1950 ಮತ್ತು 1960ರ ದಶಕವನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಫುಟ್ಬಾಲ್‌ನ ‘ಸುವರ್ಣ ಯುಗ’ಎಂದು ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂದಿನ ದಿಗ್ಗಜ ಕೋಚ್ ಸೈಯದ್ ಅಬ್ದುಲ್ ರಹೀಂ (ಎಸ್.ಎ. ರಹೀಂ) ಅವರ ಗರಡಿಯಲ್ಲಿ ಪಳಗಿದ್ದ ಭಾರತ ತಂಡ, ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಬಲಿಷ್ಠ ತಂಡವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿ ವಿಶ್ವದ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿತ್ತು. ರಹೀಂ ಸಾಬ್ ಅವರ ಆಧುನಿಕ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆ ಭಾರತೀಯ ಫುಟ್ಬಾಲ್‌ನ ದಿಕ್ಕನ್ನೇ ಬದಲಿಸಿತ್ತು.
ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಕೋಟ್ಯಂತರ ಕ್ರೀಡಾಭಿಮಾನಿಗಳನ್ನು ರಂಜಿಸುತ್ತಿರುವ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕ್ರೀಡೆ ಎಂದರೆ ಅದು ಫುಟ್ಬಾಲ್. ಜೂನ್‌ 11 ರಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿರುವ ಫಿಫಾ ವಿಶ್ವಕಪ್ ಟೂರ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ 8 ಪಂದ್ಯಗಳು ಮುಗಿದಿದ್ದು, ಇಡೀ ಜಗತ್ತೇ ಟಿವಿಯ ಪರದೆಯ ಮುಂದೆ ಕುಳಿತು ಆಟದ ಮಜಾ ಸವಿಯುತ್ತಾ ಸಂಭ್ರಮಿಸುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ, ಈ ಬೃಹತ್ ಜಾಗತಿಕ ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ 140 ಕೋಟಿಗೂ ಅಧಿಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಿರುವ ಭಾರತದ ತಂಡ ಏಕೆ ಆಡುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಭಾರತೀಯನನ್ನು ಕಾಡದಿರದು. ನಮ್ಮ ದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಅತಿಯಾದ ಹುಚ್ಚು, ಜನಪ್ರಿಯತೆ, ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವ ಮತ್ತು ಭರಾಟೆ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಎಲ್ಲ ಕ್ರೀಡೆಗಳನ್ನು ಬದಿಗೊತ್ತಿ ಮೂಲೆಗುಂಪು ಮಾಡಿದೆ ಎನ್ನುವುದು ನಿರಾಕರಿಸಲಾಗದ ಕಟು ಸತ್ಯ.
ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ ಫುಟ್ಬಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸವೇನೂ ಕಳಪೆಯಾಗಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಅದಕ್ಕೊಂದು ಭವ್ಯವಾದ ಹಾಗೂ ರೋಮಾಂಚಕ ಪರಂಪರೆಯಿದೆ. 1950ರ ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಫಿಫಾ ವಿಶ್ವಕಪ್‌ಗೆ ಭಾರತ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಆಟಗಾರರು ಬರಿಗಾಲಿನಲ್ಲಿ ಆಡುವ ವಿಚಾರ, ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ಗೆ ತೆರಳುವ ಸುದೀರ್ಘ ಪ್ರಯಾಣದ ವೆಚ್ಚ ಹಾಗೂ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಫೆಡರೇಶನ್‌ನ (ಎಐಎಫ್ಎಫ್) ಆರ್ಥಿಕ ಮುಗ್ಗಟ್ಟಿನ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಭಾರತ ಆ ಟೂರ್ನಿಯಿಂದ ಕೊನೆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯಿತು. ಅಲ್ಲದೆ, ಅಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಕಪ್‌ಗಿಂತ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ನೀಡಿದ್ದೂ ಒಂದು ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಭಾರತೀಯ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಹುದೊಡ್ಡ ನಿರಾಸೆಯ ಪುಟವಾಗಿ ಇಂದಿಗೂ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ.
ಫಿಫಾದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಅವಕಾಶ ಕೈತಪ್ಪಿದರೂ, ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸಾಧನೆ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿತ್ತು. 1950 ಮತ್ತು 1960ರ ದಶಕವನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಫುಟ್ಬಾಲ್‌ನ ‘ಸುವರ್ಣ ಯುಗ’ಎಂದು ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂದಿನ ದಿಗ್ಗಜ ಕೋಚ್ ಸೈಯದ್ ಅಬ್ದುಲ್ ರಹೀಂ (ಎಸ್.ಎ. ರಹೀಂ) ಅವರ ಗರಡಿಯಲ್ಲಿ ಪಳಗಿದ್ದ ಭಾರತ ತಂಡ, ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಬಲಿಷ್ಠ ತಂಡವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿ ವಿಶ್ವದ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿತ್ತು. ರಹೀಂ ಸಾಬ್ ಅವರ ಆಧುನಿಕ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆ ಭಾರತೀಯ ಫುಟ್ಬಾಲ್‌ನ ದಿಕ್ಕನ್ನೇ ಬದಲಿಸಿತ್ತು.
ವಿಶೇಷವಾಗಿ 1956ರ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಮೆಲ್ಬರ್ನ್ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ಭಾರತೀಯ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಚ್ಚಳಿಯದ ಸುವರ್ಣ ಮೈಲಿಗಲ್ಲು. ಈ ಕೂಟದ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ ಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಆತಿಥೇಯ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ವಿರುದ್ಧ 4-2 ಗೋಲುಗಳ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿದ ಭಾರತ, ಸೆಮಿಫೈನಲ್ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಕಮಾಲ್ ಮಾಡಿತ್ತು. ಈ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾಯಕ ನೆವಿಲ್ಲೆ ಡಿಸೋಜಾ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಗೋಲು ಬಾರಿಸಿದ ಮೊದಲ ಏಷ್ಯನ್ ಎಂಬ ಮಹಾನ್ ಅಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರು. ಆ ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಅವರು ಒಟ್ಟು 4 ಗೋಲು ಗಳಿಸಿ ಜಂಟಿ ಗರಿಷ್ಠ ಗೋಲು ಸ್ಕೋರರ್ ಆಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ್ದು ಭಾರತೀಯರ ಪಾಲಿಗೆ ಸದಾ ಸ್ಮರಣೀಯ.
ಇದೇ 1956ರ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನ ಸೆಮಿಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ತಂಡವು ಬಲಿಷ್ಠ ಯುಗೊಸ್ಲಾವಿಯಾ ಎದುರು 1-4 ಅಂತರದಲ್ಲಿ ವಿರೋಚಿತ ಸೋಲು ಕಂಡಿತ್ತು. ಕುತೂಹಲದ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ, ಸೆಮಿಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರತವನ್ನು ಮಣಿಸಿ ಫೈನಲ್ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದ ಇದೇ ಯುಗೊಸ್ಲಾವಿಯಾ ತಂಡವು, ಅಂತಿಮ ಹಣಾಹಣಿಯಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯತ್ ರಷ್ಯಾ (ಯುಎಸ್ಎಸ್ಆರ್) ಎದುರು 0-1 ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಪರಾಭವಗೊಂಡು ಬೆಳ್ಳಿ ಪದಕಕ್ಕೆ ತೃಪ್ತಿಪಟ್ಟುಕೊಂಡಿತು. ಈ ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯತ್ ರಷ್ಯಾ ಚಿನ್ನ ಗೆದ್ದರೆ, ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕಾಗಿ (ಕಂಚಿನ ಪದಕ) ನಡೆದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಬಲ್ಗೇರಿಯಾ ವಿರುದ್ಧ 0-3 ಗೋಲುಗಳಿಂದ ಸೋತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದು ಅಮೋಘ ಇತಿಹಾಸ ನಿರ್ಮಿಸಿತ್ತು.
ಇದನ್ನು ಓದಿದ್ದೀರಾ? ಮೆಸ್ಸಿ-ರೊನಾಲ್ಡೊ ದಂತಕತೆಗಳ ಕಡೆಯ ಮೋಡಿ: ಜಾಗತಿಕ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಜಾತ್ರೆಗೆ ಜಗತ್ತು ಸಜ್ಜು
ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಏಷ್ಯನ್ ಗೇಮ್ಸ್‌ನಲ್ಲೂ ಭಾರತೀಯ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ತಂಡ ತನ್ನ ಪಾರುಪತ್ಯ ಮೆರೆದಿತ್ತು. 1951ರಲ್ಲಿ ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಚೊಚ್ಚಲ ಏಷ್ಯನ್ ಗೇಮ್ಸ್ ಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಇರಾನ್ ತಂಡವನ್ನು ಮಣಿಸಿ ಹಾಗೂ ೧೯೬೨ರ ಜಕಾರ್ತ ಏಷ್ಯನ್ ಗೇಮ್ಸ್‌ನ ಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾವನ್ನು 2-1 ಗೋಲುಗಳಿಂದ ರೋಚಕವಾಗಿ ಮಣಿಸಿ ಭಾರತ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ಮುಡಿಗೇರಿಸಿಕೊಂಡು ರಾರಾಜಿಸಿತ್ತು. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಭಾರತದ ಅಂದಿನ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹಿಡಿದ ನೈಜ ಕೈಗನ್ನಡಿಯಾಗಿವೆ.
ಈ ಸುವರ್ಣ ಯುಗದ ನಂತರವೂ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಅಪ್ರತಿಮ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಆಟಗಾರರು ಮೂಡಿಬಂದರು. ಪಿ.ಕೆ. ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ, ಚುನಿ ಗೋಸ್ವಾಮಿ, ತುಳಸಿದಾಸ್ ಬಲರಾಮ್ ಅವರಂತಹ ಶ್ರೇಷ್ಠ ತ್ರಿಮೂರ್ತಿಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಐ.ಎಂ. ವಿಜಯನ್, ಬೈಚುಂಗ್ ಭುಟಿಯಾ, ಮತ್ತು ಸುನಿಲ್ ಛೆಟ್ರಿ ಅವರಂತಹ ದಿಗ್ಗಜರು ಭಾರತೀಯ ಫುಟ್ಬಾಲ್‌ನ ಕೀರ್ತಿಪತಾಕೆಯನ್ನು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದರು. ಏಕಾಂಗಿ ಹೋರಾಟದ ಮೂಲಕ ಇವರು ದೇಶದ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರು.
ಇವರಲ್ಲಿ ‘ಸಿಕ್ಕಿಂ ಸ್ನೈಪರ್’ ಖ್ಯಾತಿಯ ಬೈಚುಂಗ್ ಭುಟಿಯಾ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕ್ಲಬ್‌ನಲ್ಲಿ (ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಬರಿ ಎಫ್‌ಸಿ) ಆಡಿದ ಭಾರತದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಆಟಗಾರ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಗೆಯೇ ‘ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಫೆಂಟಾಸ್ಟಿಕ್’ ಸುನಿಲ್ ಛೆಟ್ರಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 90ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಗೋಲುಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿ, ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಲಿಯೋನೆಲ್ ಮೆಸ್ಸಿ, ಕ್ರಿಸ್ಟಿಯಾನೋ ರೊನಾಲ್ಡೊರಂತಹ ದಿಗ್ಗಜರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ. ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಅಬ್ಬರದ ನಡುವೆಯೂ ಇವರೆಲ್ಲರ ಸಮರ್ಪಣಾ ಭಾವ ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡಾಭಕ್ತಿ ನಿಜಕ್ಕೂ ಶ್ಲಾಘನೀಯ.
ಭಾರತೀಯ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ಗೆ ಕನ್ನಡಿಗ ‘ಮರಿಯಪ್ಪ ಕೆಂಪಯ್ಯ’
ಈ ಎಲ್ಲ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಾಧನೆಗಳ ನಡುವೆ, ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಿನುಗಿದ ಅಪ್ಪಟ ಕನ್ನಡಿಗ ‘ಮರಿಯಪ್ಪ ಕೆಂಪಯ್ಯ’ ಅವರ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನಾವು ಎಂದಿಗೂ ಮರೆಯುವಂತಿಲ್ಲ. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಹಳೆಯ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಹಲಸೂರಿನಲ್ಲಿ 1932ರ ಮಾರ್ಚ್ 4ರಂದು ಜನಿಸಿದ ಕೆಂಪಯ್ಯ, 1956ರ ಮೆಲ್ಬರ್ನ್ ಮತ್ತು 1960ರ ರೋಮ್ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸತತವಾಗಿ ಭಾರತ ತಂಡವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಕನ್ನಡಿಗ. ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಚುರುಕಿನ ಹಾಗೂ ದಣಿವರಿಯದ ಮಿಡ್‌ಫೀಲ್ಡರ್ ಆಗಿದ್ದ ಇವರು, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾವನ್ನು ಮಣಿಸಿ ಸೆಮಿಫೈನಲ್ ತಲುಪಿದ ೧೯೫೬ರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತಂಡದ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಆಟಗಾರರಾಗಿದ್ದರು.
1962ರ ಜಕಾರ್ತ ಏಷ್ಯನ್ ಗೇಮ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಂಗಾರದ ಪದಕ ಗೆದ್ದ ಭಾರತ ತಂಡದಲ್ಲೂ ಕೆಂಪಯ್ಯ ಅವರ ಪಾತ್ರ ಮತ್ತು ಕೌಶಲ್ಯ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿತ್ತು. ದೇಶದ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಹಾಗೂ ಬಲಿಷ್ಠ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳಾದ ಈಸ್ಟ್ ಬೆಂಗಾಲ್ ಮತ್ತು ಮೋಹನ್ ಬಗಾನ್ ಪರ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಆಡಿ ಸೈ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಇವರು, ಕೊಲ್ಕತ್ತಾ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ದೈಹಿಕ ದಾರ್ಢ್ಯತೆ ಮತ್ತು ನಿಖರ ಪಾಸ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಟದ ಶೈಲಿಯಿಂದ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲೂ ಅಪಾರ ಅಭಿಮಾನಿಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಬದುಕಿನುದ್ದಕ್ಕೂ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಪ್ರೇಮವನ್ನು ಮೆರೆದು 2008ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ 75ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದ ಈ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಮಾಂತ್ರಿಕನ ಅದ್ಭುತ ಕ್ರೀಡಾ ಸಾಧನೆ ಕರುನಾಡಿಗೆ ಹಾಗೂ ಇಡೀ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸದಾ ಪ್ರೇರಣಾದಾಯಕವಾಗಿದೆ.
