್ ಹೇಳುವುದೇನೆಂದರೆ, ಟಾಟಾ ಸನ್ಸ್ ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೋಲ್ಡಿಂಗ್ ಕಂಪನಿ ಅಲ್ಲ. ಇದರ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನೂರು ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದೆ. ಕಂಪನಿ ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಂದರೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಬರುತ್ತಾರೆ. ಹೆಚ್ಚು ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಅಗತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ದೊಡ್ಡ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೂ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ. ಲಾಭ ಮತ್ತು ಷೇರುದಾರರ ಮೌಲ್ಯ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಒತ್ತಡವೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು.
ಟಾಟಾ ಟ್ರಸ್ಟ್ಸ್ ಆತಂಕವೇನೆಂದರೆ, ಇದರಿಂದ ಟಾಟಾ ಗ್ರೂಪ್‌ನ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ದತ್ತಿ ಕೇಂದ್ರಿತ ಮಾದರಿಯೇ ಬದಲಾಗಬಹುದು.
ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಲಿಸ್ಟಿಂಗ್ ಪರವಾದ ವಾದವೂ ಇದೆ. ಲಿಸ್ಟ್ ಆದರೆ ಟಾಟಾ ಸನ್ಸ್‌ಗೆ ಹೊಸದಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಸಿಗಬಹುದು. ಜಾಗತಿಕ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ನೇರವಾಗಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಕಂಪನಿಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಹೆಚ್ಚು ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಬಹುದು.
ಅದರ ಮೌಲ್ಯ ಎಷ್ಟು?
ಕೆಲವು ವಿಶ್ಲೇಷಕರ ಅಂದಾಜು ಪ್ರಕಾರ ಟಾಟಾ ಸನ್ಸ್ ಲಿಸ್ಟ್ ಆದರೆ ಅದರ ಮೌಲ್ಯ 120 ಶತಕೋಟಿ ಡಾಲರ್‌ಗಳಿಗಿಂತ (1.52 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ರುಪಾಯಿಗಳು) ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು. ಅಂದರೆ ಇದು ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ IPO ಆಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.
ಆದರೆ ಇಂತಹ ಲಿಸ್ಟಿಂಗ್ ಟಾಟಾ ಗ್ರೂಪ್‌ನ ಅಧಿಕಾರ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿಯೇ ನೋಯೆಲ್ ಟಾಟಾ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರಶೇಖರನ್ ನಡುವಿನ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಅರ್ಥ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
ಚಂದ್ರಶೇಖರನ್ ಯಾರು?
ಟಾಟಾ ಕುಟುಂಬದ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಟಾಟಾ ಸನ್ಸ್ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದ ಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಟಿಸಿಎಸ್‌ನಲ್ಲಿ 30 ವರ್ಷ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಅವರು, ಎಂಟು ವರ್ಷ CEO ಆಗಿದ್ದರು. ರತನ್ ಟಾಟಾ ಅವರೇ ಅವರನ್ನು ಟಾಟಾ ಸನ್ಸ್ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರನ್ನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಅವರ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಟಾಟಾ ಗ್ರೂಪ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ವಾಹನ, ಐಫೋನ್ ತಯಾರಿಕೆ, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕಾಲಿಟ್ಟಿದೆ. ಟಾಟಾ ಗ್ರೂಪ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಕಂಪನಿಗಳ ಆದಾಯ ಮತ್ತು ಲಾಭವೂ ಅವರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.
ಆದರೆ ಕಳೆದ ಒಂದು ವರ್ಷ ಸುಲಭವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಏರ್ ಇಂಡಿಯಾಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಂಭೀರ ಸಂಕಷ್ಟ, ಜಾಗ್ವಾರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ರೋವರ್ ಮೇಲಿನ ಸೈಬರ್ ದಾಳಿ, ಎಐ ಕಾರಣದಿಂದ ಟಿಸಿಎಸ್ ವ್ಯವಹಾರ ಮಾದರಿಗೆ ಎದುರಾಗುತ್ತಿರುವ ಸವಾಲು ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಸ್ವದೇಶಿ ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಗೊಳಿಸುವ ಒತ್ತಡ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅವರ ಮುಂದಿವೆ.
ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ರತನ್ ಟಾಟಾ ಅವರ ನಿಧನದ ನಂತರ ಟಾಟಾ ಟ್ರಸ್ಟ್ಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ನೋಯೆಲ್ ಟಾಟಾ, ಸಮೂಹದ ಹಳೆಯ ಆಡಳಿತ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಬೇಕೆಂಬ ನಿಲುವು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.
ಹೀಗಾಗಿ ಇದು ಇಬ್ಬರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂಘರ್ಷ ಮಾತ್ರವೇ? ಅಥವಾ ಟಾಟಾ ಗ್ರೂಪ್‌ನ ಭವಿಷ್ಯದ ಸ್ವರೂಪದ ಕುರಿತು ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷವೇ?
ಒಂದು ಕಡೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ, ಬಂಡವಾಳ, ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ವಿಸ್ತರಣೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣ, ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆ ಮತ್ತು ಟಾಟಾ ಸಮೂಹದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಡಳಿತ ಪರಂಪರೆ. ಈ ಸಂಘರ್ಷ ಈಗ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಕಟ್ಟೆ ಹತ್ತುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.
ಒಂದು ವೇಳೆ ಟಾಟಾ ಸನ್ಸ್ ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಲಿಸ್ಟ್ ಆದರೆ ಅದು ಭಾರತದ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಬದಲಾವಣೆ ಎನಿಸಬಹುದು.
ಲಿಸ್ಟ್ ಆಗದೆ ಉಳಿದರೆ, ಆರ್‌ಬಿಐ ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಟಾಟಾ ಸನ್ಸ್ ಹೇಗೆ ಎದುರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಚಂದ್ರಶೇಖರನ್ ಅವರ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ ವಿಸ್ತರಣೆ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬುದೂ ಮುಂದಿನ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆ.
150 ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸ ಹೊಂದಿರುವ ಟಾಟಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಈಗ ಬಹುಶಃ ತನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ತಿರುವಿನಲ್ಲಿದೆ.
ರತನ್ ಟಾಟಾ ನಂತರ ಟಾಟಾ ಗ್ರೂಪ್ ಯಾವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸಾಗಲಿದೆ?
ಚಂದ್ರಶೇಖರನ್ ಅವರ ಕೈಯಲ್ಲೇ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆಯೇ? ಅಥವಾ ಟಾಟಾ ಟ್ರಸ್ಟ್ಸ್ ತನ್ನ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆಯೇ?
ಟಾಟಾ ಸನ್ಸ್ ಕೊನೆಗೂ ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬರಲಿದೆಯೇ?
ಈ ಮೂರು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಉತ್ತರವೇ ಟಾಟಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಮುಂದಿನ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲಿದೆ
